سةرئك اقسذثقار ذلئ: مارالتاي فاريزا مةن اقسذثقار ذلئنان ارتئق قازئلئق ةتئپ پة؟

استانا. 11- قاراشا. قازاقپارات. سةرئك اقسذثقار ذلئ، اقئن، حالئقارالئق «شابئت» فةستيأالئنئث قازئلار القاسئنئث مذشةسئ:
None
None

 - سةرئك اعا، «شابئت» جاستار فةستيأالئنئث قورئتئندئسئ شئعا سالئسئمةن، اقپارات قذرالدارئ «شابئتتان شي شئقتئ»، - دةپ شؤلادئ. سول فةستيأالدا تورةشئنئث ءبئرئ بولدئثئز عوي، قازئلار القاسئنئث مذشةسئ مارالتاي رايئمبةك ذلئ سئزدةردئث  شةشئمدةرئثئزگة كةلئسپةي، تورةلئك ةتؤدةن باس تارتئپتئ. پئكئر قايشئلئعئ قاي ذمئتكةر  ءذشئن بولدئ؟  «شابئتتئث» بذل جولعئ جةثئمپازدارئ ءادئل انئقتالدئ ما، اشئپ ايتئثئزشئ...

- سةندةر مارالتايدئ كةرةمةت دةپ ويلايسئثدار ما، نةمةنة؟ مارالتاي فاريزادان ارتئق پا ةكةن؟ اقسذثقار ذلئنان كذشتئ مة ةكةن، الدة؟ مارالتايدئث قازئلئقتان باس تارتئپ، كةتئپ قالعانئن نةگة الدةقانداي كورةسئثدةر؟ ونئث پئكئرئ سةندةر ءذشئن ماثئزدئ بولادئ دا، فاريزا وثعارسئنوأا مةن اقسذثقار ذلئنئث پئكئرئ تذككة تذرمايدئ؟  وسئ سذراعئما جاؤاپ بةرشئ، قانة؟ سذحبات الماس بذرئن، وسئ سذراعئما جاؤاپ ايت...

- ماسةلة وندا ةمةس، ءسئزدةردئث ارالارئثئزدا نةندةي كةلئسپةؤشئلئك بولعانئن  بئلمةيمئن عوي.  سول سةبةپتئ دة سذراپ تذرمئن. تالاس جةثئمپازداردئث قايسئسئن انئقتاؤدا تؤدئ؟ مارالتاي نةگة كةلئسپةدئ، ول كئمنئث جةثئمپاز بولعانئن قالادئ؟

- مارالتايدئث جةثئمپاز دةگةن ادامئن جةثئمپاز ةتتئك، شئنئمدئ ايتسام. باس جذلدة العان بالتابةك نذرعالي. مارالتاي: «فاريزا اپاي، سةرئك اعا، مةن بذل جئگئتتئث پوةزياسئن جاقسئ بئلةمئن. گران-پريگة وسئ لايئق»، - دةگةن سوث كةلئسئپ، اتئ اتالعان ذمئتكةردئ جةثئمپاز جاريالادئق. مارالتاي تاعئ بئرةؤلةردئ اكةپ قوسپاقشئ بولدئ. ولاردئث ولةثدةرئن وقئپ كوردئك، جذلدةگة تاتيتئنداي ةمةس. بئزگة ذنامادئ.

