ساكەن مايعازيەۆ، ءانشى: جارناماسىز-اق جۇرتتىڭ جۇرەگىن جاۋلاپ الۋعا بولادى

استانا. قازاقپارات - قازاق ەستراداسىنىڭ كوشىن باستاپ كەلە جاتقان «مۋزارت» توبىنا دەگەن كوپشىلىكتىڭ ريزاشىلىعىندا شەك جوق.

ۇندەرى ۇندەسكەن ۇشتىكتىڭ ونەرىن جوعارى باعلايتىن كورەرمەن قاۋىم ولاردىڭ جاڭا اندەرىن ءاردايىم اسىعا كۇتەدى. ساعىنا كۇتەدى.

ولاردىڭ رەپەرتۋار تاڭداۋداعى تالعامپازدىقتارىنا دا ايتار ءۋاج جوق. ولاردىڭ ورىنداۋىنداعى ءاربىر ءان جۇرەكتەردىڭ تورىنەن ورىن الادى. سەزىم قىلىن شەرتەدى. اسەم ءان الەمىندە الديلەيدى.

وسىدان دا بولۋى كەرەك ولاردىڭ «اتتەگەن-اي» دەگىزگەن كەزدەرى جوق.

تىلەۋلەستەرى ولاردىڭ ءاردايىم بيىكتەن كورىنۋىن تىلەپ وتىرادى. كۇنى كوپ تۇسەتىن ولكەگە اتباسىن ءجيى بۇرۋىن تىلەيتىندەر دە جوق ەمەس. تىلەك قابىل بولعان سىقىلدى. كورەرمەنىن قۋانىشقا كەنەلتكەن توپتىڭ مۇشەسى ساكەن مايعازيەۆتەن «الاش ايناسى» ءتىلشىسى العان سۇحباتتىڭ العاشقى سۇراعى دا وسىدان باستالدى.

-  جاندى داۋىسپەن ءان ايتۋ وتە كۇردەلى دۇنيە. وعان ۇزاق ۋاقىت دايىندىق كەرەك. قازىرگى شىعىپ جاتقان جاستاردىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى. ايتپەسە ءبارى جاندى داۋىسپەن ايتقىسى كەلەدى. بۇگىندە تەك «مۋزارت» قانا جاندى داۋىسپەن ايتىپ ءجۇر دەۋگە بولمايدى. جاس تالانتتار كوپ. بۇل زاڭعا كىرگىزەتىندەي، مادەنيەت مينيسترلىگىنە ۇسىنىس تۇسىرەتىندەي ماسەلە ەمەس. فونوگراممامەن ايتاتىندار ايتىپ جۇرە بەرسىن.

قازىر حالىقتىڭ كوزى اشىق، نەنىڭ اق، نەنىڭ قارا ەكەنىن ايىرا بىلەدى. كەيبىر ەلدەردە جاندى داۋىسپەن ايتقاندى قالامايدى. ەندى بىرەۋلەر «تىرىلەي» ايتقاندى ۇناتادى. «فونوگرامما جويىلسىن» دەپ بىردەن كەسىپ-ءپىشىپ، تالاپ قويۋعا بولمايدى... ءبىراز جىل بولدى توبىمىدىڭ تولىققانىنا. ەندى توپ ءجاي عانا توپ ەمەس، ۆوكالدى-اسپاپتىق ءانسامبلمىز. ورتامىز كەڭەيدى. قازىر كوپشىلىك سۇيەمەلدەۋشى ءاربىر اسپاپتىڭ دىبىسىن ۇمىتىپ بارادى-اۋ دەگەن كۇدىگىمىز باسىم. شىنايى دىبىستى ءانسامبلدىڭ قادىرىن تۇسىنەتىن كەز دە كەلەر.

بىزگە دەگەن تىڭدارماننىڭ تالاپ-تىلەگى دە كۇشەيدى دەپ ويلايمىن. بيىك بەلەسكە كوتەرىلدىك ەكەن دەپ ءبىر ورىندا تۇرىپ قالۋ بىزگە جات. بۇگىنگى قازاق ەستراداسىندا تىڭدارمانىن تاۋىپ، كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىققان اندەر كەلەشەكتە دە جاسامپاز بولۋى ءۇشىن بۇگىن تالماي تالاپتانىپ، تەر توگىپ ەڭبەكتەنۋدى قاجەت ەتەدى.

