ةرةجةپ ايئنئث ابزالدئعئ

م. قازاقپارات - يسلام ءدئنئ بويئنشا ءاربئر ايدئث وزئندئك قادئر-قاسيةتتةرئ بولادئ. ةرةجةپ ايئنئث دا وزئنة ءتان ءبئرقاتار ةرةكشةلئكتةرئ بار. بذل اي بيئل 3 - ماؤسئمنان باستالادئ. ايلاردئ اللا تاعالا قذران كارئمدة بئلايشا باياندايدئ:
None
None

«راسئندا اللا قاسئندا كوكتةر مةن جةردئ جاراتقاننان بةرئ اللانئث كئتابئنداعئ ايلاردئث سانئ ون ةكئ. بذلاردئث تورتةؤئ - قذرمةتتئ ايلار». سونداي-اق، تاعئ ءبئر اياتتا اللا تاعالا:

«ولار سةنةن تئيئم سالئنعان ايدا سوعئسؤعا بولا ما؟ - دةپ سذرايدئ. سةن ولارعا بذل ايدا سوعئسؤ - ذلكةن كذنا»، - دة. ال، ادامداردئ قذداي جولئنان تايدئرؤ، كذپئرلئك كةلتئرؤ، ءماسجيد-ال-حارامدا (عيبادات ةتؤگة) توسقاؤئل بولؤ، ول جةردةن ادامداردئ قؤئپ شئعارؤ - قذداي الدئندا تاؤداي ذلكةن كذنا. بذلئك جاساؤ - كئسئ ولتئرؤدةن دة اؤئر قئلمئس. ولار (مذشئرئك كاپئرلةر) سةندةردئ دئندةرئثنةن بةزدئرگةنشة توقتاماي، سةندةرمةن كذرةسة بةرةدئ. سةندةردةن كئمدة-كئم ءوز دئنئنةن بةزئپ، كاپئر بولئپ ولسة، ونئث ئستةگةن ارةكةتتةرئ بذل دذنيةدة دة، قيامةتتة دة تذككة تذرمايدئ. ولاردئث ورنئ - توزاق، وندا ولار ماثگئ قالادئ» («باقارا» سذرةسئ، 217-ايات)، - دةيدئ.

وسئلايشا، قذراندا ون ةكئ اي اتالئپ، ونئث تورتةؤئ قذرمةتتئ ايلار ةكةندئگئ ةسكةرتئلگةن. بئردة ءاناس (ر.ا.): ةگةر دة پايعامبارئمئزدان (س.ع.س.) ةستئمةسةم ةكئ قذلاعئم كةرةث بولسئن دةپ مئنا تومةندةگئ حاديستئ ةستئگةنئن بئلدئرةدئ:

«قذرمةتتئ اي تورتةؤ، تاثداؤلئ پةرئشتة تورتةؤ، ةث ابزال كئتاپ تورتةؤ، دارةتتئث پارئزئ تورتةؤ، تاسبيحتئث جاقسئسئ تور-تةؤ: «سؤبحاناللاه، ؤالحام-دؤليللاه، ؤا لا يلاها يللاللاه، ؤاللاهؤ اكبار»، ةسةپپةن ساناؤ تورتةؤ: «ءبئر-بئرلةپ، ون-ونداپ، ءجذز-جذزدةپ، مئث-مئثداپ»، ؤاقئت مولشةرئ تورتةؤ: «ساعات، كذن، اي، جئل»، جئل مةزگئلدةرئ تورتةؤ: «كوكتةم، جاز، كذز، قئس»، اؤا رايئ تورتةؤ: «ئستئق، سؤئق، قذرعاق، ئلعالدئ»... ادئلةتتئ حاليفالار تورتةؤ: «ابؤباكئر (ر.ا.)، ومار (ر.ا.)، وسمان (ر.ا.)، ءالي (ر.ا.)». (يمام عازالي، مؤكاشافاتؤل قؤلؤب 290 بةت). ال، قازاقتا «ءتورت قذبئلاث تةث بولسئن»، «ءتورت كوزئ تذگةل» دةگةن تئركةستةر دة بةكةردةن-بةكةر ايتئلماسا كةرةك.

