جاقئن ؤاقئتتا كئمنئث قئزمةتئندة قالئپ نةمةسة لاؤازئمئن ءوسئرؤئ مذمكئن؟
جاقئن ؤاقئتتا قئزمةت اؤئستئرؤئ مذمكئن العاشقئ بةستئككة پرةمةر-مينيستر كارئم ءماسئموأ ةنگةن. «ءبئر جاعئنان ونئث 2011- جئلعئ پرةزيدةنت سايلاؤئنان، 2007 جانة 2012- جئلعئ پارلامةنت سايلاؤئنان كةيئن دة قئزمةتئندة قالؤئ بذرئن-سوثدئ بولماعان جايت، وعان قوسا ول پرةمةر-مينيستر لاؤازئمئندا قئزمةت ةتؤ مةرزئمئ جاعئنان بذرئنعئلاردان اسئپ تذسكةن. وسئنئث بارلئعئ وعان دةگةن مةملةكةت باسشئسئنئث جوعارئ سةنئمئن كورسةتةدئ» دةپ جازئلعان اگةنتتئكتئث بايانداماسئندا. ةكئنشئ جاعئنان، زةرتتةؤشئلةر پرةزيدةنتتئث بيئل 27- قاثتاردا ذكئمةتتئ كةيبئر ماسةلةلةر بويئنشا سئناعانئن ةسكة تذسئرة وتئرئپ، بذل كةلةشةكتة ذكئمةت باسشئسئنئث اؤئسؤئنا تذرتكئ بولؤئ مذمكئن دةپ ةسةپتةيدئ. بذدان وزگة، ساراپشئلاردئث ويئنشا، بيلئكتةگئ جاثا ساياسي تةپة-تةثدئك قالئپتاستئرؤ ءذشئن وسئنداي شةشئم قابئلدانؤئ ئقتيمال. وعان قوسا «قازاقستانداعئ كادر ساياساتئ تاجئريبةسئ كورسةتئپ وتئرعانداي، مةملةكةتتئك اپپاراتتاعئ شةشؤشئ قئزمةتتئ ءبئر ادامداردئث بةس جئلدان ارتئق اتقارؤئ - سيرةك جاعداي».
رةيتينگ اگةنتتئگئنئث زةرتتةؤ ناتيجةلةرئ بويئنشا تذراقتئ ءارئ پةرسپةكتيأاسئ مول ساياساتكةر رةتئندة رةيتينگتةگئ العاشقئ ورئنعا ءبئرئنشئ أيسة-پرةمةر سةرئك احمةتوأ شئققان. «كارئم ءماسئموأتئث ذكئمةت باسشئلئعئنان كةتؤ ئقتيمالدئعئن ةسكةرسةك، احمةتوأ بذل قئزمةتكة ةث لايئقتئ بولئپ كورئنةدئ»، - دةپ جازئلعان اگةنتتئك بايانداماسئندا. الايدا ساراپشئلاردئث توپشئلاؤئنشا، كارئم ءماسئموأتئث دة بيلئك وليمپئندةگئ ورنئ الاسارمايدئ، ول ءوزئن «جةتةكشئ-تةحنوكراتتان ئشكئ باسقارؤشئ ةليتانئث شةشؤشئ «ويئنشئلارئنئث» بئرئنة اينالدئراتئن» لاؤازئمعا كةلؤئ ئقتيمال.
زةرتتةؤ اگةنتتئگئ قازئرگئدةن دة جوعارئ جةتةكشئ قئزمةتتةرگة بارؤعا ذ ق ك (ذلتتئق حاؤپسئزدئك كوميتةتتئ) ءتوراعاسئ نذرتاي ابئقايةأتئث جانة الماتئ قالاسئ اكئمئ احمةتجان ةسئموأتئث مذمكئندئگئ بار ةكةندئگئن جازادئ. «ساراپشئلار باعالاؤئ بويئنشا، ةسئموأ ابئقايةأقا قاراعاندا ءوزئنئث قازئرگئ پوزيسياسئن ساقتاپ قالؤ مذمكئندئگئ ازداؤ كورئنگةنئمةن، كةلةشةك قئزمةتئنئث ئقپالدئلئق دةثگةيئ جاعئنان اسئپ ءتذسؤئ مذمكئن».
