قىتاي قىزى قازاقشا بىلمەيتىن قانداستارىمىزدى ۇيالتتى - فوتو
ءبىراق كوڭىل كونشىتپەيتىن دۇنيە دە بارشىلىق. ماسەلەن، ءبىز 23 جىلدان بەرى قازاق ءتىلىنىڭ كوسەگەسىن كوگەرتە المادىق. ايتتىق، جازدىق، ءبىراق ودان ەشنارسە شىقپاي كەلەدى. انا ءتىلىن باسقا ۇلت تۇگىلى، ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەرىمىز دە يگەرە العان جوق. بۇل قازاق ءتىلىنىڭ قيىندىعىنان ەمەس، قاراكوز باۋىرلارىمىزدىڭ ىنتاسىزدىعىنان. ايتپەسە، قازاق جەرىنە ءناپاقا ىزدەپ كەلگەن قانشاما شەتەلدىك ءبىر-ەكى ايدىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ تىلدە سايراپ ءجۇر عوي.
ارىعا بارماي-اق قويالىق. مىنا تۇرعان كورشىمىز ميللياردتاردىڭ ەلىنەن كەلگەن ۇلتى قىتاي ازاماتتاردىڭ قانشاسى قازاقشا سايرايدى. «CCTV» قىتايدىڭ مەملەكەتتىك تەلەارناسىنىڭ ەلىمىزدەگى ءتىلشىسى شين رىن قازاق تىلىنە سۋداي.
«مەن قۇلجادا تۋىپ-ءوستىم. قۇلجا - قازاقتاردىڭ قالاسى. قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان جىلى انام: «ەندى قازاق ءتىلى دە شەت ءتىلى. سەنىڭ قازاقشا ءبىلۋىڭ كەرەك»، - دەپ مەنى قۇلجا قالالىق قازاق باستاۋىش مەكتەبىنە وقۋعا بەردى»، - دەيدى قىتاي تەلەارنالارىنىڭ بىرىنە سۇحبات بەرگەن ءتىلشى قىز.
شين رىننىڭ قازاقشا ۇيرەنۋى وڭاي بولماعان. ارينە، ءوز ءتىلى ەمەس، ونىڭ ۇستىنە، ءتىلىن سىندىرۋعا كومەكتەسەتىن اتا-اناسى دا قازاقشا بىلمەيدى. «قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋىم قيىن بولدى. 1-سىنىپتا ارىپتەردى ۇيرەنگەندە تالاي قىزىق وقيعاعا كەزىكتىم. ءارىپتىڭ ورنىنا سان جازعان كەزدەرىم، سويلەم قۇراعاندا جالعاۋ مەن جۇرناقتان شاتاسىپ قينالعان ساتتەرىم كوپ كەزىكتى»، - دەيدى ول.
شين رىننىڭ قازاقشاسىنا قاراپ ونى قازاق قىزى دەپ قالاتىندار كوپ ەكەن. استانا مەن الماتى قالالارىندا جۋرناليستىك قىزمەتپەن جۇرگەن حانزۋ قىزى قازاق ەلىنەن تالاي قىزىقتى رەپورتاج جاساعان. ارقانىڭ اق بورانى مەن الماتىنىڭ شۋاقتى جازى شين رىننىڭ سيۋجەتىمەن كورشىگە تىكەلەي تاراپ جاتتى.
«استانا كۇن سايىن دامىپ جاتقان قالا. الماتى - الەمدەگى ەڭ كوركەم قالا. مەن قازاق ءتىلىن مەڭگەرىپ وسى ەلدە، وسى اسەم قالالاردا جۇمىس ىستەگەنىمە ماقتانامىن. ونىڭ ۇستىنە قازاق دەگەن دارقان حالىق قوي. قازاقتىڭ مىنەزى دالاسى سياقتى كەڭ، مول. مەنى قازاقتىڭ جەرى، ەلى تارتتى. قازىر بۇل ەلدەن كەتە المايتىن سياقتىمىن»، - دەيدى حان قىزى.
شين رىننىڭ بويىندا قازاقتىڭ مىنەزى بار، ونى بەيجىڭدەگى رەجيسسەرلەرى ايتىپتى. «استانادان تىكەلەي ەفير جۇرگىزىپ تۇرعام. رەجيسسەرىم: «سەن بويىڭدى جيناقى ۇستا»، - دەپ ەسكەرتتى. ويتكەنى، قىتايدا تەلەجۋرناليستيكا دەگەن زاۋىت ماشيناسى سياقتى، ءبىر توقتاماي ءجۇرىپ تۇرادى. تىلشىلەرى دە تاس-ءتۇيىن. ال مەن مۇندا تىكەلەي ەفيردى جۇرگىزگەندە سونداي ەركىن، اسىقپاي جۇرگىزگەم. سول ساتتەگى بەينەمنەن قازاقستاندا، قازاقتاردىڭ اراسىندا تۇرعانىمدى بايقاۋ قيىن ەمەس ەدى»، - دەيدى ءتىلشى قىز.
شين ءرىننىڭ قازاقشاسىنا قاراپ، انا ءتىلىن بىلمەيتىن قاراكوز قىزدارعا، جيىرما جىلدان بەرى قازاق ءتىلىن ۇيرەنە الماي جۇرگەن وتانداستارىمىزعا جانىڭ اشيدى ەكەن. ميللياردتاردىڭ ەلىنەن كەلىپ، قازاقشا سايراپ، قازاقتىڭ سالت-ءداستۇرىن، ەلى مەن جەرىن، ساياساتىن شىعىستاعى كورشىگە كورسەتىپ جۇرگەن مۇنداي حان قىزىنان قالاي اينالمايسىڭ!
شىركىن، وسى ءتىلشى قىزدىڭ قازاق تىلىنە دەگەن قۇرمەتى، ماحابباتى انا ءتىلىن بىلمەيتىن قاراكوز باۋىرلارىمىز بەن قىزدارىمىزعا ساباق بولسا عوي. اتتەڭ، بۇل دا شەراعا ايتاتىن «ءبىر كەم دۇنيە» عوي.
جاراس شوكە
«جاس قازاق» گازەتى
