تريلليون دوللار شئعئنداعان سوعئس

      استانا. 2 - اقپان. قازاقپارات - دذنيةجذزئنئث تاريحئنا كوز جذگئرتسةك، وتكةن عاسئردئث ورتاسئنان باستاپ ا ق ش-تئث تئزةسئ باتپاعان، ءدوث-ايبات جاساپ، قورقئتپاعان ةلئ قالماعان سةكئلدئ.
None
None

 ول ول ما، ءتئپتئ ءوزئمئز ءومئر ءسذرئپ وتئرعان ХХІ عاسئردئث وزئندة-اق أاشينگون وزئنة قارسئ كةلئپ ءسوز ايتقان، نة بولماسا نذسقاؤئمةن جذرگئسئ كةلمةيتئن مةملةكةتتةرگة قئسئم جاساپ، قاجةت بولسا، كذشپةن تاپتاپ تاستاؤعا بارؤدا. مئسال كوپ. يراك پةن اؤعانستاندئ قان قاقساتؤئ، اراب ةلدةرئندةگئ بذلئكتةرگة بةلسةنة ارالاسؤئ، بذگئنگئ كذنئ سيريا مةن يرانعا قوقان-لوقئ جاساپ وتئرعانئ. «ةلئثدة دةموكراتيا جوق» دةپ جذمئر جةردئث بةتئندةگئ كةز كةلگةن ةلگة قئسئم كورسةتؤئ. تئزة بةرسةث، شئعا بةرةدئ. 

وتكةن جئلدئث سوثعئ ايئندا يراكتان اسكةرئن (2003 - جئلئ باسئپ كئرگةن ةدئ) شئعاردئ. يراك سوعئسئنا 1 تريلليون اقشا جذمساپتئ. از قارجئ ةمةس. الةمدةگئ كئشئ گئرئم جذزدةگةن مةملةكةتتئث بيؤدجةتئنة تةث قارجئ. ا ق ش اسكةرئ يراكتا نة ءبئتئردئ؟ تذك تة. «ساددام حؤسةيئن حيميالئق قارؤ جاساپ جاتئر، كؤأةيتتئث تاؤةلسئزدئگئنة قاتةر ءتوندئردئ» دةگةن جةلةؤمةن باسئپ كئرگةن اسكةر، ادامزاتقا قاؤئپ اكةلةتئندةي زذلمات قارؤدئ تاپپادئ. ساددامدئ دارعا استئ. اقئرئ اراعا 8 جئل سالئپ ول ةلدئ تاستاپ شئقتئ. ارتئندا توز-توزئ شئققان، ةكئ كذننئث بئرئندة شةيئت-سذنيت جانة كذرد بولئپ اتئسئپ، ءبئرئن-ءبئرئ جارئپ جاتقان شالا-جانسار يراك قالدئ. اؤعانستان دا سولاي.  2014 - جئلئ ا ق ش ول جةردةن دة اسكةرئن شئعارؤعا بةل بؤئپ وتئر. ءبئراق 2001 - جئلئ كئرگئزئلگةن كواليسيا كذشتةرئ (نةگئزگئ اسكةر ا ق ش-تئكئ) نة ءبئتئردئ؟ تذك تة. «ءال-كايدا» مةن تالئپتةر بئرئككةن ارمياعا باس يگةن جوق. قايتا قئر كورسةتتئ. شةتكة شئققانئن جارئپ كةتتئ، اتئپ كةتتئ. اق ءذيدئث ذكئلةؤئمةن تاققا وتئرعان قؤئرشاق كارزاي ذكئمةتئ كابؤلعا عانا ية بولعانئمةن، اؤعاننئث وزگة وثئرئنة بيلئك جذرگئزؤدةن ادا. 

كواليسيا كذشتةرئ ةنگئزئلگةلئ بةرئ اؤعانستاندا ةسئرتكئ ءوسئرؤ بةرنةشة ةسةگة ارتقان. كواليسيا جةتئستئگئ وسئ ما؟ بذل - ا ق ش-تئث بذگئنگئ تئرلئگئ. وتكةن عاسئر ورتاسئنان باستالعان الئمجةتتئك كةزئندة ا ق ش جاپونياعا 1945 - جئلئ ةكئ بئردةي اتوم بومبئسئن تاستادئ. ءبئر تذتاس كورةيانئ 1950- جئلدارئ بولشةكتةؤگة ارالاستئ. ءذنئدئقئتاي تذبةگئندةگئ سوعئستئث جارلئقاؤشئسئ دا اق ءذي بولدئ. ءذندئقئتاي دةگةندة أةتنام سوعئسئ ةسكة تذسةتئنئ بةلگئلئ. ويتكةنئ بذل وتكةن عاسئرداعئ ةث ءئرئ سوعئستاردئث بئرئنة جاتادئ. بذگئنگئ تارقاتار اثگئمةمئزدة سول بولماق. ويتكةنئ أةتنام دا كورةيا سةكئلدئ ةكئگة جارئلا جازداپ ارةث قالدئ. بذكئل ءذندئقئتاي تذبةگئنة شارپئعان ول سوعئس نةدةن باستالئپ، قالاي ءبئتئپ ةدئ؟..