جالپئ، ساؤالناماعا 35 ساراپشئ قاتئسقان. ولار مةملةكةتتئك جذيةدة شةشؤشئ پوزيسيالارداعئ جيئرما ساياساتكةر بويئنشا ةكئ سذراققا 7 بالدئق جذيةمةن جاؤاپ بةرگةن: 1) جوعارئ لاؤازئمدئ تذلعالاردئث قازئرگئ قئزمةتتةرئن جاقئن پةرسپةكتيأادا ساقتاپ قالؤ مذمكئندئگئ (1-3 اي)؛ 2) بذل ادامداردئث پوزيسيالارئن (ئقپالدئراق(ئقپالدئلئعئ ازئراق) جاثارتؤ ئقتيمالدئلئق دةثگةيئن باعالاؤ.
ساؤالناما ينتةرنةت ارقئلئ وتكئزئلگةندئكتةن، ساراپشئلاردئث سذراقتارعا جاؤاپ بةرؤدةگئ موتيأتةرئنئث انئق ةمةستئگئن ءارئ اگةنتتئك تذجئرئمدارئ سؤبةكتيأتئ پئكئرلةرگة نةگئزدةلگةنئن ةسكةرتتئ «رةيتينگ. ك ز» زةرتتةؤ اگةنتتئگئ اتقارؤشئ ديرةكتورئ جانداربةك سذلتانوأ.
- ساراپشئلار بذعان دةيئن دة ءماسئموأتئث "وتستاأكاسئن" تالاي بولجاپ كةلگةن. وندا نةگة ءدال قازئر ذكئمةت اؤئسؤئ كةرةك؟
- شئن مانئسئندة، ءماسئموأتئث وتستاأكاسئ تؤرالئ ول بذل قئزمةتتئ اتقارعاننان بةرئ بولجام جاسالئپ كةلةدئ. سونئمةن بئرگة سوثعئ جئلدارداعئ ةث جوعارعئ ساياسي ةليتاداعئ اؤئس-تذيئستةردئ ءاردايئم تةك جذمئستاعئ تابئس نةمةسة ولقئلئقتارمةن تذسئندئرؤگة كةلمةيدئ. ةث جوعارئ مةملةكةتتئك قئزمةتكة بارعئسئ كةلةتئندةر ءذشئن پرةزيدةنتتئث سةنئمدئ فاكتورئ اسا ماثئزدئ. ونئ باعالاؤ كةي جاعدايدا قيئن دا. سوثعئ ؤاقئتتا كارئم ءماسئموأتئث جذمئسئندا ةلةؤلئ ولقئلئقتار بايقالمايدئ. ونئث وتستاأكاسئن كذتؤ وسئ قئزمةتتئ ذزاق اتقارؤئمةن بايلانئستئرئلادئ. ساراپشئلار «ول بذل قئزمةتتئ نةعذرلئم كوپ اتقارسا، سوعذرلئم ونئث ودان كةتؤ ئقتيمالدئعئ جوعارئ» دةگةن پرينسيپ بويئنشا پايئمداماسا كةرةك. وسئنداي تذجئرئمنئث قارابايئرلئعئنا قاراماستان، ونئث وبةكتيأتئ نةگئزئ بار.
- ساراپشئلار ةث ءبئر تذراقتئ ءارئ كةلةشةگئ زور ساياساتكةر رةتئندة ءبئرئنشئ أيسة-پرةمةر سةرئك احمةتوأكة جوعارئ باعا بةرئپتئ. نةلئكتةن ءدال وسئ ساياساتكةر رةيتينگتة العا شئعئپ، ول پرةمةرلئككة ذمسئنا الادئ؟
- احمةتوأتئث بذل قئزمةتتةگئ تذراقتئلئعئن ونئث وسئ جذمئستئ اتقارؤ مةرزئمئنئث ازدئعئمةن جانة بذرئنعئ أيسة-پرةمةرلئك تاجئريبةسئنئث بار ةكةندئگئمةن تذسئندئرؤگة بولادئ. بذل ساياساتكةردئث كاسئبي تاجئريبةسئنئث مولدئعئ ونئث كةلةشةكتةگئ قئزمةتئنئث وسؤئنة مذمكئندئك بةرةدئ. احمةتوأتئث تاعئ ءبئر ارتئقشئلئعئ - ونئث ئقپال ةتؤشئ توپتارمةن بايلانئسئنئث جوقتئعئ. بذل وعان مامئلةگة كةلتئرؤشئ تذلعا رةتئندة ارةكةت ةتؤئنة جول اشادئ. وعان قوسا پرةمةر-مينيستر لاؤازئمئنا ونئث ورئنباسارلارئنئث ءبئرئنئث تاعايئندالؤئ قيسئندئ.