بۇگىن جاسىنداي جارق ەتىپ، جۇلدىزداي جارقىراعان ءان، نە بولماسا ءانشى ەرتەڭىنە ەشكىم ەستىمەگەندەي جوق بولىپ كەتىپ جاتاتىنى جاسىرىن ەمەس. ءار ءاننىڭ، ءار ءانشىنىڭ باعاسىن بەرەتىن حالىق پەن تورەشى ۋاقىت. اركىم ۇمىتىلىپ كەتپەۋى ءۇشىن، ەرتەڭى ءۇشىن ەڭبەكتەنىپ، جۇرەكتەرگە جول تابا ءبىلۋى ءتيىس.

سوندىقتان دا ونىڭ ونەرى ەرتەڭگى كۇنگە اسىل مۇرا بولىپ قالماق. بۇگىندە جارق-جۇرق ەتىپ قانشاما اقشاسىن سارپ ەتىپ، مىڭداعان اقشاعا كليپ ءتۇسىرىپ جاتقاندار بار. كليپسىز-اق تانىمال بولۋعا بولادى. جارناماسىز-اق، كليپسىز-اق جۇرتتىڭ جۇرەگىن جاۋلاپ الۋعا بولادى. شىن تالانتقا شىنايى باعانى حالىق بەرەدى.

شۇكىر، قازىر كوپشىلىك اسىل مەن جاسىقتى اجىراتا الاتىن دارەجەدە. قازاق ونەرىنىڭ العا جىلجۋى ءۇشىن، بيىكتەردى باعىندىرۋى ءۇشىن كوپ ەڭبەكتەنىپ جاتقانىمىز جالپاق جۇرتقا ايان. زامان تالابىنا جاۋاپ بەرەتىن اسپاپتار الۋ، ستۋديا اشۋ كوپ قارجىنى قاجەت ەتەدى. مۇنىڭ ءبارى دە ونەردى سۇيگەندىكتەن، ونەرگە ادالدىق تانىتقاندىقتان. ايتپەسە ءبىزدىڭ ارامىزدا ساحنا ارقىلى وليگارحقا اينالامىن دەگەن ەشكىم جوق.

شۇكىر، قازىر قازاق ەسترداسىنىڭ كەرەگەسى كەڭەيىپ كەلەدى. وعان اتسالىسىپ جۇرگەن تالانتتىلارىمىز بەن تالاپتىلارىمىز از ەمەس. جىل جىلجىعان سايىن قازاق ونەرى بيىكتەردەن كورىنۋدە. وڭ وزگەرىس باسىم. ءبىز بۇعان قۋانىشتىمىز. جاندى داۋىستى باعالاپ، كوپشىلىكتىڭ بىزبەن بىرگە قوسىلا ءان ايتقانى بىزگە ۇلكەن مەدەت.

كەلەشەك جوبالارىمىزدىڭ كەرەمەت شىعاتىنىنا نىق سەنىم ۇيالاتادى... كليپپەن عانا تانىلۋ جەتىمسىز. ءبىز كليپپەن تانىلدىق دەپ ايتا المايمىن. العاش تۇسىرگەن «سەنىڭ كوزىڭ» اتتى ءان العاشقى جەتىستىگىمىز بولاتىن. ول كەزدە قازىرگىدەي دامىعان تەحنيكا جوق. وسى ءاندى كاسسەتانىڭ ەكى بەتىنە تولتىرىپ جازىپ الىپ كەلگەندە قاتتى قۋانعانىمىز ەسىمدە. ودان بەرى دە قانشاما اندەر جازىلدى. تالعامسىز جازىلدى دەپ ايتا المايمىن. حالىقتىڭ قۇرمەتىنە قاراپ جوعارى دەڭگەيدە جازىلعاندىعىنا كوز جەتكىزگەندەيمىز. «ءوز ەلىم» دەگەن انگە «قازاقستان» تەلەارناسى كليپ ءتۇسىرىپ بەردى. ساپاسى جوعارى دەپ ايتا المايمىن.

