يوردانيا «اراب كوكتةمئ» جةتئستئكتةرئن ئشكئ ساياسي ءومئردئث دةموكراتيالانؤئ تذرعئسئندا وث قابئلدايدئ - يوردانيا ةلشئسئ دوكتور سلايمان ارابيات

   استانا. 14 - قاثتار. قازاقپارات - ةلباسئ نذرسذلتان نازاربايةأ بةلگئلةپ بةرگةن ةلئمئزدئث تةثدةستئرئلگةن سئرتقئ ساياساتئ قازاقستاننئث ءئس جذزئندةگئ قئزئعؤشئلئعئن تؤئنداتاتئن الةمدئك ئستةردة ماثئزدئ رولگة ية بارلئق مةملةكةتتةرمةن دوستئق قارئم-قاتئناستئ دامئتؤدئ قاراستئرادئ.
None
None

تاياؤ شئعئستاعئ قارقئندئ دامئپ كةلة جاتقان مةملةكةتتةردئث ءبئرئ - يوردانيا. بذل ةلمةن قازاقستان اراسئنداعئ ديپلوماتيالئق قارئم-قاتئناس 1993 - جئلئ ورناتئلعان بولاتئن. يوردانيا تاياؤ شئعئستا ءبئلئم مةن عئلئم، ينجينيرينگ، فارماسةأتيكا سالالارئندا جةتةكشئ ذستانئمعا ية بولؤمةن قاتار ةكونوميكاسئن، ونئث ئشئندة اؤئل شارؤاشئلئعئن ءارتاراپتاندئرؤدا مول تاجئريبةسئ بار ةل. يوردانيا مةملةكةت باسشئسئ ن.نازاربايةأتئث باستاماسئمةن قذرئلعان ازياداعئ ءوزارا كومةك جانة سةنئم شارالارئ جونئندةگئ كةثةستئث تولئق قذقئلئ مذشةسئ دة. جالپئ قازاقستان مةن يوردانيا بايلانئستارئ جوعارئ دةثگةيدةگئ بةلسةندئ قاتئناستارئمةن ةرةكشةلةنةدئ.

تاياؤدا قازاقپارات تئلشئسئنة ارنايئ سذحبات بةرگةن قازاقستانداعئ يوردانيا حاشيميتتئك كورولدئگئنئث توتةنشة جانة وكئلةتتئ ةلشئسئ دوكتور سلايمان ارابيات ءوز ةلئندةگئ ئشكئ ساياسي احؤالمةن قاتار قازاقستان مةن يوردانيا اراسئنداعئ ارئپتةستئك قارئم-قاتئناستئث دامؤ بولاشاعئ جايئنداعئ ويلارئمةن ءبولئستئ.

- ةلشئ مئرزا، قازاقستان تاؤةلسئزدئك العاننان بةرئ ءبئزدئث ةلدةرئمئز دوستئق ءارئ ارئپتةستئك قارئم-قاتئناستئ قولداپ كةلةدئ. وسئ رةتتة يوردانياداعئ ئشكئ ساياسي احؤال قازاقستاندئقتاردئث قئزئعؤشئلئعئن تؤئنداتاتئندئعئ ءسوزسئز. قازئرگئ ؤاقئتتا ةلئمئزدة قانداي احؤال ورناعان؟

- ءبئز، يورداندئقتار قازاقستاندا دةموكراتيالئق پروسةسستةردئث قالاي دامؤ ذستئندة ةكةندئگئن جاقسئ بئلةمئز. وتكةن جئلئ يوردانيادان ةكئ دةلةگاسيا قازاقستانعا پارلامةنتتئك جانة پرةزيدةنتتئك سايلاؤلاردئ بايقاؤ ءذشئن كةلئپ كةتكةن بولاتئن.

