قازاقتاردئ كوشئرئپ الؤ ءذشئن ةلدةگئ كذللئ جذك كوتةرة الاتئن اؤئر تةحنيكالار موثعولياعا قاراي جول تارتقان بولاتئن - بةكةن قايرات ذلئ

  استانا. 15 قاثتار. قازاقپارات.- بةكةن مئرزا، بذگئنگئ تاثدا قازاق قوعامئن تولعاندئرئپ وتئرعان ماسةلةنئث ءبئرئ - كوشئ-قون سالاسئنئث توقتاؤئ بولئپ وتئر. تئپتةن كةيبئر زيالئلار مذنئ «قازاق قوعامئنئث ذلكةن توقئراؤئ» دةپ اتاپ جذرگةنئن بايقايمئز. بذل تؤرالئ نة ايتاسئز؟  راسئمةن كوش توقتاپ قالدئ ما؟    
None
None

- راسئندا قازئر كوشئ-قون سالاسئ ءبئرشاما توقئراپ تذر. ماماندار ونئث بئرنةشة سةبةبئ بار دةپ ءتذسئندئرئپ ءجذر عوي. ةث باستئسئ ءارئ نةگئزگئ سةبةبئ دةپ كأوتا ماسةلةسئن ايتئپ جاتادئ.  بالكئم ول دا راس شئعار؟ ولاي دةيتئنئم، الدئثعئ جئلئ كوشئپ كةلگةن اعايئندارعا دةپ بولئنگةن 20 مئث وتباسئنا ارنالعان كأوتانئث تةك 34 پايئزئ عانا يگةرئلگةنئ انئقتالدئ. ياعني مةملةكةتتةن بولئنگةن قانشاما قارجئ جةلگة ذشتئ. تاعئ قانشاماسئ جةمقورلاردئث جةمساؤئندا كةتتئ. تاعئسئن تاعئلار. ال مةن بذل جةردة باسقا دذنيةنئث ءيئسئن سةزةمئن. 

- ول نة ءيئس؟ تولئقتئرئپ ايتا كةتسةثئز؟

- مةملةكةتئمئز كذننةن كذنگة دامئپ، گذلدةنئپ كةلةدئ. وعان ءسوز جوق. ءبئراق ذلتتئق مةملةكةت بولئپ قالؤ تولئق قاندئ اتانؤئمئزعا ءالئ ةرتة. كوشتئث توقتاؤئنا ءوزئمئز ةمةس، سئرتقئ كذشتةردئث ئقپالئ بولدئ ما دةپ ويلايمئن. 

- سئرتقئ كذشتةر دةيسئز بة؟ ولارعا قازاقتئث كوشئ-قونئ نة ءذشئن قاجةت؟

- ويتكةنئ ولار قورقادئ. 

- نةدةن قورقادئ سوندا؟

- قازاقتئث كذشةيئپ كةتؤئنةن قورقادئ. سئرتقئ كذشتةر ءالئ دة بولسا قازاقستاننئث مةملةكةت بولئپ، اسئرةسة ذلتتئق مةملةكةت بولئپ كذشةيئپ كةتؤئنةن قاتتئ سةسكةنةدئ. قازاق دامئپ، ذلتتئق مةملةكةتكة اينالئپ كةتسة، ةلئمئزدة ةمئن-ةركئن سايران سالئپ جذرگةن شةتةلدئك الپاؤئتتارعا ةسئك جابئلادئ. جةپ وتئرعان نانئنان ايرئلادئ. ةلئمئز العاش تاؤةلسئز ةل بولئپ، الةمنئث ءار تذكپئرئندة شاشئلئپ جذرگةن قازاقتارعا ايقارا ةسئك اشقاننان كةيئن ورالمانداردئث العاشقئ لةگئ كةلة باستاعاندا سئرتقئ كذشتةر ويلادئ: «جاثا ورتاعا ءسئثئپ كةتة المايدئ» دةپ. الايدا ولاي بولمادئ. ورالماندار ءسئثئسئپ، كيةلئ قازاق ةلئنئث تولئققاندئ ازاماتئ بولئپ كةتتئ. 

كةزئندة ةأرةيلةردئ گؤمانيتارلئق سالاعا وقئتپاؤ تؤرالئ جاسئرئن زاث بولعان. بذل ةأرةي جذرتئنئث وكئلدةرئن بيلئككة ارالاستئرماؤ ماقساتئندا قابئلدانعان شارا بولاتئن. وسئنئث سالدارئنان ولاردئث ءبارئ تةحنيكالئق سالادا ءبئلئم الدئ. الايدا تذبئندة تةحنيكانئث زامانئ تؤئپ، الةمدئ تذگةلئمةن دةؤگة دة بولادئ، ةأرةيلةر باسئپ الدئ.

