بالقاش تارتئلئپ بارادئ

 استانا. 27- اقپان. قازاقپارات- قورشاعان ورتانئ قورعاؤ مينيسترلئگئنئث ماماندارئ وسئلاي دةپ دابئل قاقتئ. وعان سةبةپ - بالقاش كولئنئث بذگئنگئ «تئنئسئن» جان-جاقتئ سذزگئدةن وتكئزگةن «ماككينزي» حالئقارالئق ساراپشئلار توبئنئث ماماندارئ جاساعان ساراپ قورئتئندئسئ.

بالقاش تارتئلئپ بارادئ

 سوندا بالقاش كولئ، شئنئمةن، «سؤالئپ» بارا ما؟ مذنداي اپاتقا جول بةرمةؤ ءذشئن قانداي شارالاردئ جذزةگة اسئرؤ قاجةت؟

بالقاشتئ «بذگة-شئگةسئنة دةيئن» زةردةلةپ، ساراپتاعان ماككينزيلئك ساراپشئلار جاساعان قورئتئندئعا جذگئنسةك، وسئ ءجذز جئلدئقتئث ورتاسئنا قاراي كولدئث 90 پايئزعا جؤئعئ اقسورتاثعا اينالؤئ مذمكئن. ول ول ما، ةلئمئزدئث تالاي ءوثئرئن سؤمةن جانة بالئقپةن جارئلقاپ وتئرعان باعا جةتپةس بايلئعئمئز - بالقاش كولئ 2045- جئلعا قاراي سؤ قورئنئث 86 پايئزئنان ايئرئلئپ، ةكولوگيالئق اپاتقا ذشئراؤئ ابدةن مذمكئن.

قورشاعان ورتانئ قورعاؤ ءمينيسترئنئث كةثةسشئسئ اينذر قؤاتوأانئث پئكئرئنشة، قازاقستاندئ سؤدئث نةگئزگئ بولئگئمةن ذزدئك قامتاماسئز ةتئپ كةلة جاتقان كورشئلةس وزبةكستان مةن قئتاي ةلدةرئ بولسا، 2030- جئلعا قاراي بذل ةلدةردئث دة سؤعا سذرانئسئ اناعذرلئم ارتا تذسپةك. مذنئث ذستئنة بالقاش كولئنة قذياتئن وزةن سؤئنئث كولةمئ قازئردئث وزئندة جئل سايئن 2-3 پايئزعا ازايئپ بارادئ.

- حالئقارالئق ساراپشئلاردئث بولجامئنا جذگئنسةك، بئزبةن ئرگةلةس قئتايدئث سؤعا دةگةن جئل سايئنعئ سذرانئسئ 2030- جئلعا قاراي قازئرگئ كذنگئ 555 ميلليارد تةكشة مةتردةن 818 ميلليارد تةكشة مةترگة دةيئن وسكةلئ وتئرعانئن ءدال وسئ سؤ ماسةلةسئن زةرتتةؤشئ ماماندار بولجاپ بةردئ. ال مذنئث ءوزئ بالقاش كولئن 80 پايئز سؤمةن قامتئپ وتئرعان ئلة وزةنئ سؤئنئث كولةمئ دة اناعذرلئم ازاياتئندئعئن اثعارتادئ. مذنداي ذرةيلئ بولجام بالقاش ماسةلةسئن قازاقستاندئق جانة حالئقارالئق ساراپشئلاردئث كومةگئمةن سؤ قاؤئپسئزدئگئن قامتاماسئز ةتؤ ءذشئن اناعذرلئم پارمةندئ ءارئ سةرپئندئ ءهام ناقتئ شةشئمدةر قابئلداؤ ءذشئن ماسةلةنئ مةملةكةت ارالئق دةثگةيدة شةشؤدئ تالاپ ةتةدئ، - دةيدئ قورشاعان ورتانئ قورعاؤ ءمينيسترئنئث كةثةسشئسئ اينذر قؤاتوأا.