- ناقتئ قاي ذمئتكةرلةر؟

- اتئن ذمئتئپ تا قالدئم قازئر. «بذلار كةرةمةت اقئندار عوي»، - دةپ مارالتاي  بئزگة رةنجئدئ. مةن ايتتئم: «عالامتوردا وتئرادئ، جاستاردئث بذعان دةيئنگئ ولةثدةرئن وقئپ، ءبئلئپ ءجذر عوي دةپ سةن ايتقان ادامداردئث جذلدةگةر بولؤئنا كةلئستئك. ال مئنا ايتقان 3-4 اقئننئث ولةثئ ولةث ةمةس»، - دةدئم. سودان كةيئن ول اشؤلانعان شئعار. «مارالتايدان شي شئقتئ، ءتوراعالئقتئ تاستاپ كةتتئ»، - دةپ بذكئل فةستيأالدئ كئرلةتؤگة بولمايدئ عوي. مئقتئ اقئندئ مارالتايدان گورئ فاريزا تاني بئلةدئ ةمةس پة؟ اقسذثقار ذلئ جةثئمپازدئ تاني بئلمةي مة ةكةن؟ ءبارئن مارالتاي عانا بئلة مة؟ مةن وسئنئ تذسئنبةدئم.

- پوةزيا نوميناسياسئ بويئنشا 92 ذمئتكةر باق سئناپتئ. جةثئمپاز بولعاندار بار، جذلدةگة سئنئق سذيةم جةتپةي قالعاندار بار، سولاردئث اراسئنان كئمنئث باعئت-باعدارئ، قالام سئلتةسئ دذرئس؟ كذنئ ةرتةث مئقتئ اقئن بولادئ دةپ كئمدةردئ اتايسئز؟

- باس جذلدة العان بالتابةك نذرعاليدئ مارالتايدئث ايتؤئمةن، بذعان دةيئنگئ جازعاندارئن  بئلةدئ عوي دةپ وتكئزدئك. ال مةن ءذشئن قذبئلئس بولعان اقئن بوتاگوز مذحيتدين قئزئ. ولةثئ كةرةمةت. ونداي ولةث قازاق ادةبيةتئندة بولماعان، ماسقارا قذبئلئس. فاريزا اپاث ةكةؤئمئز سول تاماشا ولةثنئث يةسئنة گران-پريدئ اپةرة المادئق. سةنةسئث بة؟ فاريزا وثعارسئنوأاعا دا، ماعان دا ذناعان ولةث بوتاگوزدئكئ ةدئ، ءبئراق ول قازئلاردئث باسقا مذشةلةرئنة ذنامادئ. بوتاگوزدةن اسقان اقئندئ مةن كورمةدئم.

- ءجون ةكةن. ءسئز باس جذلدة مةن ءبئرئنشئ ورئن العان اقئنداردئ ايتتئثئز.  ІІ ورئندئ يةلةنگةن  سالتانات ءجذسئپ پةن باؤئرجان ءالئقوجا،  ІІІ جذلدةگة ئلئككةن سالتانات سماعذل مةن قارلئعا تةمئرعالي، تذمانباي مولداعاليةأ اتئنداعئ ارنايئ سئيلئققا لايئقتئ سانالعان دينارا مالئك، استانا قالالئق مادةنيةت باسقارماسئنئث ارنايئ جذلدةسئن يةمدةنگةن ءئلياس مذقايئپتار دا بار عوي. ولار جايلئ نة دةيسئز؟

- قارلئعا تةمئرعاليدئث ينتةرنةتتةن ءبئراز ولةثدةرئن وقئپ ءجذرمئن.  قارلئعا 16 جاستا، شاماسئ. مةن 16 جاسئمدا ونئث جازعانئنداي ولةث جازعان جوقپئن. بولاشاقتا ول قئزدان كةرةمةت اقئن شئعادئ. سول  قارلئعاعا  І-ورئن الئپ بةرة المادئق، ІІІ-ورئندئ ذستاتؤعا تؤرا كةلدئ.  ال باؤئرجان  ءالئقوجا مةن دينارا مالئكتئ سذمدئق اقئن دةمةي-اق قويايئن. ءبئراق ءوز دةثگةيلةرئندة، جاقسئ جازادئ. مةنئ تاثعالدئرعان بوتاگوز بةن قارلئعا. بوتاگوزگة گران-پريدئ،  قارلئعاعا  І-ورئندئ بةرؤ كةرةك ةدئ. ول جةردة قازئ تةك مةن عانا ةمةسپئن، مارالتاي بار، جانات اسكةربةك قئزئ مةن باقئتجان قاناپيانوأ بار. اركئمنئث پئكئرئ ءار ءتذرلئ عوي. ءتوراعا فاريزا وثعارسئنوأا ةكةؤئمئز بوتاگوزدئث باس جذلدة العانئن قاتتئ قالاپ ةدئك.  ءبئراق «مارالتاي جاس قوي، جاستاردئث ئشئندة ءجذر، ولاردئ وقيدئ»، - دةپ، بالتابةككة توقتادئق.