 ءبئر عانا مئسال ايتا كةتةيئن، قازاقتئ قئناداي قئرعان گولوشةكين دةگةن جاؤئز وسئ زاثعا ئلئگئپ، وقؤدان شئعئپ قالعان ادام بولعان. كةيئن بذل وقشاؤلاؤ ساياساتئ وزگةرگةننةن كةيئن ةأرةيلةرگة وتة ذلكةن قولداؤ جاسالا باستادئ. الدئ بيلئككة كةلدئ. اقئرئ سول گولوشةكين قازاقتئث تذبئنة جةتة جازداعان جوق پا؟

بذل ساياسات ءالئ دة ءجذرئپ جاتئر. قازاق سةكئلدئ ذلانعايئر بايلئققا كوز الارتاتئن مذددةلئ كذشتةر، قالاي بولعان كذندة دة، ةلئمئزگة سئرتتان كةلةتئن قاينار كوزدةردئ ءبئرجولاتا جاؤئپ تاستاؤعا كذش سالئپ جاتئر. 

- ياپئراي-ءا! 

- ءبئز العاش تاؤةلسئزدئك العان جئلدارئ مةملةكةت باسشئسئ نذرسذلتان نازاربايةأ 1992- جئلئ قاثتاردئث 10-كذنئ الةمنئث ءار تذكپئرئندة جذرگةن قازاقتارعا ارنايئ ذندةؤ جاريالادئ. ول ذندةؤ «قايت قازاق، قاراشاثئراعئثا» دةپ اتالدئ. وسئدان كةيئن ذلئ كوش باستالدئ. بذل قازاقتئث جاپپاي رؤحاني ويانؤئنا الئپ كةلدئ. 

ول كةزدة كةثةستئك قذرساؤ قئسئپ تذرسا دا، ذلتشئل دةمةي-اق قويالئق، حالئقشئل تذلعالار دا كوپ ةدئ. ولار جةرگئلئكتئ حالئقتئث تذرمئسئنئث تومةندئگئنة، جالاقئنئث جوقتئعئنا قاراماستان كوشئ-قون ساياساتئن ءبئر كئسئدةي جذرگئزة ءبئلدئ.

ةلباسئنئث ءوزئنئث ارنايئ تاپسئرماسئمةن سول كةزدةگئ اؤئل شارؤاشئلئعئ ءمينيسترئ بالتاش تذرسئنبايةأ دةيتئن ازامات كذللئ اؤئل شارؤاشئلئعئنا دةپ بولئنگةن قارجئنئث ءبارئن شةتتةگئ قازاقتئ كوشئرئپ اكةلؤگة اؤدارئپ جئبةردئ. قازاقتاردئ كوشئرئپ الؤ ءذشئن ةلدةگئ كذللئ جذك كوتةرة الاتئن اؤئر تةحنيكالار موثعولياعا قاراي جول تارتقان بولاتئن. ايئنا 3 مئث ءذش ءجذز كاماز قئزمةت ةتئپ، كذنئنة تاعئ 4 ذشاق جةتئ رةت بارئپ-كةلئپ تذردئ. 

كوشئ-قوننئث باسئندا وتئرعان عازيز ةسمذحانوأ دةيتئن ازاماتتئث ءوزئ اؤئل-اؤئلداردئ ارالاپ ءجذرئپ ورالمانداردئث جايئن باقئلاپ وتئردئ. كوشئ-قون سالاسئن رةتتةؤگة جانئ قازاق، ذلتشئل ازاماتتار عانا تارتئلدئ. وسئنئث ءبارئ قازاقتئث دارحان دالاسئنان ذلكةن ذلةس كذتكةن شةتةلدئك الپاؤئتتار مةن مذددةلئ توپتارعا ذلكةن سوققئ بولئپ ءتيدئ. كةيئن ولار ةبئن تاؤئپ بذل ءذردئستئ توقتاتئپ وسئ سالاعا جةمقور، كوشئ-قونعا جانئ قاس ادامداردئ تئقپالاي  باستادئ.

التئنشاش جاعانوأا، جازئبةك ابديةأ سئندئ باسشئلار كةلگةن سوث بذل سالا مذلدةم توقئراؤعا ذشئرادئ. كوشئ-قون كوميتةتئن التئنشاش جاعانوأا باسقارئپ تذرعان تذستا مئناداي زاث پايدا بولدئ: ورالماندارعا قازاقستانعا كوشئپ كةلمةي-اق، «كوشئپ كةلةمئز» دةگةن كةپئلدةمة حات ارقئلئ كأوتا بةرة بةرةتئن ةرةجة ةنگئزئلدئ. وسئنئ پايدالانئپ ةبئن تاپقاندار پاپكا-پاپكا جالعان قذجات اكةلئپ كورسةتئپ، ميلليونداعان قارجئنئ ارقالاپ كةتة بةرةتئن جاعدايعا جةتتئ. «ورالماندار جةمقور، كوشئ-قوننئث اقشاسئن جئمقئرئپ جاتئر» دةگةن اثگئمةلةر وسئ كةزدةن باستاپ ايتئلا باستادئ.