قورشاعان ورتانئ قورعاؤ مينيسترلئگئ سوثعئ جئلدارئ وسئ ماقساتتا جاسئل ةكونوميكا ستراتةگياسئن جذزةگة اسئرؤدئ قولعا الئپ وتئر. وسئعان وراي ءبئرقاتار مينيسترلئكتةردئث، أةدومستأولاردئث، سونداي-اق ونةركاسئپ ورئندارئنئث، عئلئمي-وندئرئستئك ورتالئقتاردئث باسشئلارئمةن، تاجئريبةلئ ساراپشئلارمةن 50 دةن استام رةت كةزدةسؤ وتكئزئلئپ، ءدال وسئ جاسئل ةكونوميكاعا ءوتؤ باعدارئ تالقئلانئپتئ.

 ال بذل ستراتةگيانئث باستئ ماقساتئ - بئرئنشئدةن، سؤ تاپشئلئعئن جويؤ ارقئلئ ةگئستئك القاپتارئن قالپئنا كةلتئرؤ، ونةركاسئپ پةن اؤئل شارؤاشئلئعئندا سؤ قورلارئن اناعذرلئم ءتيئمدئ پايدالانؤعا قول جةتكئزؤ. ةكئنشئدةن، جاثا زاماننئث قؤات كوزدةرئن پايدالانؤدئ ةنگئزئپ، ونئ ذقئپتئ قولدانؤ. ةث باستئسئ، ءوزئمئزدئث ئشكئ قورلاردئ اسئرةسة، سؤ قورلارئن ءتيئمدئ پايدالانؤ ارقئلئ شةتةلدةردةن الئناتئن سؤ قورلارئنئث كولةمئن مةيلئنشة ازايتؤ ارقئلئ ذلتتئق قاؤئپسئزدئك دةثگةيئن كوتةرؤ.

 مئنة، بذل - جاسئل ةكونوميكا ستراتةگياسئنئث باستئ قاعيداتتارئ. تذپتةپ كةلگةندة، جاسئل ةكونوميكا قاعيداتتارئن ويداعئداي جذزةگة اسئرعان جاعدايدا ةلئمئزدة سؤ قورئ مولايئپ، بالقاش كولئنئث «باعئ» بايلانباؤئ ابدةن مذمكئن. مذنداي جاعئمدئ بولجامدئ ذلتتئق تابيعات قورعاؤشئلارئمةن قاتار، شةتةلدئك ساراپشئلار دا ايتئپ وتئر.

- ءبئز 30-جئلدارئ ءجون-جوسئقسئز جذزةگة اسئرئلعان شةشئمدةردئث كةسئرئنةن ارال تةثئزئنئث باسئنان كةشكةن تاعدئر-تاؤقئمةتئن ذمئتپاؤئمئز كةرةك. ناقتئ ايتقاندا، كورشئلةس وداقتاس رةسپؤبليكا - وزبةكستاندا ماقتا ءوسئرؤدئث كةث كولةمدة جذرگئزئلؤئ سالدارئنان ارال تةثئزئ نةبارئ 40 جئلدئث ئشئندة سؤ قورئ-نئث 90 پايئزئنان ايئرئلدئ. سوندئقتان كورئكتئ كول - بالقاش سؤئنئث 2045- جئلعا قاراي 86 پايئزعا تارتئلؤئنا وسئ باستان جول بةرمةؤئمئز قاجةت.

 مذنداي بولجامدئ بئرئككةن ذلتتار ذيئمئنئث قورشاعان ورتانئ قورعاؤ جونئندةگئ باعدارلاماسئنا سايكةس بالقاش كولئن مذقيات ساراپتان وتكئزگةن ماككينزيلئك ساراپشئلار توبئ ناقتئ دالةلدةپ وتئر. ساراپشئلار «ةگةر مذنداي جاعداي ورئن الاتئن بولسا، وندا قازاقستان بالقاش كولئنةن ايئرئلئپ قالؤ قاؤپئ بار» دةيدئ.

رةتئ كةلگةندة ايتايئن، ةگةر رةسةي ةسئل مةن توبول وزةندةرئنةن قوسئمشا 72-147 ميلليارد تةكشة مةتر سؤ العان جاعدايدا قازاقستاننئث وسئ ايماقتاعئ القاپتارئن سؤمةن قامتؤدئث دا ةداؤئر قيئندئق تؤعئزاتئنئ اقيقات. بذعان قوسا، ةگةر قئرعئزستان 4-6 ميلليارد تةكشة مةتر سؤدئ پايدالانعان جاعدايدا وسئ ماثداعئ شؤ جانة تالاس وزةندةرئنئث سؤ قورئ دا ةداؤئر ازايئپ كةتؤ قاؤپئ بار.

