ءبىز مەنسىنبەيتىن ماماندىقتاردىڭ تابىسى قانشا؟

استانا. قازاقپارات - قانداي ماماندىق تاڭدايمىن دەپ، ۇرەڭ-سۇرەڭ بولاتىن ۋاقىت تا كەلدى. ەكىنىڭ ءبىرى زاڭگەر، ەكونوميست بولعىسى كەلەدى.

سوڭعى بەس جىلدا «قۇقىق تانۋ»، «قارجى»، «بۋحالتەرلىك ەسەپ جانە اۋديت» ماماندىقتارىنا قۇجات تاپسىرۋشىلار سانى كۇرت كوبەيگەن.

سولاردىڭ ىشىندەگى كەيبىرى «جوعارى ءبىلىمىم بولماسا، جاقسى جۇمىس تابا المايمىن» دەگەن ستەرەوتيپتى ءسىڭىرىپ الىپ، ۋنيۆەرسيتەتتە اۋپىرىمدەپ وقىپ ءجۇر. ديپلوم العان سوڭ، جۇمىس تاۋىپ، ءوز كۇنىن ءوزى كورىپ كەتەتىندەرى سيرەك.

تاپپاعاندارى قۇر سەندەلىپ، اكە-شەشەگە ماسىل بولادى. نەگىزى، كاسىپتىك كوللەدج نە ارنايى كۋرستاردى وقىپ-اق، ءتاپ-ءتاۋىر تىرلىك جاساۋعا بولادى عوي. انشەيىندە مەنسىنبەي، مۇرىن شۇيىرە قارايتىن ماماندىقتار - بىلە بىلسەك، تابىستىڭ ناعىز كوزى ەكەن...

شاشتارازدىڭ كۇندىك تابىسى - 15 مىڭ

الماتىلىق اينۇر مۇسايەۆانىڭ شاشتاراز بولىپ جۇرگەنىنە، مىنە، 9 - جىل. مەكتەپتى بىتىرگەن سوڭ، ءۇش اي شاشتارازدىق كۋرس وقىپ، تاجىريبە جيناقتاپتى. «سۇيىكتى ىسىمنەن ەشقاشان جالىققان ەمەسپىن. ءارى تابىسىم دا جاقسى. مىسالى، ماعان كۇنىنە جيىرمادان استام كىسى كەلەدى. ءارقايسىسىنان تۇسەر پايدا ءارتۇرلى. بالالاردىڭ شاش قيدىرتۋى 500 تەڭگەدەن باستالادى. ال ەرەسەك ەر كىسىلەردىكىن 800 تەڭگەگە قيامىن. ايەلدەردىكىنە قويىلار باعا شاشتىڭ ۇزىندىعى مەن قالىڭدىعىنا بايلانىستى. 1000 تەڭگەدەن باستاپ، ودان دا جوعارى»، - دەيدى ول. اينۇردىڭ جانىندا ەكى كومەكشى قىز بار ەكەن. ءارقايسىسى عيماراتتى جالعا العانى ءۇشىن تولەيتىن اقشادان بولەك كۇن سايىن 15 مىڭ تەڭگەدەن اسا پايدا كورىپ وتىر.

تىگىنشى 20 مينۋتتا 1200 تەڭگە تابادى

شاشتارازدان شىققان سوڭ، تىزگىندى تىگىنشىگە بۇردىم. كويلەگىمنىڭ ەتەگىن قىسقارتقانى ءۇشىن 1000 تەڭگەمدى قاعىپ العان بولاتىن وتكەن جولى. بارسام، ءبىر كليەنتپەن سويلەسىپ تۇر ەكەن:

- سالەمەتسىز بە؟! مىنا يۋبكانىڭ سىدىرماسىن اۋىستىرۋ قانشا تەڭگە تۇرادى؟

- ەگەر سىدىرماسىن ءوزىڭىز الا كەلسەڭىز - 1200 تەڭگە، ءبىز بەرەتىن بولساق - 1800.

- ءتۇۋ... قىمبات قوي؟ !

- ءبىز ساپالى ەتىپ تىگەمىز، - دەپ جىميدى تىگىنشى قىز.

ءا دەگەننەن اڭگىمەگە كوشتىك. جادىرا كارىمبايەۆا 2009 - جىلى الماتى سەرۆيس كوللەدجىن تىگىنشى ماماندىعى بويىنشا ءبىتىرىپ شىعىپتى. سول ۋاقىتتان بەرى كوك بازار ماڭىنداعى دۇڭگىرشەكتى جالعا الىپ، وسى ىسپەن اينالىسۋدا.