وسئدان 39 جئل بذرئن ا ق ش ءذندئقئتايدان اسكةرئن شئعارؤدئ باستادئ. ياعني 1973 - جئلئ 27 - قاثتاردا پاريجدة ا ق ش پةن سولتذستئك أةتنام اراسئندا جاثجالدئ رةتتةؤ جونئندةگئ كةلئسئمگة قول قويئلدئ. شارت بويئنشا ا ق ش ول جةردةن 536 مئث اسكةرئن شئعارماق ءهام بومبئلاؤدئ توقتاتپاق. وسئنئث قارئمتاسئ رةتئندة سولتذستئك أةتنامدئقتار اسكةري تذتقئنداردئ بوساتپاق بولدئ. ال سوعئس قالاي باستالئپ ةدئ؟  جاقئندا امةريكالئق Washington ProFile  اگةنتتئگئ ءذندئقئتايداعئ جاثجال جونئندة بئرنةشة ماقالانئ جارئققا شئعاردئ. ماسةلةن، «1960 - جئلئ أةتنام كوممؤنيزمدئ قذلاتئپ، دةموكراتيا ورناتؤعا بولاتئن پلاسدارم رةتئندة ةسةپتةلدئ. ةگةر دة وسئ مةملةكةتكة كئم يةلئك ةتسة، ئقپالئنا تذسئرسة، سول ةل بذكئل وثتذستئك - شئعئس ازياعا ءوزئنئث نئساناسئنا الارئ ءسوزسئز ةدئ. تارتئس سول ءذشئن باستالدئ. وسئ جةردة ا ق ش پةن ك س ر و-نئث مذددةسئ توقايلاسئپ جاتقان-دئ. فرانسؤز وتارشئلارئ أةتنامدئ تاستاپ شئققان سوث، ةل وثتذستئك جانة سولتذستئك بولئپ قاققا جارئلئپ، (شةكارا 17 پاراللةلدئك سئزئق بويئنشا بةلگئلةنگةن) سولتذستئگئندة - كوممؤنيستئك جذية، وثتذستئكتة - ا ق ش-تئث كومةگئمةن جالعان دةموكراتيالئق جذية ورنادئ. 1959 - جئلئ سولتذستئك أةتنام جاثا كونستيتؤتسيا قابئلدادئ. وندا سوسياليزم قذرئلئسئن باياندئ ةتؤ جانة مةملةكةتتئث تذتاستئعئن ورنئنا كةلتئرؤ كوزدةلگةن بولاتئن. وسئدان كةيئن-اق وثتذستئكأةتنامدئق پارتيزاندار سولتذستئكتئث لاوس پةن كامبوجدادا ورنالاسقان اسكةرئنئث قولداؤئمةن وثتذستئك أةتنامنئث اسكةري بازالارئ مةن اكئمشئلئك مةكةمةلةرئنة شابؤئل باستادئ.  1960 - جئلدان باستاپ جالپئ أةتنامدا حالئق تولقؤلارئ بولدئ. بئرنةشة مارتة اسكةري توثكةرئس تة جاسالدئ. وسئنداي جاعدايدا وثتذستئك أةتنام اسكةريلةردئث قولئنا ءوتئپ، «پوليسةيلئك» مةملةكةتكة اينالدئ. 1964 - جئلئ ا ق ش پرةزيدةنتئ ليندون دجونسون كونگرةسسكة وثتذستئك-شئعئس ازيا مةملةكةتتةرئن قورعاؤ ءذشئن اسكةري كذش قولدانؤعا دا رذقسات بةردئ. بذل شةشئمنئث قابئلدانؤئنا امةريكالئق ةسمينةستةرگة سولتذستئك أةتنامدئق اسةري كاتةرلةر جاساعان شابؤئل سةبةپ بولعان دةسةدئ. وسئدان كةيئن-اق امةريكانئث اسكةريلةرئ وثتذستئك أةتنامعا كةلئپ، سول ةلدئث قارؤلئ كذشتةرئنة كومةك كورسةتة باستادئ. 

Washington ProFile باسئلئمئ ا ق ش-تئث أةتنامعا قارسئ اگرةسسياسئنئث ةكونوميكالئق سةبةپتةرئن دة اشئپ كورسةتؤگة تئرئسقان. «أةتنامداعئ سوعئس ا ق ش-تئث اسكةري-ونةركاسئپتئك كةشةنئنة بةرئلةتئن مةملةكةتتئك تاپسئرئستاردئ 1،9 پايئزعا دةيئن ارتتئرؤعا جول اشتئ. 1965 - جئلئ ا ق ش-تئث ةكونوميكالئق ءوسئمئ 7،4 پايئزدئ قذراعان، ال ةث جوعارعئ كورسةتكئشئ 1968- جئلئ بولدئ - 9،4 پايئز. ءبئراق سودان كةيئن، سوعئس اياقتالؤعا جاقئ قالعاندا ا ق ش-تئث ئشكئ جالپئ ءونئمئ تاعئ دا تومةندةي باستادئ. 