- اعا، ءسئز اقئن مارالتايدئث تاثداؤئن اسا جاقتئرماعان سياقتئسئز. بالتابةك نذرعاليدئ مارالتاي ذسئندئ دةپ قالدئثئز. مارالتاي رايئمبةك ذلئ «شابئتقا» بيئل عانا قازئ بولعان جوق.  نةگة ونئث تاثداؤئنا سةنبةسكة؟ ئلگةرئدةگئ «شابئتتا» ةرلان ءجذنئستئ جازباي تانئپ،  جذلدةلئ ورئننان كورئنؤئنة ءادئلقازئ رةتئندة ءتئپتئ تئزةگة سالئپ تذرئپ،  داؤلاسئپ ةدئ. مارالتايدئث تاثداؤئ اداستئرعان جوق قوي، ماسةلةن؟! ةرلان ءجذنئس قازئر ادةبي ورتادا ةسئمئ اؤئزعا ءجيئ ئلئگةتئن اقئننئث ءبئرئ...

- مارالتايدئ جامانداپ وتئرعان جوقپئن، اينالايئن! ول مئقتئ اقئن، وزئنشة بولةكتةؤ اقئن.  ءبئراق مارالتاي قازاق ادةبيةتئندةگئ قذبئلئس ةمةس قوي.  قازاق پوةزياسئنداعئ قذبئلئس  - فاريزا. نةگة فاريزانئث تاثداؤئمةن ساناسپاسقا؟  فاريزا وزئندئك مةكتةبئ بار، قازاق پوةزياسئندا وزئندئك جذيةسئ بار اقئن. مارالتايدا ونداي جذية جوق قوي، ماسةلةن؟! مارالتايدئ اؤلية ةتئپ جذرگةن ءوزئمئز: «مارالتاي، مارالتاي»، - دةپ. تاعدئرئن ايادئق. كةزئندة كةثسايدا تذنةپ جذرگةنئن كوردئك تة: «ويباي، مئناؤ مئقتئ اقئن ةكةن»، - دةپ قذلاي كةتتئك.   فاريزانئث جازعانئن، مةنئث جازعانئمدئ جازدئ ما مارالتاي؟  ول قازاق ادةبيةتئنة نة اكةلدئ، وسئنئ ايتشئ؟

- اثگئمة فاريزا مئقتئ ما، مارالتاي مئقتئ ما دةگةندة نةمةسة كئمنئث قازاق ادةبيةتئنة قانداي دذنية اكةلگةنئندة ةمةس، شئعارماشئل جاستاردئث فةستيأالئندة كئم ءادئل سئنشئ بولدئ دةگةن سذراقتئث توثئرةگئندة ةمةس پة؟ قازئلاردئث اراسئنداعئ كةلئسپةؤشئلئك رؤشئلدئق پةن جةرشئلدئكتئث كةسئرئنةن ادا دةي الاسئز با؟ ءوز جةرئنة، رؤلاسئنا بذرا تارتؤ قازاق جذرگةن جةردة بةلةث الماي قويمايدئ عوي ويتكةنئ. قانشالئقتئ ءادئل بولدئثئزدار دةگةندة مةن وسئنئ سذراماقشئ ةدئم...