- ساراپشئلار لاؤازئم يةلةرئنئث ءوز ورنئن ساقتاپ قالؤ مذمكئندئگئ تؤرالئ ءبئرئنشئ سذراققا جاؤاپ بةرگةن كةزدة ناقتئ مةرزئمدئ، ياعني، الداعئ 1-3 ايدئ ةسةپكة الئپتئ. ال ةكئنشئ سذراق بويئنشا ولاردئث قئزمةتتةرئن الماستئرؤ كةزةثئ قانداي ؤاقئتتئ قامتيدئ؟ ياعني، بذل وزگةرئستةر قاشان بولؤئ ئقتيمال؟
- ةكئنشئ سذراق تا ساراپشئلاردئث وسئ كةزةثدةگئ بولجامدارئنا باعا بةرةدئ. ءبئراق بذل جةردة ايتا كةتةتئن ءبئر ماثئزدئ ماسةلة بار: ساراپشئلار ةكئنشئ ساؤال بويئنشا تةك ءبئرئنشئ سذراق بويئنشا وتستاأكاعا كةتؤ ئقتيمالدئعئ ورتادان جوعارئ سانالعان ساياساتكةرلةرگة عانا باعا بةردئ. ساراپشئلارعا قئزمةتتةن كةتؤ مذمكئن دةپ ةسةپتةمةيتئن ساياساتكةردئث كةلةشةك قئزمةتئن بولجاؤدئ ذسئنؤ ورئنسئز بولار ةدئ.
تاقئرئپقا وراي:
نذرلان ةرئمبةتوأ، ساياساتتانؤشئ:
- تالاي رةت وسئنداي ساراپتامالار جاسالعان. ساراپشئلاردئث كوپشئلئگئ ذكئمةتتئث ئشئندة بولئپ جاتقان جاعدايدان حابارسئز بولئپ كةلةدئ. كةيدة وزدةرئنئث تانئتقئسئ كةلةتئن ادامدارئنئث رةيتينگئسئن ذيئمداستئرادئ. ال ذكئمةتتئ تاراتؤ تؤرالئ ماسةلةگة قارسئمئن. سةبةبئ ءبئر مينيستر جذمئسئن باستاسا، ونئث ورنئنا باسقاسئ كةلئپ، بذرئنعئ باعدارلاما سول كذيئ اياقسئز قالادئ. سوثعئ ون جئلدا قانشاما مينيستر اؤئستئ؟! مينيسترلئكتةر قذرئلئمدئق وزگةرئستةرگة ذشئراپ، اتاؤلارئن وزگةرتةدئ، جاثا مةكةمةلةر بولئپ قايتا قذرئلادئ. مينيسترلئكتةردة تذراقتئلئق جوق. وندا قئزمةت ةتةتئندةردئث شاشتارئ اعارئپ، جذيكةلةرئ جذقارعان. ءاربئر مينيستر وزدةرئنئث باعدارلامالارئن تولئقتاي جذزةگة اسئرؤ بويئنشا ءبئزدئث الدئمئزدا ةسةپ بةرؤئ كةرةك. ايتپةسة ءبئر مينيستردةن 4-5 جئل بذرئنعئ ءبئر باعدارلامانئث جاعدايئن سذراساث: «ول مةنئث كةزئمدة ةمةس!» دةپ شئعادئ. ادامدار قورئقپاي، الاثسئز جذمئس ئستةي الؤئ كةرةك. ول ءذشئن ذكئمةتكة ءجونسئز وزگةرئستةر كةرةك ةمةس.
اأتورئ: ايجان كوشكةنوأا