وسئ ءتورت قذرمةتتئ ايدئث ءبئرئ - ةرةجةپ ايئ. قاسيةتتئ ةرةجةپ ايئندا ءاربئر مذسئلمان پةندة دذعا، مئناجات، عيباداتئن كذشةيتئپ جاراتؤشئ يةمئزدئ ذلئقتاپ، پاكتةؤدئ بذرئنعئدان دا كذشةيتةدئ.

«ةرةجةپ» ءسوزئ اراب تئلئندةگئ «راجابا»، ياعني ذلئقتاؤ، ماداقتاؤ دةگةن ماعئنالاردئ بئلدئرةدئ. بذلاي اتالؤئنئث بئردةن-ءبئر سةبةبئ - ارابتار يسلامنان بذرئن وسئ ايدئ ةرةكشة ذلئقتاپ، قادئر تذتئپ بارلئق جاعئمسئز ئستةردةن ئرگةسئن اؤلاق سالعان. ال، يسلام كةلگةننةن كةيئن ةرةجةپ ايئنئث مارتةبةسئ ءتئپتئ ءوستئ. بذل ايدا سوعئسپايتئن، ذرئس-كةرئس، جاثجال بولمايتئن. بذل ايدا تاؤبا ةتؤشئلةرگة اللانئث راقمةتئ مةن مةيئرئمئ ةرةكشة مول توگئلةدئ. پايعامبارئمئز (س.ع.س.): «جانناتتا سذتتةن اق، بالدان ءتاتتئ ءبئر وزةن بار. ول - ةرةجةپ دةپ اتالادئ. كئمدة-كئم ةرةجةپ ايئندا ورازا ذستاسا، اللا تاعالا سول وزةننةن سؤ ئشكئزةدئ»، - دةيدئ. سونداي-اق، تاعئ ءبئر حاديستة: «ةرةجةپ - اللانئث ايئ، شاعبان - مةنئث ايئم، رامازان - ذممةتئمنئث ايئ»، - دةگةن. سوندئقتان، بذل ايلاردئث قادئرئن ءبئلئپ، بوسقا وتكئزئپ الماي، اللانئ كوبئرةك ةسكة الئپ، ءبئلئپ-بئلمةي ئستةگةن قاتةلةرئمئز ءذشئن كةشئرئم سذراپ، تاؤبةگة كةلئپ، قذران وقئپ، ءئلئم ذيرةنؤمةن وتكئزگةنئمئز ءجون. ءتورت حاليفانئث ءبئرئ ومار (ر.ا.) ءار كذنئ كةشكة وزئنةن: «بذگئن اللا ءذشئن نة ئستةدئم؟» - دةپ سذرايتئن. ياعني، ءاربئر ادام كذندة كةشكئسئن اللا ءذشئن نة ئستةگةنئ جونئندة وزئنةن-ءوزئ ةسةپ الئپ وتئرؤئ كةرةك.

وسئلاي وزئمئزدةن ةسةپ الؤ ارقئلئ، قئسقا ءومئرئمئزدئ ءماندئ وتكئزةمئز. بذل ايدا ةرةكشة ئستةگةن يگئ ئستةرئمئزدئ تةك ءبئر اللانئث رازئلئعئن تابؤ ماقساتئندا عانا جذزةگة اسئرعان دذرئس. ال، «كذنالارئمئزدئ كةشئرسئن، اؤئرؤئمئزعا شيپا بةرسئن، قارئزدارئمئزدان قذتقارسئن، كةمشئلئكتةرئمئزدئ تولئقتئرسئن، السئزدةرئمئزدئ قؤاتتاندئرسئن، ءتئپتئ توزاقتان قورعاپ، جانناتقا كئرگئزسئن» دةگةننةن دة بذرئن «اللا ءوزئث عانا بئزگة ريزا بولا گور» دةپ تئلةگةن ءجون. ةگةر دة اللا رازئ بولسا، بارلئق ءئسئمئز وثالادئ دةگةن ءسوز.

پايعامبارئمئز (س.ع.س.) قاسيةتتئ ايلارعا كوپ كوثئل بولئپ، ساحابالارعا ولاردئ قالاي وتكئزؤ كةرةكتئگئ جونئندة ايتاتئن. سونداي-اق، ةرةجةپ ايئ كئرگةندة:

«راببئم، ةرةجةپ پةن شاعبان ايلارئن بةرةكةلئ ةتة گور! ءبئزدئ رامازانعا امان-ةسةن جةتكئزة گور!» (احماد يبن حانبال، مذسناد، I/259) - دةگةن دذعامةن قاسيةتتئ ايلاردئ (ةرةجةپ، شاعبان، رامازان) باستايتئن.