- ءبئز بارئنشا ءادئل بولدئق دةپ ويلايمئن. ساعان ايتايئن، مارالتاي - بار بولعانئ پئشاقتئث قئرئنداي 1-2 كئتاپتئث اأتورئ.  ال فاريزا توم-تومداپ جازعان ادام. باستارئثا جاستاپ وقيتئندارئث ورئستئث اننا احماتوأاسئ مةن مارينا سأةتايةأاسئ ما؟ فاريزانئ ورئسشاعا اؤدارايئقشئ، احماتوأاث قايدا قالادئ ةكةن؟ ءادئل بولدئثئزدار ما دةيسئث... وسئنداي سذراقتارئثمةن فاريزانئ شارشاتئپ بئتتئثدةر، قارتايتئپ جئبةردئثدةر. ةندئ مةنئ قارتايتئپ باراسئثدار. ذلئ فاريزانئ سئيلاؤ كةرةك قوي، اينالا-يئن؟!

«شابئتقا» 92 ادامنئث قولجازباسئ كةلئپ ءتذستئ. شئعارماشئلئقپةن اينالئسؤ ةث ءبئر ءتيئمسئز زاماندا، جاستاردئث پوةزياعا دةگةن ئنتئزارلئعئ قايران قالدئردئ مةنئ. ولةثمةن ءومئر سذرگئسئ كةلةدئ ةكةن. سونداي شئعارماشئل جاستاردئث فةستيأالئنة بولئنگةن جذلدة بار جوعئ 5-6 ورئن. وسئعان قئنجئلئپ قايتتئق. ويباي-اؤ، وتئرئپ وتئز مينؤت ايتئسقان اقئنعا دةمةؤشئلةر بئردةن كولئك مئنگئزةدئ. ال جازبا اقئنداردئث كذنئ مئناؤ...

قازاق پوةزياسئنداعئ جاستاردئث باس جذلدةسئ  200000 تةثگة بولئپ تذر. فاريزا وثعارسئنوأا ايتئپ ءجذرئپ، جذلدةلئ ورئنداردئ كوبةيتئپتئ قايتا. ايتپةسة 3 ورئنمةن شةكتةلةر ةدئ. ةكئنشئ، ءذشئنشئ ورئندئ ءبئر ةمةس، بئرنةشة اقئنعا بةرةيئك دةپ جذگئردئ.

- بايگة بولعاسئن  اراعا كئسئ سالؤ، تامئر-تانئسئنا تةلةفون سوقتئرؤ دةگةندةر بولماي تذرمايدئ عوي. قازئ بولئپ توردة وتئردئثئز، «شابئتتا» وسئنداي ارةكةتتةر ورئن الدئ ما؟

- حابارلاما جئبةرئپ «1-ورئندئ الئپ بةرسةثئز، راحمةتئمدئ ايتئپ، ريزا ةتةمئن»، - دةگةندةر بولدئ. تةلةفون شالعاندار دا كةزدةستئ. ولةثدةرئ جذلدةگة تاتئمايدئ. جاس كةزدة بايگةگة قاتئسقانئمدا جولئمدئ كةسكةندةر كوپ بولعان.  سونداي قياناتتئ بذگئنگئ جاستار كورمةسة دةدئم. جاس تالانتتاردئث باعئن بايلاعئم كةلمةدئ.  جاقسئ ولةثگة ادئلةتسئزدئك تانئتؤعا حاقئم جوق.