دەگەنمەن بۇل ءبىز ءۇشىن توسىن سىي بولدى. «ءۇش قوڭىر»، «نە دەگەن كوركەم ەدىڭ»، «جۇرەگىم مەنىڭ» اتتى اندەردىڭ بارلىعى دا كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى عوي دەپ ويلايمىز. قالقامان ساريننىڭ ولەڭىنە جازىلعان ارمان بەكسۇلتاننىڭ «كۇزگى باق» انىنە تۇسىرىلگەن كليپىمىزدىڭ كوپشىلىكتىڭ كوكەيىنەن شىققانىنا قۋانىشتىمىز.

ونىڭ كەيىپكەرلەرى فان كلۋبتىن مۇشەلەرى. ت. جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىندا ەرمەك ەلگەزەكوۆ اعامىزدىڭ رەجيسسەرلىگىمەن جۇزەگە استى... بىزدە قايناپ جاتقان شوۋ بيزنەس جوق بولعاننان كەيىن جاقسى بەينەكليپ ءۇشىن، جاقسى ءان، جاقسى رەپەرتۋار، جاقسى البوم ءۇشىن دەپ باعالانىپ جاتپاعاننان كەيىن زاۋقىڭ سوقپايدى.

جاستار قۇلشىناتىنداي قىزىعۋشىلىقتى ارتتىرۋ كەرەك.

ماسەلەن، «گرەممي»، «التىن گراممافون»، كينو سالاسىندا «وسكار» سىيلىعى بەرىلەدى. سول سياقتى ىنتالاندىراتىنداي ءان بايقاۋلارىن ءجيى ۇيىمداستىرىپ تۇرسا.

-  بۇگىندە قازاق ەستراداسىنىڭ بەل ورتاسىندا ەمەس، كوش باسىندا جۇرسىزدەر. ورىنداۋلارىڭىزداعى اندەر تىڭدارماننىڭ جۇرەگىن الدەقاشان-اق جاۋلاپ العان دەسەك قاتەلەسپەسپىز. رەپەرتۋار تاڭداۋ قيىنعا تۇسپەي مە؟ تانىمال توپقا ءانىن ۇسىناتىندار كوپ شىعار؟

-  ءان تاڭداعاندا كومپوزيتوردىڭ اتاق دارەجەسىنە قاراۋ دەگەن بىزگە جات. باستىسى ءاننىڭ بىزگە ۇناعاندىعىندا. ەرتەڭگى كۇنى حالىقتىڭ جۇرەگىنەن ورىن الا ما؟ تولعاندىراتىنى وسى. ءانىم دە ەرتەرەك تانىمال بولسا ەكەن دەپ بىزگە ۇسىنعان ءاننىڭ ءبارىن ورىنداي بەرسەك وسى ۋاقىتقا دەيىن وننان استام البوم شىعارىپ قويار ەدىك. شىنىن ايتقاندا تاڭداۋعا كوپ ءمان بەرەمىز. ءاننىڭ ماتىنىنە، اۋەنىنە دەن قويامىز. كوڭىلىمىزدەن شىقپاي جاتسا اۆتورمەن كەلىسىپ، تۇزەتەتىن دە كەزدەرىمىز بولادى. ويلايتىنىمىز تەك قانا جاقسى شىقسا ەكەن. كەيبىرەۋلەر ءتىپتى كوشە اندەرىن دە ورىنداپ ءجۇر عوي. ولاردىڭ ءبارى ناشار دەۋدەن اۋلاقپىن.

كوشە اندەرىن دە تۇزەپ، كۇزەپ ادەمى ايتىپ جۇرگەندەر بار. الايدا ءبىز ۇيقاستارى تالعامسىز، اۋەنى دورەكى اندەردەن ىرگەمىزدى اۋلاق سالۋعا تىرىسامىز. قانشاما توككەن تەر، ەتكەن ەڭبەك، جيعان ابىروي دالاعا كەتپەس ءۇشىن ءالى دە ىزدەنە ءتۇسۋىمىز، ءالى دە تاڭداۋعا كوپ ءمان بەرۋىمىز قاجەت. كەيدە كەيبىرەۋلەر جاقىن-جۇراعاتى، جۇمىسى جايلى جازىلعان اندەرىن ۇسىنادى. اقشا ۇسىناتىندارى دا جەتەرلىك. ماسەلە اقشادا ەمەس. ول ءان كوڭىلدەن شىقپاسا، تالعام تارازىسىن تومەن تارتسا قالاي قابىلدايسىڭ؟