- پايدا كوپ تۇسە مە؟ - دەدىم.

- سەنبى مەن جەكسەنبىدە كليەنت كوپ. دەمالىستا كۇنىنە 10-15 مىڭعا دەيىن تابىس تابامىن. ال باسقا كۇندەرى 8-9 مىڭ...

- تاڭنان كەشكە دەيىن ىستەيسىزدەر عوي؟

- ءيا. ءوزىڭىز كورىپ وتىرسىز، بۇل ماڭدا تىگىنشىلەر كوپ. سوندىقتان ءوزارا قىزۋ باسەكە. جۇمىستا تاڭعى 8 دەن باستاپ، كەشكى 8 دەرگە دەيىن وتىرامىن.

- ءار قىزمەت ءتۇرىنىڭ باعاسى قانداي؟

- ول بىرىنشىدەن، ماتانىڭ ساپاسىنا، ەكىنشىدەن، جۇمىستىڭ قيىندىعىنا بايلانىستى. مىسالى، مىنا كويلەكتىڭ ەتەگىن قىسقارتۋ كەرەك. بايقاپ وتىرساڭىز، ماتاسى قاتتى، ساپالى. مۇنىڭ جۇمىسى 1200 تەڭگەدەي بولادى.

- ال وعان قانشا ۋاقىت كەتەدى؟

- كوپ ەمەس. 20-25 مينۋتتاي...

مەحانيكتىڭ ايلىعى - 300 مىڭ

اۆتوكولىك جوندەيتىن شەبەرحانانىڭ ماڭى - قاشان كورسەڭ ىعى-جىعى ماشينە. كولىگى كوپ الماتىدا مۇنداي ورىندارعا كەلەتىن كىسى سانى ەشقاشان ۇزىلمەيدى. مەن دە سولاردىڭ بىرەۋىنە باس سۇقتىم. كوكپەڭبەك «كوروللانى» كوتەرىپ تاستاپ، استىنداعى بولشەكتەرىن اۋىستىرىپ جاتقان اعايدىڭ جانىنا جاقىندادىم.

- ىسكە ءسات، اعاي!

- راحمەت. ءيا، كولىگىڭ سىنىپ قالدى ما؟

كولىگى بار كىسىنىڭ كەيپىنە كوشتىم.

- امورتيزاتوردى اۋىستىرۋ كەرەك ەدى...

- باعاسى 3 مىڭنان باستالادى.

سۋىرتپاقتاپ، سوزگە تارتتىم. اتى اسقار ەكەن. مۇندا ىستەپ جۇرگەنىنە 10  جىلدان اسىپتى. «مەنىڭ نەگىزگى ماماندىعىم - بۋحالتەر. سول ماماندىقپەن بىرنەشە جىل جۇمىس جاسادىم. ۇنامادى. اقشاسى دا ازداۋ بولدى. سوسىن بىردەن وسىندا كەلدىم. بالا كەزىمنەن كولىككە يكەمىم بولعان سوڭ شىعار، ەش قينالمادىم. كولىكتەردىڭ بولشەكتەرىن اۋىستىرامىن، كومپيۋتەرلىك دياگنوستيكا جاسايمىن. كۇنىنە تاباتىن تابىسىم جۇمىستىڭ كولەمىنە بايلانىستى. ماسەلەن، ماشينەنىڭ قوزعالتقىشىن (دۆيگاتەل) اۋىستىرۋ 60 مىڭنان باستاپ، 150 مىڭعا دەيىن بارادى. ونداي كەزدەرى مەنىڭ قالتاما دا كوپ پايدا تۇسەدى. جالپى ورتا ەسەپپەن ايىنا 250-300 مىڭ تەڭگە تابىس تابامىن»، - دەدى مەحانيك اعاي.

بۇدان شىققان سوڭ، سۇلۋلىق سالونىنا تارتتىم. مۇنداعى باعالار دا ۇشىپ تۇر. كەڭەسشى قىز اكەپ بەرگەن پرەيسكۋرانتقا كوز جۇگىرتتىم: كىرپىك ۇزارتۋ - 3500 مەن 10000 تەڭگەنىڭ اراسىندا، ماكياج - 5000 نان 12000 عا دەيىن، بەتكە پيلينگ - 7000 تەڭگە. سالوننىڭ ەستەتيست- كوسمەتولوگى توميريس كۇزەمبايەۆا ەكەن. 19 جاستاعى بويجەتكەن بۇل ماماندىعىن «سۇلتان» وقۋ ورتالىعىندا الىپتى.