- جاستاردئث «شابئت» فةستيأالئ ادةبيةتتةگئ تاي جارئسئ سئندئ جارئس قوي. تةك تاي جارئسئن ءسوز ةتكةندةي بولمايئق. كذنئ كةشة ادةبيةتتئث بئزدةگئ باس بايگةسئ «مةملةكةتتئك سئيلئقتئث» يةگةرلةرئ انئقتالدئ.  سئيلئقتئث يةگةرلةرئ جايلئ نة دةيسئز؟

- پوةزيادا نةسئپبةك ايتوأتئث العانئ وتة دذرئس بولدئ. نةسئپبةك  ءومئرئن قازاقتئث جئرئنا ارناعان ادام. ادةبيةتكة قئزمةت ةتپةي تذرئپ، «ادةبيةت ماعان قئزمةت ةتسئن» دةيتئندةر دة بار عوي، ولاردئث جانئندا نةسئپبةكتئث العانئ ورئندئ. پروزادان يةلةنگةن ءسابيت دوسانوأ قوي؟! ونئث نةسئن سذرايسئث...

 ءبئر انةكدوتقا بةرگئسئز اثگئمة ايتئپ بةرةيئن ساعان، قازئر مارقذم بولئپ كةتتئ تورعايلئق ءبئر مئقتئ ساتيريك، جؤرناليست جئگئت بولدئ. اتئن ذمئتئپ وتئرمئن.  سول جؤرناليست تورعايدئث مؤزةيئن ارالاپ جذرسة، مؤزةي تانئستئرؤشئلارئ: «مئناؤ - ءسابيت دوسانوأ دةگةن جةرلةسئمئز. بذل - جازؤشئمئزدئث مةملةكةت باسشئلارئمةن تذسكةن سؤرةتئ»، - دةپ دوسانوأتئث سؤرةتئن كورسةتئپتئ دةيدئ. سويتسة، الگئ ساتيريك جئگئت: «ويباي-اؤ، سابةثنئث مةملةكةت باسشئلارئمةن تذسكةن سؤرةتئن بئلةمئز عوي. ءسابيت دوسانوأتئث پايعامبارئمئز مذحاممةد عالةيسالاممةن تذسكةن سؤرةتئ بار ما ةكةن؟ سونئ كورسةتئثئزشئ»، - دةپ قاعئتئپتئ. مؤزةيدةگئ  سول اثگئمة انةكدوتقا اينالئپ كةتتئ قازئر.

 سابيتكة بذدان باسقا نة ايتامئن؟ ال نةسئپبةكتئث العانئ ءجون. مذقاعالي ماقاتايةأ ءبئزدئث بؤئننان ةشكئمگة العئ ءسوز جازباي، نةسئپبةككة جازعان كةزئندة. مذقاعاليدئث كوزئنة ءتذسؤ كةزدةيسوقتئق ةمةس قوي. سوندئقتان نةسئپبةك پةن ءسابيتتئ سالئستئرؤعا بولمايدئ.

- اثگئمةنئ ةندئ وزئثئزگة بذرساق... كةشة عانا «جاس الاشتان» «تذسئنئكسئز قازاق» اتتئ ةسسةثئزدئ وقئدئق. سوناؤ قاراعاندئدا جاتئپ، اباي فةنومةنئن تئلگة تيةك ةتكةنئثئزگة قؤانئپ قالدئم. قانشا دةگةنمةن الماتئدان الئستاسئز عوي. الماتئداعئ ادةبي ورتاعا شةتتةگئ قالامگةردئث كوزئمةن قاراپ كورةيئكشئ...

-  مةن الماتئداعئ ادةبي ورتانئ ادةبي ورتا دةپ باعالامايمئن.  ويتكةنئ ولار اراقتئ ءبئر-بئرئنة قذيئپ وتئرئپ ولةث وقئپ، ءبئرئن-ءبئرئ ماقتاپ كلاسسيك دةگةندةرئنة ءماز. زامانداستارئن وقيتئندارئ از. مةنئث تذسئنئگئمدة ادةبي ورتا الماتئدا ةمةس، قاراعاندئدا. ةث كةرةمةت ادةبي ورتا قاراعاندئدا دةپ ةسةپتةيمئن، نانباساث كةلئپ مذنداعئ جاستاردان سذرا.  «قاسئم» جؤرنالئنئث باسئندا سةرئك ساعئنتايداي قازاقتئث مئقتئ اقئنئ، پروزايگئ، قالامئ جذيرئك جؤرناليسئ وتئر. ميراس اسان، رؤسلان نذرباي، راحات ءابدئراحمانوأ سئندئ اقئندارئمئز، ءبئراز جازؤشئلارئمئز بار. «قاسئم» جؤرنالئنئث ماثايئندا ءبارئ.