- «مۋزارتتىڭ» رەپەرتۋارىندا ەسكى اندەر كوپ» دەپ سىن ايتاتىندارعا نە دەيسىز؟

-  ەجەلدەن كەلە جاتقان ەسكى اندەر وشپەۋى ءتيىس. ونى جاڭعىرتىپ حالىققا ۇسىناتىن انشىلەر. ەسكىنىڭ ءبارىن ەسسىز دەپ تە ەشكىم ايتا المايدى. ول اندەردى قازىرگى زامانعا ساي ەتىپ وڭدەپ جاستاردىڭ جۇرەگىنە جول تاباتىنداي ەتىپ بەرە الساق ءبىزدىڭ ۇتقانىمىز. ول اندەردىڭ دە ءوز تىڭداۋشىلارى بار. ال، ءداستۇرلى اندەردى مۇلدە تىڭدامايتىندار بار.

ونى دا قازاقى ناقىشپەن ەستراداعا سالىپ ءبىز جەتكىزۋىمىز كەرەك. ول ءبىزدىڭ پارىزىمىز. كەز-كەلگەن ءان حالىقتىڭ جۇرەگىنە جەتۋى كەرەك. رەپەرتۋار تاڭداۋدا ءۇش اق ادام ەمەس، ءبىر ۇجىم تاڭدايدى. پروديۋسسەرىمىز ارمان بەكسۇلتان. ونىڭ اندەرىن تەك ءبىز عانا ەمەس ايگىلى ءانشى اپالارىمىز روزا، ماقپالدار ورىنداپ ءجۇر. كوبىنە ءان تاڭداۋعا كەلگەندە وسى كىسىمەن ساناسامىز. وڭدەۋگە ىڭعايلى بولۋىنا، حالىققا جەتۋىنە جان-جاعىنا قاراپ سارالايمىز. «پالەنشە تاپسىرىس بەرىپ ەدى» دەپ اسىعىس ۇسىگىس دايىنداۋ دەگەن بىزدە بولمايدى.

-  گاسترولدىك ساپارلارعا كوپ شىعاسىزدار. بالا تاربيەسىندە اكەنىڭ الاتىن ورنى ەرەك ەكەنى بەلگىلى. تاربيەدەن تىس قالدىم دەگەن وكىنىشىڭىز جوق پا؟

-  ەندى ونەر ايدىنىندا جۇرگەننەن كەيىن بوس ۋاقىت بولا بەرمەيتىنى راس. بۇگىن ەلدە بولساق، ەرتەڭ شەتەلدە كونسەرت قويۋ كەرەك دەگەندەي. ەبىن تاۋىپ بارىنە دە ۇلگەرۋگە تىرىسامىن. ءوزىمدى ۇلگىلى وتاعاسىمىن دەپ ەسەپتەيمىن. كىم ءوزىن جامانمىن دەسىن؟ ءانشى قاۋىم ءتۇزدىڭ ادامى ەمەس پە؟ سىرتتا كوپ جۇرسەك تە بالالارىمنىڭ تاربيەسىن نازارىمنان تىس قالدىرعان ەمەسپىن. تەلەفونمەن بايلانىسىپ، ءاردايىم حال-جاعدايلارىن ءبىلىپ تۇرامىن. بوس ۋاقىتىم بولىپ جاتسا بالالارىمنىڭ قاسىندا وتكىزگەندى جاقسى كورەمىن.

عالىم دەگەن جۋرناليست اعامىز: «قىزدار وت سياقتى لاۋلاپ تۇرعان جىگىتتەرگە عاشىق بولادى. تۇرمىسقا شىققان سوڭ سول وتتى وشىرۋگە اسىعادى» دەيدى. وتە ورىندى ايتىلعان. كەيبىر جىگىتتەر ايەلدەرىنەن قاشىپ پىسىپ جۇرەدى. وندايدان ساقتاسىن. تۇسىنىستىك كەرەك قوي. بۇل جاعىنان العاندا ءوزىمدى باقىتتىمىن دەپ ايتا الامىن.

