شةتةلدئك فيلمدةردئث قازاقشالانباؤئنا نة كةدةرگئ؟

استانا. 11- ناؤرئز. قازاقپارات - ةلئمئزدئث كينو كةثئستئگئندة، كوپشئلئك كذتكةندةي، وزگةرئستةر كوزگة ئلئنة قويعان جوق. ءبارئ ءباز-باياعئسئنشا. وسئعان دةيئن شؤئلداعان ورئس ءتئلدئ باسپاءسوز دة جئم-جئرت. بذلاي دةؤئمئزگة باستئ سةبةپ - مئناؤ.

شةتةلدئك فيلمدةردئث قازاقشالانباؤئنا نة كةدةرگئ؟

 2010- جئلئ 27- مامئردا قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث «مادةنيةت تؤرالئ» زاثئنا تولئقتئرؤلار ةنگئزئلگةن بولاتئن. بذل تولئقتئرؤلارعا جذگئنسةك، وسئ جئلدئث قاثتار ايئنان باستاپ، ةلئمئزدئث اؤماعئنا اكةلئنةتئن بارلئق فيلمگة قازاق تئلئندة دؤبلياج جاسالؤئ ءتيئس ةدئ. زاثداعئ وسئ وزگةرئستةن كةيئن ورئستئلدئ باسئلئمدار شؤلاپ قويا بةرسة، ءبئردئ-ةكئلئ قازاقتئلدئ باسپاءسوز اقپارات بةرگةنئ بولماسا، باسقاسئ جاق اشپاعان ةدئ. ءسويتئپ، «بيئلدان باستاپ شةتةلدئك فيلمدةردئ قازاق تئلئندة كورةتئن بولدئق قوي» دةگةن كورةرمةن قاؤئمنئث دا قؤانئشئ ذزاققا سوزئلمادئ. ماسةلةنئث مانئسئنة ذثئلةلئك.

الدئمةن 2010- جئلئ 27- مامئرداعئ ق ر «مادةنيةت تؤرالئ» زاثئنئث تولئقتئرؤلار ةنگئزئلگةن بابئنئث ءماتئنئن وقئرمان نازارئنا ذسئنالئق:

28-4-باپ. فيلمدةردئ پروكاتتاؤ ءتئلئ

1. قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث اؤماعئندا بارلئق فيلمدئ پروكاتتاؤ قازاق تئلئندة جانة باسقا دا تئلدةردة جذزةگة اسئرئلادئ.

2. ذلتتئق فيلمدةردئ پروكاتتاؤ قازاق تئلئندة جانة قاجةتتئگئنة قاراي باسقا دا تئلدةردة جذزةگة اسئرئلؤعا ءتيئس.

3. پروكاتتاؤ ماقساتئندا قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث اؤماعئنا اكةلئنةتئن (جةتكئزئلةتئن) بارلئق فيلمگة 2012- جئلعئ 1- قاثتاردان باستاپ، قازاق تئلئندة دؤبلياج جاسالؤعا ءتيئس.

العاش اتالعان زاثعا وسئناؤ وزگةرئس ةنگئزئلگةندة ورئستئلدئ باسپاءسوزدئث شؤئلداعانئنئث ءمانئ مئنادا ةدئ. ادةتتة، مةملةكةتتئك ءتئلدئ ناسيحاتتاؤعا كةلگةندة جاق اشپايتئن ورئستئلدئ ب ا ق قازاق ءتئلئنئث اياسئن كةثةيتؤگة باعئتتالعان قادام جاسالا قالسا، تئنئستارئ تارئلعانداي تؤلاپ شئعا كةلةتئنئ بار ةمةس پة؟ بذل جولئ دا سولاي بولدئ. بذل باپ، ءبئر قاراعاندا، كةز كةلگةن جانعا تذسئنئكتئ تئلدة جازئلعان، ياعني بيئلعئ قاثتاردان باستاپ ةلدةگئ كورةرمةن قاؤئم شةتةلدئك كينولاردئ قازاقشا تاماشالاؤئ ءتيئس ةدئ. ورئستئلدئ ب ا ق تا وسئلاي ذقتئ. دةرةؤ ادةتتةگئ ارةكةتئنة باسئپ، شابؤئلعا شئقتئ. بذل ءذشئن جاثا زاثنئث «تيئمسئزدئگئن» ايتئپ، ولارئن دالةلدةؤ ءذشئن ءتذرلئ سئلتاؤ ويلاپ تاؤئپ، ورئستئلدئ قاؤئمدئ سوزگة تارتقانسئپ، «قوعامدئق پئكئر» تؤدئرعان بولدئ.