يوردانياعا قاتئستئ جاعدايلار تؤراسئندا سئر شةرتةر بولسام، ارينة، «اراب كوكتةمئ» ءبئزدئث ةلئمئزگة دة ءوز اسةرئن تيگئزدئ. دةگةنمةن ول يوردانيادا بةيبئت «كوكتةم» بولئپ، قانداي دا ءبئر وقيعا ورئن العان جوق. سوثعئ جارتئ جئلدئث ئشئندة يوردانيادا 6500 بةيبئت نارازئلئقتار مةن شةرؤلةر ءوتتئ. ءبئراق وسئ تولقؤلار بارئسئندا بئردة ءبئر ادام زارداپ شةكپةدئ، ياعني بةيبئت تذردة ءوتتئ. مئنة ءدال وسئ فاكتئ يوردانياداعئ اراب كوكتةمئن زور قاقتئعئستار ورئن الئپ، كوپتةگةن ادامدار قازا تاپقان، رةجئم اؤئسقان وثئردةگئ باسقا ةلدةردةن ةركةكشةلةپ تذر دةسةم دة بولادئ. يوردانيا حالقئ ذكئمةتتةن ةث ءبئرئنشئ كةزةكتة جةمقورلئقپةن كذرةستئ باستاؤدئ، ةلدةگئ ءومئر ءسذرؤ دةثگةيئن ارتتئرؤدئ سذرايدئ ءارئ تالاپ ةتةدئ. ياعني، ساياسي رةفورما جذرگئزؤدئ تالاپ ةتةدئ جانة دة بذل سذحبات فورماسئندا وربؤدة. بذل جذمئستارداعئ كوشباسشئ ءبئزدئث ةلئمئزدئث باسشئسئ ذلئ مارتةبةلئ كورول - ءابدؤللا بين حؤسسةين. ءتذرلئ ساياسي پارتيالار وكئلدةرئنئث اراسئندا وتكةن تالقئلاؤدان كةيئن كورول دةموكراتيالئق پروسةستةردئ جاقسارتؤعا باعئتتالعان ساياسي رةفورمالار جذرگئزؤ ءذشئن كوميتةتتةر قذرؤ قاجةتتئگئ تؤرالئ قورئتئندئعا كةلدئ. بذل كوميتةتتةردئث ةث باستئسئ كونستيتؤسيالئق رةفورمالار جذرگئزؤ ءذشئن كونستيتؤسيانئ قايتا قاراؤ جونئندةگئ كوميتةت بولئپ تابئلادئ. وسئ جذمئستاردئث ناتيجةسئندة ةلدةگئ ساياسي ءومئردئ وزگةرتؤ، دةموكراتيالئق پروسةستةردئ قالئپتاستئرؤ ءذشئن ءبئزدئث كونستيتؤسيانئث 42 - بابئنا وزگةرتؤلةر ةنگئزئلدئ. وزگةرتؤدئث ةث ماثئزدئلارئنئث ءبئرئ سايلاؤ تؤرالئ زاثعا قاتئستئ بولدئ. ياعني ةندئگئ ؤاقئتتا بئزدة بذل سالادا جاثا زاثناما بار. رةفورما ناتيجةسئندة پايدا بولعان تاعئ ءبئر جاثاشئلدئق - بذل كونستيتؤسيالئق سوتتئث قالئپتاستئرئلؤئ. ءذشئنشئسئ يوردانيا پارلامةنتئنئث وكئلدةر پالاتاسئنا سايلاؤدئ ذيئمداستئرؤ جانة جذرگئزؤ ماسةلةلةرئمةن اينالئساتئن تاؤةلسئز سايلاؤ كوميتةتئنئث قذرئلؤئ بولدئ. ةندئگئ ؤاقئتتا ذكئمةتتئث سايلاؤ پروسةستةرئنة ةشقانداي قاتئسئ بولمايدئ. وسئ وزگةرئستةردئ ةسكةرة وتئرئپ، كورول جاثا زاثناماعا سايكةس پارلامةنتتة قايتا سايلاؤ وتكئزؤگة تذرتكئ بولدئ. ول 23 - قاثتار كذنئ وتةدئ. العاش رةت بئزدة داؤئس بةرؤ ءذشئن ذلتتئق ءتئزئم جانة ايماقتئق ءتئزئم تذزئلةدئ. بذل سايلاؤدئث بارئنشا اشئق ءارئ ءادئل وتةتئندئگئن ذكئمةت ؤادة ةتئپ، كورول قؤاتتاپ وتئر. وعان جةرگئلئكتئ جانة شةتةلدئك بايقاؤشئلاردئث، ونئث ئشئندة ذكئمةتتئك ةمةس ذيئمدار بايقاؤشئلارئنئث قاتئسؤئ دا ءوز اسةرئن تيگئزبةك.

سايلاؤ الدئندا كورولدئث ءوزئ يوردانيا حالقئنا تذرعئندار اراسئندا بارئنشا جان-جاقتئ تالقئلانؤئ ءذشئن شاعئن جولداؤ ارنادئ. وندا ذلئ مارتةبةلئ كورول ازاماتتاردئ وكئلدةر پالاتاسئنا ذزدئك دةپؤتات تاثداؤ ءذشئن سايلاؤعا قاتئستئ بةلسةندئ ومئرلئك ذستانئم كورسةتؤگة، «لاس اقشا» پايدالانئپ سايلاؤشئلاردئث داؤئسئن ساتئپ الؤ وقيعالارئنا جول بةرمةؤگة شاقئردئ. سونئمةن قاتار كورول سايلاؤشئلار مةن كانديداتتاردئث اراسئندا سذحباتتاستئق بولؤئ كةرةكتئگئن دة ذندةدئ. كورول جولداؤدا ايتئلعان جايتتئث بارلئعئن جةكة تذلعالاردئث مذددةسئنة وراي ةمةس، كةرئسئنشة بذكئل ةلدئث مذددةسئنة نةگئزدةي وتئرئپ قالئپتاستئردئ. حالئقتئث ءتذرلئ تاپتارئ اراسئنداعئ ءوزارا بارلئق قارئم-قاتئناستار سذحباتتاستئق نةگئزئندة قالئپتاسؤئ ءتيئس.