- توپتىڭ قارجىلىق ماسەلەسىمەن ءسىز اينالىسادى دەيدى...

-  اكىمشىلىك جۇمىستارمەن ەرلان ءجۇنىسباي جانە دانيار قوجان اينالىسادى. بىرەۋى سالتاناتتى ءىس شارالاردى، توي مەرەكەلەردى ۇيىمداستىرۋ جاعىمەن اينالىسسا، ەكىنشىسى كونسەرت ۇيىمداستىرۋ، الىس جاقىن شەتەلدەرگە شىعۋ ماسەلەسىمەن اينالىسادى. توپتىڭ قارجىلىق ماسەلەسىمەن مەن اينالىسپايمىن. اركىم ءوز شارۋاسىمەن عانا اينالىسادى. مەنىكى تەك قانا ءان ايتۋ.

- اۋىلداستارىڭىز ءسىزدى «كىشكەنە كەزىڭىزدە ءان ايتقانىن كوپ كورمەپپىز. باراباندا ويناۋشى ەدى» دەيدى...

- كىشكەنە كەزىمنەن سوقپالى اسپاپتاردا ويناعاندى ۇناتۋشى ەدىم. اۋىلدا جۇرگەندە گيتارادا دا، دومبىرادا دا وينادىم. ماعان ۇستازدىق ەتكەن اعالارىما راحمەت ايتامىن. ماناربەك قويشىبايەۆ، ماقاش تاسىبايەۆ دەگەن اعالارىم كوپ نارسەنى ۇيرەتتى. مەكتەپتە وركەستر بولاتىن. ءان ايتىپ باستادىق. كىشكەنەمنەن ونەرگە باۋلىپ ءوسىردى. مەكتەپتى بىتىرگەن سوڭ ەسترادا سيرك كوللەدجىنە ءتۇستىم. ودان كەيىن ونەر اكادەمياسىن ءبىتىردىم. 8 جىلدى وقۋعا سارپ ەتتىم. مەكتەپتە جۇرگەندە ءتۇرلى مۋزىكالىق فەستيۆالدەرگە قاتىستىم.

-  كەزىندە «ەكى جۇلدىز» جوباسىنا قاتىستىڭىز. وسىنداي كوشىرمە جوبالارعا سىن ايتاتىندار كوپ. بۇعان نە دەيسىز؟

-  كوشىرمە دەپ سىنايتىندار كوپ، ارينە. قايتالاۋ بولسا دا ءساتتى قايتالاۋ دەر ەدىم. شارشاپ جۇرگەن حالىقتىڭ كوڭىلىن كوتەرەتىن وسىنداي جوبالار بىزگە كەرەك. حاباردى قايتالاپ كورگەندە ەزۋىمنەن كۇلكى كەتكەن جوق.

ويتكەنى كاسىبي ءانشى مەن ساحنادان تىس ادامداردىڭ قوسىلا ءان ايتۋى قولدايتىن دۇنيە. الەمدىك ۇردىستەن قالماۋ كەرەك. بۇل رەسەيدەن ەمەس، ەۋروپادان كەلگەن دۇنيە. «التىن داۋىستىڭ» باعاسىن حالىق بەرەدى. «سۋپەر ستاردى» دا كەزىندە سىن ساداعىنا ىلگەندەر بولدى. سىن شىن بولۋى كەرەك. بىزدە ءبارى بولۋى كەرەك. كىمگە نە ۇنايدى، ءوزى سارالاپ الادى. قول قۋسىرىپ، قالعىپ مۇلگىپ جۇرگەنشە بىردەڭە ىستەۋ كەرەك. بىتكەن ىسكە سىنشى كوپ ەكەنى راس. وتىرىپ الىپ وسەك ايتقاننان گورى جۇمىس ىستەگەن دۇرىس.