ولاردئث ويئنشا، بئرئنشئدةن، ةلدة دؤبلياج جاسايتئن ستؤديالار جوقتئث قاسئ. بذل - ءبئر. ةكئنشئدةن، ونئ ساپالئ جاسايتئن بئلئكتئ ماماندار تاعئ جوق. سول سةبةپتئ شةتةلدئك كينوپروكاتشئلار بئزگة كينوتؤئندئلارئن سةنئپ تابئستامايتئن بولادئ. ذشئنشئدةن، شةتةلدئك كينولارعا قازاقشا دؤبلياج جاساؤ ءذشئن قئرؤار قارجئ كةتةدئ، ءتئپتئ ول فيلمنئث ةلئمئزدةگئ پروكاتئنان تذسكةن قارجئ دا ءوزئن ءوزئ اقتاي الماي قالادئ، كةرئسئنشة، شئعئنعا باتئرادئ. ال، تورتئنشئدةن، مةملةكةتتئك تئلدةگئ فيلمدةرگة كورةرمةن قاؤئمنئث سذرانئسئ تئم تومةن بولادئ ةكةن-مئس. بةسئنشئدةن، ةلگة اكةلئپ، وعان قازاقشا دؤبلياج جاسالئپ بولعانشا ارادا ءبئراز ؤاقئت ءوتئپ، ةلدةگئ كورةرمةن قاؤئم الةمدئك پرةمةرانئ ؤاقئتئنان تئم كةشئگئپ كورةدئ-مئس.

 مئنة، ورئستئلدئ ب ا ق وسئنداي ويدان قذراستئرعان «دالةلدةرئمةن» وقئرمان قاؤئمدئ سةندئرئپ بولدئ. شئندئعئندا سولاي ما؟ ولاي بولماسا، نةگة وتكةن ءبئر ايدئث ئشئندة، تئم قذرئعاندا، شةتةلدئك ءبئر فيلمدئ قازاق تئلئندة تاماشالاي المادئق؟ زاث نةگة جذزةگة اسپاي جاتئر؟ وسئ ساؤالدارئمئزعا جاؤاپ ئزدةپ، «قازاق فيلمگة» حابارلاستئق. ش.ايمانوأ اتئنداعئ «قازاق فيلم» ا ق باس رةداكتورئ ديدار امانتاي ءبئزدئث وسئ ساؤالدارئمئزعا بئلاي جاؤاپ بةردئ.

 ونئث ايتؤئنشا «مادةنيةت تؤرالئ» زاثنئث 28-4- بابئنئث ءبئرئنشئ تارماقشاسئندا ةلئمئزدئث اؤماعئندا فيلمدةردئ پروكاتتاؤ قازاق تئلئندة جانة وزگة تئلدةردة جذزةگة اسئرئلاتئنئ ايتئلعان. بذل جةردة «بارلئق فيلم تذگةل دةرلئك قازاق تئلئندة پروكاتقا شئقسئن» دةگةن مئندةت قويئلماعان ةكةن. حوش دةلئك. ال ةكئنشئ تارماقشاسئندا ذلتتئق فيلمدةردئ، ياعني ذلتتئق مارتةبة العان فيلمدةردئ «قازاق تئلئندة پروكاتتاؤ جذزةگة اسئرئلؤئ ءتيئس» دةلئنگةن. ال ذلتتئق فيلمدةردئ، نةگئزئنةن، «قازاق فيلم» تذسئرةدئ. «قازاق فيلم» تذسئرةتئن بارلئق فيلمدةر نة قازاقشا تذسئرئلةدئ، نة قازاقشا دؤبلياج جاسالادئ. ال ةندئ داؤ تؤدئرئپ وتئرعان، اتالعان باپتئث ءذشئنشئ تارماقشاسئنا كةلسةك، بذل جةردة، ةث الدئمةن، ةل اؤماعئنا اكةلئنةتئن فيلمدةردئث قانشا داناسئنا دؤبلياج جاسالؤئ كةرةكتئگئ ناقتئ ايتئلماعان بولئپ شئقتئ. بذل - ءبئر. ةكئنشئدةن، سول قازاقشا دؤبلياج جاسالعان نذسقاسئ «پروكاتقا شئعؤئ ءتيئس» (كينوتةاترلاردا كورسةتئلسئن) دةگةن ءسوز تاعئ جوق. بذدان كةيئن ةلدةگئ ديستريبيؤتورلار پروكاتتالؤئ ءتيئس فيلم كوشئرمةسئنئث ءبئر داناسئنئث عانا قازاقشا نذسقاسئن جاساپ، سورةنئث ءبئر جةرئنة قويا سالؤئ مذمكئن. سذراپ جاتسا، «مئنة، بئزدة بار» دةپ كورسةتئپ قويادئ. ءذشئنشئدةن، اتالعان زاثنئث 28-2- بابئندا پروكاتتئق كؤالئك بةرئلةتئن فيلمنةن تالاپ ةتئلةتئن ءتورت قذجات كورسةتئلگةن. الايدا كورسةتئلگةن قذجاتتاردئث ئشئندة «قازاقشا دؤبلياج جاسالعان نذسقاسئ بولؤئ ءتيئس» دةگةن تالاپ تاعئ جوق. ال ةندئ «قازاقشا دؤبلياج جاسالؤئ ءتيئس» دةگةن سوزگة كةلةلئك. بذل جةردة «دؤبلياج» دةگةن ءسوزدئث وزئنة تذسئنئكتةمة بةرئلمةگةن. بذل قاي دؤبلياج: كادر سئرتئندا سويلةيتئن ءبئر عانا اكتةردئث داؤئسئمةن جاسالاتئن دؤبلياج با نةمةسة ءاربئر كةيئپكةردئ جةكة-جةكة اكتةرلةر دئبئستايتئن دؤبلياج با، الدة سؤبتيترلئق دؤبلياج با (ةكراندا اؤدارماسئ جازؤمةن بةرئلةتئن) - بذل جاعئ دا ناقتئ كورسةتئلمةگةن.

