نامازدئ قازاقشا وقئساق قالاي بولماق؟

 استانا. 19 -ءساؤئر. قازاقپارات - قايبئر جئلدارئ ءدئن تؤرالئ زاث قئزؤ تالقئعا ءتذسئپ جاتقاندا سةنات دةپؤتاتئ قذسايئن أاليةأ ءدئن ئستةرئ اگةنتتئگئنئث ءتوراعاسئ قايرات لاما شارئپتةن «ةلئمئزدة اراب ءتئلئن بئلةتئندةر از. نةگة  نامازدئ قازاقشاعا اؤدارئپ، ءوز تئلئمئزدة وقئماسقا؟» دةپ سذراعانئ بار-تئن.

نامازدئ قازاقشا وقئساق قالاي بولماق؟

سةناتور بذل ءسوزئن «ناماز قازاقشا وقئلسا، بارشاعا تذسئنئكتئ بولار ةدئ» دةگةن ويمةن ايتقان بولؤئ كةرةك. ءبئراق ول بةس پارئزدئث ءبئرئ نامازدئ قازاقشا وقؤ «يدةياسئن» قازاقشالاؤدئ اگةنتتئك ءتوراعاسئ  بةكئتپةيتئنئن بئلمةگةن سئثايلئ. جاقئندا «فةيسبؤك» الةؤمةتتئك جةلئسئندة بةلگئلئ فيلوسوف ءابدئراشيت باكئر ذلئ سةناتور پئكئرئمةن ذندةسةتئن ويئن ءبئلدئرئپ، «نامازدئ قازاقشا وقئساق» دةپ قوزداعئ شوقتئ قايتا مازداتقان جايئ بار. «قازاقتئث ءدئن تؤرالئ تذسئنئگئنئث شئم-شئتئرئق بولؤئنئث ةث باستئ سةبةبئنئث ءبئرئ - ونئث اللاعا قالاي جالبارئنئپ جاتقانئن ءوزئ ذقپاؤئ سةكئلدئ. وزگة ءتئلدئ تذسئنبةسة دة، سول تئلدة جاراتؤشئعا جالبارئنئپ، مةشئتتةن شئققان سوث ونئسئ شارت ذمئتئلئپ، «ايتةؤئر ءبئر مئندةتتئ وتةدئك قوي» دةپ اركئم قايتادان ءوز بئلگةنئمةن جذرة بةرمةك.

 قازاق وقئلعان نامازدئث سوزئنة، جاراتؤشئدان تئلةگةن تئلةگئنئث مازمذنئنا پسيحولوگيالئق تذرعئدان بويلامايدئ، كوكئرةگئنة بةكئتپةيدئ. ...ءدئن باسقارماسئ ناماز وقؤدئ سانالئ تذردة قازاقتئث ءوز تئلئنة كوشئرؤدئ قولعا الؤئ قاجةت. ناماز وقئعاندا ونئث بايئبئنا بارئپ وقئسئن دةگةن نيةتپةن. ءبئراق ءدئني باسقارما ءدئن اراب تئلئندة تذسكةن دةپ بذل ذسئنئستئ قابئلداماي كةلةدئ. اللادان رذقسات بولسا نةگة اؤدارماسقا؟ قذراندا بذل تؤرالئ ايات نةمةسة سذرة تابا المادئم. ةگةر نامازدئ قازاقشا وقؤ قالئپتاسسا قازئرگئ «تاثئرشئلدئككة»، نة ءسوزئ تذسئنئكتئ باسقا تئلگة كةتؤ تولاستار ةدئ. بذگئندة كوپ قازاقتار كريشناعا كةتئپ جاتئر. وزدةرئنة تذسئنئكسئز بولعاندئقتان ولارعا كريشنا مةن يسلامنئث ايئرماسئ جوق كورئنگةن. بذل ويئم قازاقتئث دئنگة قاتئسئن نةعذرلئم تةرةثدةتة تذسسةك دةگةن ويدان تؤئپ وتئر» دةپ تذيئندةيدئ ول. جالپئ، بذل اؤةلدةن قولداؤ تاپپاعان باستاما. ةگةر مةشئتتةردة ناماز قازاقشا وقئلئپ جاتسا ونئث ءساؤابئ، تيئمدئلئگئ قالاي بولماق؟ بذل تؤرالئ شاريعات نة دةيدئ؟  بةلگئلئ ءدئنتانؤشئلاردئث وسئعان قاتئستئ جاؤابئ ءبئر ارنادا ءوربئدئ.