جالپئ، يوردانيا ئشكئ ساياسي ءومئردئث دةموكراتيالانؤئ تذرعئسئنان الئپ قاراعاندا، «اراب كوكتةمئ» جةتئستئكتةرئن وث قابئلدايتئندئعئن اتاپ وتكئم كةلةدئ. ءبئز ءبئرقاتار ساياسي فراكسيالاردئث سايلاؤعا بويكوت جاريالاؤعا ذندةؤئنة قاراماستان سايلاؤدئث ءساتتئ وتةتئندئگئنة سةنئمدئمئز. بئزدةر ءذشئن ولاردئث دا سايلاؤعا قاتئسقاندئعئ بارئنشا ماثئزدئ. دةگةنمةن ولار ءئس جذزئندة سايلاؤ زاثناماسئنا باعئتتالعان ساياسي رةفورمالار جذرگئزؤدئ تالاپ ةتؤدة. ولار جاثا سايلاؤ زاثناماسئنا سايكةس وتكةن سايلاؤدئث ناتيجةسئندة پارلامةنتتة جةتكئلئكتئ ورئن الا المايمئز دةگةن قاؤئپتة.

- ءسئز قازاقستان مةن يوردانيا اراسئنداعئ ئنتئماقتاستئقتئث قازئرگئ دةثگةيئنة قالاي باعا بةرةر ةدئثئز؟

- يوردانيا مةن قازاقستان اراسئنداعئ ءوزارا قارئم-قاتئناس جايئندا ايتار بولسام، مةنئث پايئمئمشا، ةكئ ةل اراسئنداعئ بايلانئستار وتة قولايلئ قالئپتاسؤدا. بذل رةتتة ءبئزدئث كورول مةن پرةزيدةنت نازاربايةأتئث وتة جاقئن دوس بولؤئ دا ماثئزدئ رولگة ية ةكةندئگئ ءسوزسئز. كورول ءتورت مارتة قازاقستانعا كةلسة، ن.نازاربايةأ 2 مارتة يوردانيادا بولدئ. سئزدةردئث پرةزيدةنتتةرئثئز بذكئل الةمدئ شارلايدئ، بارلئق ةلدةردئث پرةزيدةنتتةرئ دة قازاقستانعا كةلةدئ. ورتاشا ةسةپپةن العاندا سئزدةردئث ةلدةرئثئزگة جئلئنا ءتذرلئ ةلدةردئث ونداعان كوشباسشئلار ساپارمةن كةلةدئ. بذل مةملةكةت باسشئلارئنئث قازاقستاندئ جانة ونئث كوشباسشئسئن قالاي قذرمةتتةيتئندئگئن بئلدئرةدئ. سئزدةردئث ةلدةرئثئز تاؤةلسئزدئك العان مةزةتتةن باستاپ پرةزيدةنت ن.نازاربايةأتئث باسشئلئعئمةن كوپتةگةن ةلدةرمةن، ونئث ئشئندة اراب مةملةكةتتةرئمةن دة وتة جاقسئ قارئم-قاتئناس ورناتؤدا جةتئستئكتةرگة جةتكةندئگئن ةرةكشة اتاپ وتكئم كةلةدئ. ءدال وسئ ةرةن ةثبةگئنئث ارقاسئندا قازاقستان پرةزيدةنتئ وثئردةگئ باسقا مةملةكةتتةر كوشباسشئلارئنان ةرةكشةلةنةدئ. ول ورتالئق ازياداعئ مئقتئ باسشئلاردئث ءبئرئ. قازاقستان كوپ جةتئستئكتةرگة جةتتئ، ونئث بارلئعئ دا مةملةكةت باسشئسئنئث ارقاسئندا. ول ءوز ةلئ، حالقئ، جالپئ العاندا ءوثئر ءذشئن كوپتةگةن ئستةر اتقارؤدا ءارئ حالئقارالئق ارةنادا دا كوپتةگةن جةتئستئكتةرگة جةتتئ. وسئ ورايدا، ةلباسئ كورشئلةس ةلدةرمةن، سونئمةن قاتار بذكئل الةمدئك قوعامداستئقپةن وتة جاقسئ قارئم-قاتئناس ورناتؤ ءذشئن بار كذش-جئگةرئن جذمسايتئندئعئن ةرةكشة اتاپ وتكةن ورئندئ.