ال كةرةك بولسا؟! سوندا «قازاقشا كينو كورةتئن بولدئق» دةگةن كورةرمةننئث قؤانئشئنا سؤ سةبئلگةنئ مة؟ داؤرئعئپ باستاعان ورئستئلدئ ب ا ق-تئث دا تئنا قالعانئ وسئدان ةكةن عوي. دةمةك، اتالعان زاثنئث بذل بابئ ءذستئرت قاراستئرئلئپ، بايئپتئ جازئلماعان بولئپ شئقتئ. مئنة، زاثداعئ وسئ وزگةرئسكة قارسئ جاق جوعارئدا ديدار امانتاي كةلتئرگةن ؤاجدةردئ العا تارتؤ ارقئلئ سئتئلئپ كةتكةن بولئپ شئقتئ. ال بذعان دةيئن شةتةلدئك فيلمدةردئث قازاقشا دؤبلياجدالؤئنا قارسئ داؤرئققان ورئستئلدئ ب ا ق-تئث دا ويلاپ تاپقانئنئث ءبارئ جالعان بولئپ شئقتئ.

 ةندئ ولاردئث ايتقاندارئنا ءذثئلئپ كورةلئك. ولار جاپپاي جازعانداي، ةلئمئزدة دؤبلياج جاسايتئن ستؤديالار جوق ةمةس ةكةن. مذنئ «قازاق فيلم» ا ق باس رةداكتورئ ديدار امانتايدئث ءوزئ جوققا شئعاردئ. ونئث ايتؤئنشا، دؤبلياج جاساؤعا قازاقستاندئق ماماندار مةن ستؤديالاردئث قارئم-قابئلةتئ تولئق جةتةدئ. ءبئر عانا ق ر مادةنيةت جانة اقپارات مينيسترلئگئنئث تاپسئرئستارئ بويئنشا جذمئس ئستةيتئن ش.ايمانوأ اتئنداعئ «قازاق فيلم» ا ق بذل سذرانئستئ تولئق وتةي الادئ، ودان بولةك ةلدة ساپالئ ءونئم جاساي الاتئن جةكةمةنشئك ستؤديالار دا قالئپتاسئپ كةلةدئ. فيلمدةردئ ورئس تئلئنة اؤدارؤعا كةتةتئن قاراجات قازاق تئلئنة اؤدارؤعا دا جةتةدئ. قالا بةردئ، سؤبتيترلئق دؤبلياجدئ (بةينةنذسقاسئ بولسا) كةز كةلگةن كومپيؤتةردة جاساؤعا مذمكئندئك مول. ءتئپتئ ونئ تةلةارنالار دا جاساي الادئ. ال «دؤبلياج جاساؤعا كةتةتئن قارجئ كوپ شئعئن اكةلةدئ» دةگةن دة - جاي ءسوز. قارجئ تةك رةجيسسةر، وپةراتور، اكتةرلةر جانة ارنايئ سةحقا عانا جذمسالادئ. بذل ةل ايتقانداي مول قارجئ ةمةس ةكةن.

