الماتىدا «قىتايدىڭ جاڭا زامان تاريحى» ءۇش تومدىعىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى - كەسكىن

الماتى. قازاقپارات - بۇگىن الماتىدا ۇلتتىق كىتاپحانادا «قىتايدىڭ جاڭا زامان تاريحى» اتتى ءۇش تومدىق كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى.

بۇل كىتاپتى الماتى قالاسىنداعى «ورحون» باسپاسى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى «ۇلتتار باسپاسىنىڭ» قولداۋىمەن شىعارىپ وتىر.

كىتاپتىڭ العاشقى تومىندا 1949-1956 - جىلدار ارالىعىندا قىتايدا بولعان ءىرى تاريحي وقيعالار قامتىلعان. ەكىنشى تومدا 1956-1966 - جىلدار ارالىعىندا قىتاي رەسپۋبليكاسىنىڭ سوتسياليستىك قۇرىلىس جولىنداعى تاباندى كۇرەستەرى سۋرەتتەلسە، ءۇشىنشى تومدا 1966-1978 - جىلدار قامتىلادى. وندا ايگىلى «مادەنيەت زور توڭكەرىسى» اتتى كەزەڭنىڭ جاي-جاپسارى، سول توڭكەرىس كەزىندەگى حالىقتىڭ تۇرمىسى، باستان كەشكەن تاعدىرى جان- جاقتى باياندالادى.

«قىتايدىڭ جاڭا زامان تاريحىنىڭ» قازاقشا اۋدارماسىنىڭ باسپادان شىعۋى قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناستى ودان ءارى نىعايتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ونىڭ جارىق كورۋىنە مۇرىندىق بولعان «ۇلتتار باسپاسى» - قىتايداعى 56 ۇلتتىڭ تىلىندە كىتاپ شىعاراتىن امبەباپ مەكەمە. مۇنداعى قازاق رەداكسياسى قىتايداعى قازاقتارعا ارناپ ءار ءتۇرلى تاقىرىپتا جىلىنا 80 كىتاپ شىعارادى.

مىسالى، 1980 - جىلدان باستاپ قازاق قيسسا-داستاندارىنا ارنالعان 18 توم، «قازاق تاريحىنداعى ايگىلى ادامدار» اتتى تاقىرىپتا 56 توم كىتاپ جانە باسقا دا تالاي تاقىرىپتا توم-تومداپ كىتاپتار شىعارىلدى. وسى «ۇلتتار باسپاسىنان «اباي ولەڭدەرى»، «اباي جولى»، سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ كىتاپتارى شىعارىلىپ، قىتاي جۇرتشىلىعىنا كەڭىنەن تانىستىرىلدى. قازىر «ۇلتتار باسپاسىنىڭ» قازاق بولىمىندە 30 عا تارتا رەداكتور جۇمىس ىستەيدى. ۇرىمجىدە ارنايى قازاق ءبولىمى اشىلعان»، - دەدى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ «ۇلتتار باسپاسىنىڭ» پرەزيدەنتى يۋ بينشي.

بەيجىڭ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى تۇرسىن جۇرتباي ءوز كەزەگىندە بۇل كىتاپتىڭ شىعۋى ەرەكشە وقيعا ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«قىتايدىڭ جاڭا تاريحى» كىتابىنىڭ قازاق تىلىندە شىعۋ ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى تاريحي، مادەني، ادەبي بايلانىستاردى نىعايتا تۇسەدى. قىتاي عالىمدارىنىڭ زەرتتەۋ جۇمىستارىنا شىن جۇرەكتەن العىسىمدى ايتامىن. تاريحي جاعدايلار بارىنشا اشىق جازىلعان. جاسىراتىنى جوق، كەڭەس وداعى كەزىندە سىزدەرگە قارسى يدەولوگيا اياسىندا وسكەن بىزدەردەن كەيىنگى ۇرپاقتارعا تولىق تۇسىنىك بەرەتىندەي ەتىپ جازىلعان.

بۇل جاعدايدى سوتسياليستىك قوعامدى باسىنان كەشكەن ءبىز دە تۇسىنەمىز. سىزدەردەگى ادەبي قۋعىندار بىزدە دە بولعان. تالاي ۇلىلارىمىزدى باۋداي تۇسىرگەن. سىزدەردىڭ تاريحتارىڭىزدى وقىپ وتىرىپ، ءبىز دە ءوزىمىزدىڭ تاريحىمىزدىڭ قيىن جولدارىن ەسكە تۇسىرەمىز. تاريحي شىندىعىمىزدى بارىنشا اشا تۇسسەك، سوعۇرلىم دوستىعىمىز دا نىعايا تۇسەدى»، - دەدى پروفەسسور.

تۇساۋكەسەر راسىمىندە «ورحون» باسپا ءۇيىنىڭ ديرەكتورى، جازۋشى ديداحمەت ءاشىمحان ۇلى، جازۋشى، دراماتۋرگ سۇلتانالى بالعابايەۆ جانە «ۇلتتار باسپاسى» قازاق رەداكسياسىنىڭ ءتوراعاسى باقتىبەك توقتاسىن دا وزدەرىنىڭ جىلى لەبىزدەرىن ءبىلدىردى.

شارادان كەيىن كىتاپ قالاداعى بارلىق كىتاپحانالار مەن ولاردىڭ ايماقتارداعى فيليالدارىنا تەگىن تاراتىلدى.

اۆتور: جاپپاربەرگەن ايبوتا