 سوندئقتان مينيسترلئك ةلباسئ بةلگئلةگةن ستراتةگيالئق باعئت-باعدارلارعا سايكةس قازئرگئ ؤاقئتتا جاسئل ةكونوميكا باعدارلاماسئن جةدةل قولعا الؤدا. سةبةبئ ةلباسئ بةكئتكةن باعدارلاماعا سايكةس جذرگئزؤ بةلگئلةنئپ وتئرعان جاسئل ةكونوميكا باعدارلاماسئ ةلئمئزدئث ءوندئرئس جانة اؤئل شارؤاشئلئعئ سالاسئندا اناعذرلئم تيئمدئلئكپةن جذمئس جاساپ قانا قويماي، سؤ قورلارئن بارئنشا ءتيئمدئ پايدالانؤ ارقئلئ ءدال وسئ سالادا ناقتئ كورسةتكئشكة قول جةتكئزؤدئ كوزدةيدئ. دةمةك، جاسئل ةكونوميكانئ جذزةگة اسئرؤ بالقاش كولئ ماسةلةسئن شةشؤ باعئتئنداعئ ناقتئ ءارئ ءتيئمدئ ءئس-شارا بولاتئنئ ءسوزسئز، - دةيدئ اينذر قؤاتوأا.

مامان پئكئرئ: مةلس ةلةؤسئزوأ، «تابيعات» ةكولوگيالئق وداعئنئث ءتوراعاسئ:

- بالقاش كولئ سازانئمةن داثقتئ ةدئ. مذندا جئلئنا 11-12 مئث توننا سازان وندئرئلةتئن. ءتئپتئ بالقاشتئث سازانئ مةن مارينكا، وكؤن ءتارئزدئ بالئقتارئ كةزئندة قئزئل كئتاپقا ةنگئزئلگةن-دئ. وكئنئشكة قاراي، قاپشاعاي گ ة س-ئ سالئنعالئ بةرئ بالئق اتاؤلئ بالقاشتان قاشئپ كةتتئ. ول ول ما، قازئر بالقاش كولئنئث تاعدئرئ قئل ذستئندة تذر. سةبةبئ كول سؤئنئث ازايئپ، ونئ اق توزاث باسؤئنا وسئ باستان توسقاؤئل قويئلماسا، كذنئ ةرتةث بالقاش كولئ ارالدئث كذيئن كةشؤئ ابدةن مذمكئن.

 بذل دةگةنئثئز، وسئ ايماقتا ءومئر ءسذرئپ جاتقان ءذش ميلليوننان استام ادامنئث تاعدئرئ دا قيئنداعالئ تذر دةگةن ءسوز. مذنئ شةتةلدئك ساراپشئلار دا ايقئنداپ وتئر. سوندا بالقاشتئ ساقتاپ قالؤ ءذشئن نة ئستةؤ كةرةك؟ ةث الدئمةن، ذكئمةت بالقاش كولئنئث ارال تاعدئرئن قايتالاماؤئ ءذشئن ءوثئردئ تذراقتئ دامئتؤ تؤرالئ جةدةل ءارئ ناقتئ باعدارلاما قابئلداعانئ ءجون. بذل - بئرئنشئدةن! ةكئنشئدةن، باعدارلاما بئرئنشئ كةزةكتة قارجئلاندئرئلؤئ ءتيئس. ذشئنشئدةن، ايماقتا ةكولوگيا ماسةلةسئن تذبةگةيلئ شةشؤ قاجةت. تورتئنشئدةن، ءوثئر تذرعئندارئنئث ءال-اؤقاتئن، ياعني تذرمئس جاعدايئن بارئنشا جاقسارتؤ كةرةك. بةسئنشئدةن، بالقاشقا قذياتئن ئلة وزةنئ باستاؤ الاتئن كورشئلةس قئتايمةن وسئ باعئتتاعئ كةلئسئمشارتتئ كذشةيتكةن ماقذل.

جومارت مولداحمةت ذلئ

«ايقئن» گازةتئ