مئنة، ورئستئلدئ قاؤئمنئث ويدان قذراستئرعانئ. داؤرئعاتئن دانةثة جوق. قالا بةردئ، دؤبلياج جاساؤعا قئرؤار قارجئ دا كةتپةيتئن بولئپ شئقتئ. ولار مئسالعا كةلتئرگةن «تاچكي-2» مؤلتفيلمئن دؤبلياجداؤعا كةتكةن قارجئ ءوزئن اقتامادئ» دةگةن اقپاراتتارئ دا شئندئققا جاناسپايدئ. بئرئنشئدةن، بذل مؤلتفيلمنئث قازاقشا نذسقاسئنئث ناسيحاتئ دذرئس جذرگئزئلمةدئ. وتاندئق كينوتؤئندئلاردئث جارناماسئ ءجوندئ جاسالمايتئنئ ءبئر بذل ةمةس. ءدال وسئ مؤلتفيلم تةلةارنادان كورسةتئلگةندة كئشكةنتاي كورةرمةن قاؤئم ونئ سذيسئنة تاماشالاعانئن نةگة ايتپاسقا؟ قالا بةردئ، ةلباسئنئث قولداؤئمةن اشئلعان «بالاپان» تةلةارناسئنان قازئر شةتةلدئك كةي مؤلفيلمدةر انا تئلئمئزگة اؤدارئلئپ بةرئلئپ ءجذر. بالالاردئث ولارعا ئقئلاسئ ةرةكشة. ءتئپتئ بذلدئرشئندةردئث ءبئرازئنئث ءتئلئ وسئ انا تئلئندة كورسةتةتئن تةلةتؤئندئلاردئث ارقاسئندا شئعئپ كةلةتئنئ وتئرئك ةمةس. تةك قازاق تئلئندة كورسةتئلةتئن بالالارعا ارنالعان تةلةتؤئندئلار سانئنئث ازدئعئ عانا كوثئل كونشئتپةيدئ.

وعان قوسا ورئستئلدئ باسئلئمدار شةتةلدئك كينوتؤئندئلاردئ دؤبلياجداؤعا قاتئستئ ؤكراينانئث تاجئريبةسئن دالةل رةتئندة قاراستئرعان ةدئ. راس، ؤكراينادا 2008- جئلئ ةل پرةزيدةنتئ أ.يؤششةنكونئث جارلئعئمةن شةتةلدئك بارلئق فيلمدةرگة مةملةكةتتئك تئلدة دؤبلياج جاسالؤئ مئندةتتةلگةن. كةيئن كةيبئر كةدةرگئلةرگة بايلانئستئ شةتةلدئك فيلمدةرگة قويئلاتئن تالاپ - كادر سئرتئنان داؤئستاپ دؤبلياجداؤدئ الئپ تاستاعانئمةن، مةملةكةتتئك تئلدة سؤبتيترلئق دؤبلياج جاسالؤئن زاث جذزئندة مئندةتتةپ قالدئردئ. ونئ نةگة ايتپاسقا.

وسئ ارادا ايتا كةتةتئن ءبئر جايت، زاثداعئ وسئ وزگةرئسكة قاتئستئ شؤ ةتكةن تاعئ ءبئر توپ - ةلدةگئ كينوتةاترلاردئث قوجايئندارئ. ولاردئث دا دةنئ وزگة ذلت وكئلدةرئ ةكةنئ بةلگئلئ. «ةگةر فيلمدةردئ قازاقشالاساق، كورةرمةنئمئزدةن ايئرئلامئز» دةپ داؤ شئعارعان دا سولار. الايدا ءبئزدئث وتاندئق كينوتةاترلاردئث قارجئعا بايلانئستئ اؤئزدارئن قؤ شوپپةن سذرتؤلةرئنة، ءتئپتئ، نةگئز جوق. ويتكةنئ ءبئزدئث كينوتةاترلار پروكاتتان تذسكةن قارجئنئث تةك جارتئسئن عانا فيلمنئث يةسئنة بةرسة، جارتئسئن وزئنة الادئ. مذنداي جاعداي وزگة ةلدةردة كةزدةسة بةرمةيدئ. وزگة ةلدةردة كينوتةاترلار پروكاتتان تذسكةن قارجئنئث تةك 20-30 پايئزئن عانا وزدةرئنة قالدئرادئ. بذل تؤرالئ كةزئندة اتاقتئ كينورةجيسسةر تيمؤر بةكمامبةتوأ وتاندئق كينوتةاترلار قوجايئندارئنئث كوزدةرئنشة ايتقان بولاتئن. مذنئ ديدار امانتاي دا راستايدئ.

دةسةك تة، «قازاقفيلم» اق باس رةداكتورئ د.امانتاي «فيلمدةرگة قازاقشا دؤبلياج جاسالؤئ ءتيئس» دةگةن تالاپتئث ءوزئن العاشقئ قادامداردئث ءبئرئ رةتئندة ذلكةن پروگرةسس دةپ باعالاؤعا بولادئ، مذنئث ءوزئ جاثا ساپاعا ذمتئلؤدئ اثعارتادئ، الداعئ ؤاقئتتا «پروكاتقا شئعاتئن وسئنشا فيلمنئث وسئنشا داناسئنا دؤبلياج جاسالئپ، وسئنشا كينوتةاتردا قويئلسئن» دةگةن زاث دا شئعؤئ مذمكئن» دةگةن ويئن ايتتئ.

 دةرةككوز: «انا ءتئلئ» گازةتئ