كەشەگى وتكەن «كۇلكى گولىنىڭ» ءوزى نەگە تۇرادى؟ ءبىزدىڭ تەك قانا ءان ايتقاننان باسقا سپورتقا بەيىم ەكەنىمىزدى كوردى جۇرت. باسقا سالادا دا قۇر الاقان ەمەس ەكەنىمىزدى كوردى. وسىعان قاراپ سپورتقۇمارلار كوبەيسە ۇلكەن جەتىستىك. تەمەكى شەگىپ، اراق ىشكەنشە جاستار سپورتتىڭ جولىن قۋسا يگى. تەك جاساۋ كەرەك. جاساعاننان كەيىن ونى سىناماۋىمىز كەرەك. شىمكەنتكە كەلسەم قۋانامىن ءوزىم. كونسەرتكە كەلسەك جۋرناليستەر قاۋىمى قاۋمالاپ الادى. جاڭالىقتارىمىزدى سۇرايدى. باسقا وبلىستارعا قاراعاندا مۇندا العا ىلگەرىلەۋشىلىك بار. «شىمكەنتتىكتەردىڭ شىعارمايتىنى جوق» دەسە دەي بەرسىن. شىعارمايتىنى جوق بولعانى دا جاقسى. ۇيىقتاپ جۇرگەننەن گورى.

- كەلەشەكتە جەكە شىعارماشىلىعىڭىزدى دامىتۋ ءۇشىن ءبولىنىپ كەتۋ ويىڭىزدا جوق پا؟

-  جوق. قازىر بار كۇشىمىزدى «مۋزارتقا» سارقىپ جاتىرمىز. جەكە البومدار جارىققا شىعۋى مۇمكىن. 20 شاقتى انگە جەتكەن كەزدە ءان جيناعىن شىعارامىز.

- بۇگىندە ءسىزدى قانداي ماسەلە تولعاندىرىپ ءجۇر؟

- جانىما باتاتىنى ءبىرىنشى - ءتىل ماسەلەسى. ايتا بەرسەڭ جىلاپ جىبەرۋگە بولادى. ءتىلدىڭ جىرىن تىيا الماعان سورلى حالىق ەكەندىگىمىز وتە ۇيات نارسە. ايتا بەرسەڭ تاۋسىلمايتىن ماسەلە عوي... قازاق اندەرىنىڭ ناسيحاتتالۋى ناشار.

ونەر الەمىندەگى كوپ دۇنيەلەر ناسيحاتسىز. اۋىل اۋىلداعىلاردىڭ ناشار ءحالى. بارىپ كونسەرت قويايىن دەسەڭ مادەنيەت ۇيلەرى جوق اۋىلدار بار. رۋحاني كەدەي وسىنداي اۋىلداردان شىققان جاستاردىڭ كەلەشەگى قانداي بولماق؟

-  ونەر الەمىن ورگە ءجۇزدىرىپ جۇرگەندەردىڭ باسىم بولىگى اۋىلدان شىققان. سولاردىڭ كوبىسى ءوزىنىڭ تۋعان اۋىلىنا دەمەۋشىلىك جاساپ، كومەك كورسەتىپ جاتادى. ءوز تۋعان جەرىڭىزگە قانداي شاپاعاتىڭىز ءتيدى؟

-  قازىرگى ساتتە مەنىڭ قولىمنان كەلەتىنى ەلىمىزدە ءوتىپ جاتقان ءىس شارالارعا اتسالىسۋ. اركىم كورپەسىنە قاراي كوسىلەدى عوي. اسىپ تاسىپ بارا جاتقان دۇنيەم جوق. جۇزەگە اسىرسام دەگەن ماقساتتارىم كوپ.

-  باۋىرلارىڭىزدىڭ اراسىندا ونەر جولىن قۋعاندارى بار ما؟

-  مەنەن باسقا وتباسىندا ونەر جولىن قۋعان ەشكىم جوق. اركىمنىڭ ونەرگە تالاسى بولادى عوي. ەندى ونى بولاشاق كورسەتەر.

-  «مۋزارتقا» ەلىكتەپ توپ قۇرعاندار كوبەيدى. ەندى شاكىرت تاربيەلەۋ ويلارىڭىزدا بار ما؟

-  ءوزىم «دو ماجور» توبىنا جەتەكشىلىك ەتىپ ءجۇرمىن. مەيرامبەكتىڭ ءوزىنىڭ ءۇش دومبىراشىدان تۇراتىن توبى بار.

- سۇحباتىڭىزعا راحمەت!

اۆتور: گۇلجان كوشەروۆا