- كۇنىنە شامامەن قانشا تابىس تاباسىڭ؟

- 10 مىڭنان اسادى.

- تۇراقتى كليەنتتەرىڭ بار شىعار؟

- ارينە. جۇمىسىمىز ساپالى بولعاندىقتان، كىسىلەر دە ءبىر-بىرىنەن ەستىپ، وسىندا كەلەدى.

- ءار قىزمەت تۇرىنە قانشا ۋاقىت كەتەدى؟

- قاس جۇلۋعا جارتى ساعات، كىرپىك جالعاۋعا 1 جارىم ساعات، ماسساج ءۇشىن 2 نەمەسە ودان دا كوپ ۋاقىت جۇمسايمىن...

ەلەكتريكتىڭ تابىسى زاڭگەردىكىنەن دە كوپ

ورىنبەك يماشيەۆتىڭ ەسىمىن عالامتوردان كوزىم شالىپ قالدى. «ەلەكترلىك مونتاجداۋ جۇمىستارىن ورىندايمىن» دەپ جارناما بەرىپتى. دەرەۋ تەلەفون شالدىم.

- سالەمەتسىز بە، ورىنبەك! قىزمەت تۇرلەرىنىڭ باعاسىن ايتىڭىزشى؟

- كوتتەدجدى ەلەكترومونتاجداۋ جۇمىسى - 150000، جەر ۇيدىكى - 70000 تەڭگە. روزەتكا مەن اجىراتقىش (ۆىكليۋچاتەل) ورناتۋ - ءارقايسىسى 1500 تەڭگەدەن. ال اسپالى شام قوندىرۋ ءۇشىن 2000 مەن 5000 تەڭگە كولەمىندە اقى الامىن.

ورىنبەك اقتوبەدەگى اگرارلىق-تەحنيكالىق كوللەدجدى ەلەكتريك ماماندىعى بويىنشا ءتامامداعان. «بالا كەزدەن زاڭگەر بولعىم كەلگەن. ءبىراق 9-سىنىپتى بىتىرگەن سوڭ، ول ماماندىقتى وقۋعا مۇمكىندىگىم بولمادى.

سودان ەلەكتريك بولۋدى ۇيعاردىم. قازىردىڭ وزىندە 15-20 تۇراقتى كليەنتىم بار. كۇنىنە شامامەن 10000 داي تابىس تاۋىپ ءجۇرمىن. مەنىڭ تابىسىم قازىردە زاڭگەر دوستارىمدىكىنەن دە جوعارى»، - دەپ، ماقتانىپ قالدى ول ءسوز اراسىندا.

ايتپاقشى، ۇيالى تەلەفون جوندەيتىن شەبەرحاناعا دا باس سۇعا كەتكەم. ءوزىن دىنمۇحاممەد دوسبەرگەنوۆ دەپ تانىستىرعان اققۇبا جىگىتتىڭ مۇندا ىستەگەنىنە 5  جىلدان اسقان ەكەن. الماتىداعى №3-كاسىپتىك ليسەيدى بىتىرگەن.

- ءبىر جاقسىسى، ەشقاشان كليەنت ۇزىلمەيدى. كۇنىنە كەمىندە 8 مىڭ تەڭگە پايدا تۇسىرەمىن. تاپسىرىس كوپ بولعان كۇنى 25-30 مىڭعا دەيىن بارادى.

- و- و- و، جامان ەمەس قوي؟!

- ارينە. مىسالى، ءسىزدىڭ مىنا ايفونىڭىزدىڭ ەكرانى سىنىپ قالسا، ونى 15 مىڭ تەڭگەگە اۋىستىرامىز، - دەدى سىبىرلاپ.

ءتۇيىن: ءبارىڭ بىردەي تىگىنشى، شاشتاراز نە مەحانيك بولىڭدار دەمەيمىز. باستىسى، كەز كەلگەن كاسىپتىڭ كوزىن تابا بىلسەڭدەر بولعانى. «ەڭبەك ەتكەنگە باقىت تا باسىن يەدى».

بوتاكوز يكراموۆا

(«ۇلان» ، №28. 15.07.2014)