شئن مانئندة جالعان قذجات جاساؤ ارقئلئ كوشئ-قوننئث باسئندا وتئرعاندار وزدةرئ جئمقئرئپ وتئردئ. ورالماندار اقشا العان جوق، كةرئسئنشة بةلگئلئ ءبئر توپ مةملةكةت قازانئنداعئ قارجئنئث  جةتپئس-سةكسةن پايئزئن وزدةرئ الئپ، قالعانئن شئعارئپ بةرئپ وتئردئ. بذل قارجئلار بيلئكتئث ةث جوعارئ دةثگةيئنة دةيئن بارئپ جاتتئ. بذل تؤرالئ كةزئندة ايتتئق تا. ءبئراق ةشكئم قذلاعئنا قئستئرعان جوق. كوشئ-قون وسئنداي ساياساتپةن توقتاتئلدئ. ول كةيبئر مذددةلئ توپتاردئث ئثعايئن قاراي جذمئس ءئستةيتئن شةنةؤنئكتةر ارقئلئ جذزةگة استئ. 

- بذگئندة كوشئ-قون ماسةلةسئ عانا ةمةس تئركةؤ جايئ دا قيئنداپ تذر. حالئقتئ الةؤمةتتئك قورعاؤ جونئندةگئ مينيسترلئكتئث جانئنداعئ ارنايئ كوميتةت تاراتئلئپ، اتالمئش سالانئ ئشكئ ئستةر مينيسترلئگئنئث تاراپئنا بةرگةن سوث جاعداي تئپتةن ؤشئعئپ كةتتئ. بذل تؤرالئ نة ايتاسئز؟

- ءيا، راسئندا كوشئ-قونعا بولئنةتئن قارجئ عانا ةمةس، زاثدئق نورمالارعا دا وزگةرئس ةنگئزئلئپ جاتئر. پارلامةنت تورئندة  تئركةؤ تؤرالئ ةرةجةگة ورالماندار سول ةلدئث ازاماتتئعئنان شئعئپ كةلسئن دةگةن قوسئمشا ةنگئزئلدئ. بذل وتة ذلكةن كةدةرگئ بولئپ وتئر. ةكئنشئدةن كوشئپ كةلةتئن ورالماننئث قازاق ةكةنئن دالةلدةؤئ ءتيئس. ياعني قذجاتئندا قازاق دةپ جازئلئپ تذرؤئ كةرةك دةيدئ. ال كوشئپ كةلئپ جاتقان قازاقتاردئث قذجاتئندا ونداي جوق. ةشقانداي مةملةكةت كوشئپ جاتقان قازاققا «قازاق» دةپ جازئپ بةرمةيدئ. مذنئ شةنةؤنئكتةر جاقسئ بئلةدئ. سويتة تذرا، سونداي زاث قابئلداپ الدئ.

 وسئنداي اكئمشئلئك كةدةرگئلةردئث سالدارئنان كوشئپ كةلگةن قازاقتار تئركةلة الماي ساندالئپ ءجذر. نة ءارئ جوق، نة بةرئ جوق. اقئرئ ةبئن تاؤئپ تئركةلة باستاعان سياقتئ ةدئ، تاعئ ءبئر كةدةرگئ شئقتئ. 2000- جئلئ قابئلدانعان ءئ ءئ م-نئث قاؤلئسئ بار ةكةن. 15 شارشئ مةتر اؤماققا ءبئر ادامنان ارتئق ادام تئركةؤگة بولمايدئ دةگةن. ةندئ وسئ زاثدئ نةگئزگة الئپ جاتئر. مئسالئ مةنئث ءذيئم 65 شارشئ مةتر عانا. زاث بويئنشا بةس-التئ ادامنان ارتئق ادام تئركةي المايدئ ةكةنمئن. ولاردئث ارتئعئن كذشپةن شئعارئپ جاتئر. بذل دا قازاقتئث كةلؤئن شةكتةؤدئث قيتذرقئ امالئ سةكئلدئ كورئنةدئ دة تذرادئ. 

- توقئراپ تذرعان كوشئ-قون سالاسئن قايتا دامئتؤ ءذشئن قانداي قادامدار جاساؤ كةرةك دةپ ويلايسئز؟ 

- بذگئندة كوشئ-قوثعا وسئ سالانئث تةتئكتةرئن بئلمةيتئن ادامدار وتئر. سولاردئ ازايتؤ كةرةك. سوسئن تئركةؤ ماسةلةسئن رةتكة كةلتئرؤ كةرةك. كةزئندة ةلئمئزگة تئث يگةرؤ كةزئندة ميلليونداعان وزگة ذلتتار كةلدئ. ءبئراق سولاردئث قايسئسئنان قذجات سذرادئق. ذكئمةتتئث اقشاسئنا اؤئلئن تذرعئزئپ، الدئنا مالئن سالئپ بةردئك ةمةس پة؟ سوناؤ الپئسئنشئ جئلدارئ قئتايدان 200 مئث قازاق كوشئرئپ اكةلدئك. ولاردان سول كةزدة ةشكئم دة بذگئنگئدةي بئتپةيتئن قذجات سذراعان جوق. 

سذحباتتاسقان - بذركئت نذراسئل

 دةرةككوز: «حالئق ءسوزئ» گازةتئ

سوڭعى جاڭالىقتار