ال ةندئ ةكئ ةلدئث اراسئنداعئ ساؤدا-ةكونوميكالئق قارئم-قاتئناستارعا قاتئستئ ايتار بولسام، 2009 - جئلئ ن.نازاربايةأ يوردانياعا كةلگةن كةزئندة كورولمةن كةلئسسوزدةر وتكئزگةن بولاتئن. سول كةزدة تاراپتار ءدال وسئ سالاداعئ ةكئجاقتئ قارئم-قاتئناستاردئث دامؤ دةثگةيئنة كوثئلدةرئ تولمايتئندئقتارئن اشئق بئلدئرگةن بولاتئن. قازاقستان مةن يوردانيانئث ةكونوميكالئق قارئم-قاتئناستاردئ كةثةيتؤ ءذشئن مذمكئنشئلئكتةرئ مول ةكةندئگئ، ءبئزدئث ةلدةرئمئزدئث ئنتئماقتاسا جذمئس ئستةؤئنة بولاتئن كوپتةگةن سالانئث بار ةكةندئگئ باسا ايتئلعان ةدئ. بذگئنگئ تاثدا ءبئزدئث ةلدةردئث اراسئندا 20 دان باستام ذكئمةتارالئق كةلئسئم جاسالعان. ايتپاقشئ، سول جئلداردان باستاپ ئنتئماقتاستئقتئ جانداندئرؤ باعئتئنداعئ جذمئستار قولعا الئنعان بولاتئن. ءبئراق تا، وكئنئشكة وراي ول ءالئ دة بولسا باياؤ دامؤ ذستئندة. دةگةنمةن دة ةكئ تاراپتا وسئ باعئتتاردئ جانداندئرؤ جولئندا جذمئس ئستةؤدةمئز، كوپتةگةن جوبالار دا بار، ةكئ تاراپ اراسئندا كوپتةگةن كةلئسسوزدةر دة جذرگئزئلؤدة. مةنئث ويئمشا، ءبئز دذرئس جولدامئز.

- تاياؤدا ةلباسئ ن.نازاربايةأتئث باستاماسئمةن «قازاقستان-2050» ستراتةگياسئ قابئلداندئ. وندا ةلئمئزدئث جان-جاقتئ دامؤئ، بارلئق سالانئث، ونئث ئشئندة ةكونوميكانئث دا جاثعئرتئلؤئ قاراستئرئلعان. سئزدةن سذرارئم، يوردانيا تارابئنئث وسئ ستراتةگيانئ جذزةگة اسئرؤدا ينأةستور نة بولماسا سةرئكتةس رةتئندة قاتئسؤعا نيةتئ بار ما؟

- «قازاقستان-2050» ستراتةگياسئ وسئ جئلدان باستاپ الداعئ 37 جئل ئشئندةگئ سئزدةردئث ةلدةرئمئزدئث ودان ءارئ دامؤئنئث بارلئق اسپةكتئسئن قامتيتئندئعئ ءسوزسئز. ول قازاقستان ةكونوميكاسئنئث اشئقتئعئن بذكئل الةمگة پاش ةتةتئن جاثعئرتؤدئ قاراستئرادئ. بذل ءبئرئنشئ كةزةكتة قازاقستاندئقتارعا زور پايدا اكةلةدئ. سوندئقتان دا مةنئث ويئمشا، حالئقارالئق قوعامداستئقتئث ءاربئر مةملةكةتئ وسئ ستراتةگيانئ، ونئث ءتذرلئ اسپةكتئلةرئن جذزةگة اسئرؤعا قاتئسؤعا قئزئعؤشئلئق تانئتاتئن بولادئ.

ال يوردانياعا قاتئستئ ايتار بولسام، جاثا ستراتةگيانئ جذزةگة اسئرؤ ةكئ ةلدئث دة ةكونوميكاسئنداعئ جةكة سةكتورعا زور مذمكئنشئلئك اشادئ. سوندئقتان دا ءبئز ةكئ ةلدئث دة كاسئپكةرلةرئن بارئنشا تئعئز ئنتئماقتاستئقتا جذمئس ئستةؤگة شاقئرامئز.

- سذحباتئثئزعا راحمةت!

اأتور: مارلان جيةمباي

سوڭعى جاڭالىقتار