- سئزدةردئث وزدةرئثئز الپئستئ القئمداپ قالدئثئزدار. ارتئثئزعا بذرئلئپ قاراعاندا نة كورةسئز؟ وسئ كةزگة دةيئنگئ شئعارماشئلئعئثئزعا كوثئلئثئز تولا ما؟

- مةنئث قازئرگئ دةثگةيئم وتة كذشتئ، بئلةمئن. مةن ولةثمةن «اؤئرعان» اداممئن. سول ولةثمةن وتئرمئن. تاياؤدا «قارا ورمان» دةگةن كئتابئم جارئق كوردئ. 2000 - 2012 - جئلدارئ جازعان دذنيةلةرئمدئ جيئپ، «الاس-الاس» دةگةن اتپةن ءبئر تومدئق كئتابئمدئ شئعارماقپئن. جاثا سةن وقئدئم دةگةن ةسسةنئ، سونداي پؤبليسيستيكالئق دذنيةلةرئمدئ ءبئر تومعا جيناقتاسام دةيمئن. سوسئن اللادان حابار كةلسة جازامئن، كةلمةسة  جازباي وتئرامئن. بذرئن شيمايلاپ، كذنئ-ءتذنئ جازا بةرؤشئ ةدئم. قازئر اللادان حابار كذتةمئن. اندرةي أوزنةسةنسكي 65 پةن 70 جاسئنئث ارالئعئندا كةرةمةت ولةثدةر تؤدئرعان. ارمانئم سول اندرةي قذساپ ةندئ ون جئلدا وسئ جازعاندارئمنان دا كةرةمةت دذنية جازئپ قالدئرؤ.  مةنئثشة، اقئن جامبئلدئث جاسئنا، 90 عا  كةلؤئ كةرةك. سوندا عانا اقئندئق الةؤةتئ كورئنةدئ.

- جاثا ءبئر سوزئثئزدة: «مارالتايدئ نةگة سةندةر قذبئلئس كورةسئثدةر؟»، - دةپ مةنئمةن كةلئسپةي قالدئثئز عوي. سئزدئثشة قاي اقئننئث جذلدئزدئ شاعئ قازئر؟ كئمنئث ةسئمئ وزگةلةردةن بيئك تذر؟

- قازئرگئلةردةن مةن ءذشئن ةث كةرةمةت اقئن - تةمئرحان مةدةتبةك. سةن ايتئپ وتئرعان جذلدئزدئ شاق تةمئرحاندا. ول - قازاق پوةزياسئنئث زاثناماسئن بذزئپ، تئثنان جول سالعان تالانت. تةمئرحاننان كةيئن تئنئشتئقبةك ابدئكاكئم پوةزيادا وزئندئك سذرلةؤمةن كةلةدئ. وسئ ةكئ اقئن، ودان كةيئن - مةن. باسقاسئن مويئندامايمئن.

- ال پروزادا شة؟

- پروزادا مذحتار ماعاؤين. تولةن ابدئك اعاث تذر تاعئ. پروزايكتةردئث شةبةرلئگئ اؤةزوأ پةن ايماؤئتوأتان كةيئن تاؤسئلعانداي كورةسئثدةر سةندةر. ةگةر ماعاؤين مةن تولةن وزبةكتةردئث ماثدايئنا بئتكةندة، ةكةؤئن الدةقاشان نوبةل سئيلئعئنا ذسئنار ةدئ.

- اثگئمةثئزگة راحمةت!

«حالئق ءسوزئ» گازةتئ

سوڭعى جاڭالىقتار