بةيبئت ساپارالئ، ءدئنتانؤشئ:

- ناماز، ايات، راكاعاتتار تةك اراب تئلئندة وقئلادئ. ول باسقا تئلدةردة وقئلمايدئ، اؤدارئلمايدئ. قذران-كارئم قاي تئلدة ءتذستئ، سول تئلمةن عانا وقئلادئ. بذل ماسةلة اتاتذرئكتئث كةزئندة «ازاندئ تذرئكشة شاقئرئپ، تذرئكشة ناماز وقيئق» دةپ  كوتةرئلگةن. توقسانئنشئ جئلداردئث باسئندا مارقذم قالتاي مذحامةدجانوأ راتبةك قاجئعا بئرنةشة رةت ايتئپ، ماسةلة رةتئندة قوزعالعان ةدئ. ءبئراق راتبةك قاجئ، حاليفا التاي مةملةكةت باسشئسئنئث قابئلداؤئندا بولئپ، قذران اياتتارئن كةلتئرئپ «ةشقاشان ةشؤاقئتتا ناماز اؤدارئلعان تئلمةن وقئلمايدئ» دةگةندئ دالةلدةپ ايتقان بولاتئن. ءمذفتي بولا ما، وتئز جئل ءدئني بئلئم العان تاقؤا ادام بولسئن، ةشقايسئسئ شاريعات زاثئن وزگةرتة المايدئ. امال تةك اراب تئلئندة عانا وقئلادئ. سوثئنان تةك دذعالاردئ، سونداي-اق ؤاعئز، ءناسيحاتتئ قازاقشا قايئرسا بولادئ. ءبئزدئث ةلدة  ءتذرلئ كوزقاراستار كوپ. ال تاثئرشئلدئككة ورالايئق دةؤ ول اداسقاننئث بةلگئسئ.

قايرات جولدئباي ذلئ،  «ازئرةت سذلتان» مةشئتئنئث باس يمامئ:

- ةث العاشئندا كةز-كةلگةن ادام ءذشئن انا تئلئندة قذلشئلئعئن ورئنداؤ - ءارئ جةثئل، ءارئ ورئندئ كورئنةرئ راس. الايدا، ماسةلةنئ ةگجةي-تةگجةيلئ قاراستئرار بولساق، كةث كولةمدئ تذسئنئككة قول جةتكئزةرئمئز انئق. ةث الدئمةن تئلةك-دذعا مةن نامازدئث ارا جئگئن اجئراتئپ العان ءجون. نامازدان تئس جاسالاتئن تئلةكتةر مةن دذعالاردا مذسئلمان كئسئگة ئشكئ تئلةگئ مةن مذث-مذقتاجئن قاي تئلدة ايتئپ جةتكئزةم دةسة دة، بذعان تئيئم سالئنباعان. ويتكةنئ، بذل جاراتؤشئ مةن قذل اراسئنداعئ جةكة ماسةلةگة قاتئستئ. ال ناماز بولسا، ول جالپئعا، جاماعاتقا تان قذلشئلئق بولعاندئقتان، نامازعا قوسئلاتئن باسقا دا مذسئلمانداردئث قاجةت تئلةكتةرئمةن ساناسؤ كةرةك. نةگئزئنةن ناماز جاماعاتپةن وقئلؤعا ءتيئس. ءبئراق جالعئز وقؤعا دا رذقسات ةتئلگةن.

 ةگةر يسلام ءدئنئ قانداي دا ءبئر بةلگئلئ ايماقتئث ياكي بةلگئلئ ءبئر ذلتتئث ءدئنئ بولسا، وندا ةشقانداي كذمانسئز سول ايماقتاعئ سول ذلتتئث عانا ءتئلئ قولدانئلار ةدئ. الايدا، تورتكذل دذنيةگة تاراعان، ءبئر-ءبئرئن تذسئنبةيتئن قانشاما ذلت وكئلدةرئنة ورتاق ءدئننئث وزئندئك ةرةكشةلئكتةرئ مةن قاسيةتتةرئ بولاتئنئ ءسوزسئز. ماسةلةنئث تاعئ ءبئر جاعئ، قذراننئث قانداي دا ءبئر اؤدارماسئنئث ةشقاشاندا ءتذپنذسقانئ تولئق قامتي المايتئندئعئندا.  قذران اياتتارئنئث ءاربئر ءسوزئنئث بئرنةشة ماعئناسئ بار. اؤدارمادا تةك بئرةؤئ عانا بةرئلةدئ. ءتئپتئ كةيدة اياتتا قولدانئلعان ءاربئر ءارئپتئث دة وزئندئك بئرنةشة ماعئناسئ بولادئ. اؤدارمادا وسئ ارئپتةردئث وزئندئك ماعئناسئ مذلدةم ةسكةرئلمةي قالؤئ مذمكئن. ياكي بئرةؤئ عانا ةسكةرئلةدئ. قذراندا بةلگئلئ ءبئر ماعئنانئ بئلدئرةتئن بئرنةشة سينونيم سوزدةردئث ئشئنةن ءسوزدئث دئبئستالؤ جاعئنان دا، ماعئنانئ قامتؤ جاعئنان دا ةث قولايلئسئ تاثدالعان. سوندئقتان، كةيبئر ءسوزدئث «سوزدئك ماعئناسئنان» تئس دئبئستالؤئنئث ءوزئ باياندالايئن دةپ تذرعان جاعدايدئ ءبئلدئرئپ جاتادئ. ال مذنئ اؤدارمادا بةرؤ مذلدةم مذمكئن ةمةس. 

 دەرەككوز: «حالئق ءسوزئ» گازەتى