جالپئ، سوعئس جئلدارئ ا ق ش-تئث ئشكئ جالپئ ءونئم كولةمئ 9،7 پايئزعا ءوسكةن» دةپ جازادئ الگئ باسئلئم. الايدا ا ق ش اسكةري-ونةركاسئپتئك كةشةنئنئث وسئ پايئزداردئث ءوسئمئ مةن قارجئلاي تابئسئنئث ارتئندا نة تذر؟ امةريكا وسئ تابئس ءذشئن ونداعان مئثدارمةن ةسةپتةلةتئن ءوز جاؤئنگةرلةرئنئث ومئرئمةن ةسةپ ايئرئستئ. 70- جئلداردئث باسئندا-اق سولتذستئك أةتنامدئقتاردئ جةثؤ مذمكئن ةمةس ةكةنئ بةلگئلئ بولعان. ونئث ذستئنة، ةندئگئ امةريكانئث ءوز ئشئندةگئلةر دة قارسئ بولا باستاعان بذل سوعئستئ ءارئ قاراي جالعاستئرؤ جاثا شئعئندارعا اكةلةتئنئ دة بةلگئلئ بولعان ةدئ. مذنئث اقئرئ 1973 - جئلئ پاريج كةلئسئمئنة قول قويؤمةن ءبئتتئ. دةگةنمةن سوعئس وثتذستئكپةن سولتذستئك اراسئندا 1975 - جئلدئث 30 - ساؤئرئنة دةيئن جالعاستئ. جةثئس كةثةستئك ةلدئث كومةگئنة سذيةنگةن سولتذستئكتةردئث تولئقتاي جةثؤئمةن ءبئتتئ. قاندئ قئرعئندا 3 ميلليون سولتذستئك أةتنامدئق قازا تاپتئ. ونئث 1 ميلليون 100 مئثئ سولداتتار مةن پارتيزاندار، قالعانئ بةيبئت تذرعئندار. ال وثتذستئكتةر 250 ادامئنان ايرئلدئ، 1 ميلليونئ جارالاندئ.  وسئ سوعئستا ا ق ش-تئث 58 مئث ساربازئ شةيئت بولدئ. 303 مئثئ جارالاندئ. قازئرگئ ةسةپتةؤ بويئنشا بذل سوعئس ا ق ش ءذشئن 1 تريلليون دوللارعا ءتذسئپتئ.

يراكتاعئ (مذندا دا 1 تريلليون قارجئ شئعئندالدئ) سوعئسپةن بئردةي قارجئ جذمسالئپتئ. ال سولتذستئككة كومةك بةرگةن ك س ر و-دا بذل سوعئسقا از قارجئ سالعان جوق. سول كةزدةگئ ك س ر و مينيسترلةر كةثةسئنئث ءتوراعاسئ ا. كوسئگيننئث كةلتئرؤنة قاراعاندا أةتنامعا كذنئنة 1،2 ميلليون رؤبلدئك كومةك بةرئلگةن. دةمةك 8 جئلدا از اقشا جذمسالماعان. جالپئ ك س ر و أةتنامعا كومةك رةتئندة 2000 تانك، 7000 ارتيلةريا، مينومةت، 5000 زةنيتتئك قوندئرعئ، 700 اسكةري ذشاق، 120 تئكذشاق، 100 اسكةري كةمة ت.ب اسكةري قذرال-جابدئقتار، اتئس قارؤلارئن بةرگةن. سونداي-اق 7 مئثعا تاياؤ اسكةري ماماندارئ سوعئسقا ارالاستئ. 

جالپئ أةتنام سوعئسئ الةمدئ قاق ءبولئپ بيلةؤگة تئرئسقان ةكئ الئپ دةرجاأا ا ق ش پةن ك س ر و-نئث جةكپة-جةگئ بولاتئن. ولار تئكةلةي قاقتئعئسپاي جاثجالعا وزگة الاثدئ تاثداپ العان ةدئ. ول أةتنام بولدئ. ونئث الدئندا 1950-1953 - جئلدارئ تةكةتئرةس الاثئ رةتئندة كورةيا تاثداپ الئنعان. قاققا بولئنگةن ول ةل ءالئ كذنگة بئرئگة الماؤدا. ءبئراق بذل كورةيا سوعئسئ جةثئمپازدئث كئم ةكةنئن انئقتاي الماعان. ال، أةتنامداعئ قاقتئعئستا ك س ر و-نئث مةرةيئ ذستةم بولدئ. الايدا وتكةن عاسئردئث 90- جئلدارئ ك س ر و قذلادئ. كةلمةسكة كةتتئ. سودان بةرئ الةمدة ءبئر پوليارلئق جذية قالئپتاسقانئ بةلگئلئ. ا ق ش ءوز دةگةنئن ئستةؤدة. بذل قاشانعا دةيئن جالعاسادئ، بةلگئسئز...

  سةيسةن امئربةك ذلئ  

دةرةككوزئ:«ايقئن» گازةتئ   

سوڭعى جاڭالىقتار