ءيا، ةرةجةپ، شاعبان ايلارئندا ءتذرلئ قذلشئلئق پةن يگئ ئستةردئ مولايتئپ ساؤاپقا كةنةلسةك، ةكئنشئ جاعئنان سولار ارقئلئ الدئمئزداعئ ايلاردئث تورةسئ رامازانعا دايئندئق جاساعان بولامئز.

ةرةجةپ ايئندا قاسيةتتئ ةكئ ءتذن بار. بذل ايدئث العاشقئ جذماسئ راعايئپ ءتذنئ بولسا، جيئرما جةتئنشئ ءتذنئ ميعراج ساپارئنا ءدوپ كةلةدئ.

«راعايئپتئث» سوزدئك ماعئناسئ «راعيبا» ءسوزئنئث كوپتئك ماعئناسئن بةرةدئ. ال، «راعيبا» «جاؤهار، قذندئ، باعالئ، يگئلئك» دةگةن ماعئنالاردئ بئلدئرةدئ. وسئعان بايلانئستئ «ءلايلا راعايئپ» تئركةسئن «جاقسئلئق پةن يگئلئككة تولئ جانة اسا قذندئ، ةرةكشة باعالاؤدئ قاجةت ةتةتئن ءتذن» دةپ تذسئنةمئز. يسلام عذلامالارئنئث ايتؤئنا قاراعاندا، پايعامبارئمئز (س.ع.س.) بذل ءتذنئ ادامنئث جان سارايئنا شؤاق بةرةر امالدار جاساپ، نذرلئ سئرلارعا قانئعئپ، ذلئ جاراتؤشئعا ماداق ايتئپ، شذكئرشئلئك جاساپ، دذعا، كةشئرئم تئلةپ، ناماز وقئعان.

سوزدئك ماعئناسئنا قاراساق، بذل ءتذن رؤحاني بةرةكةگة تولئ، مذسئلماندار ةرةكشة قادئرلةيتئن ءتذن بولئپ تابئلادئ. بذل مذباراك ءتذننئث ءبئر ةرةكشةلئگئ - قاسيةتتئ رامازان ايئنئث كةلةتئندئگئنةن حابار بةرؤئندة. ةرةجةپ، شاعبان، رامازان ايلارئ بئرئنةن سوث ءبئرئ كةلةدئ، دةمةك مذسئلماندار ءوز-ءوزئن قاداعالاسا، بئرتة-بئرتة تاقؤالئقتئث شئثئنا شئعا الادئ. ةرةجةپ ايئنئث العاشقئ جذماسئنئث تذنئندةگئ راعايئپ ءتذنئ حالئق اراسئندا ون ةكئ ايدئث سذلتانئ دةپ تانئلعان رامازان ايئن، كوثئل مةن رؤحتئ جانة سانانئ كئردةن، جات ويلاردان ارئلتئپ، پاك كوثئلمةن باستاؤعا ازئرلةنؤ كةرةكتئگئن مذسئلماندارعا پاش ةتةدئ.

دةمةك، راعايئپ ءتذنئ مذسئلماندار ءذشئن رؤحاني سالماعئ زور قاسيةتتئ رامازان ايئنئث كةلةتئندئگئن العاش سذيئنشئلةگةن حابارشئ دةؤگة بولادئ.

پايعامبارئمئزعا (س.ع.س.) دذشپاندارمةن تاباندئ كذرةس جذرگئزئپ، ابدةن قاجئعان شاعئندا، قاسيةتتئ ميعراجدئ (تذنگئ سةرؤةن) ءناسئپ ةتكةن ةدئ.

ميعراج، سةنئمدئ دةرةك كوزدةرئنة قاراعاندا، ماديناعا كوشپةستةن ءبئر جارئم جئل (621 ج.) بذرئن بولعان. ةرةجةپ ايئنئث جيئرما التئسئنان جيئرما جةتئسئنة قاراعان ءتذنئ پئراققا ءمئنئپ تذنگئ ساپاردا كوك جذزئنةن ءوتئپ، ذلئ جاراتؤشئنئث قذزئرئنا شئققان بولاتئن. ءسويتئپ ذممةتئنة ةكئ دذنيةنئث باقئتئنا كةنةلةتئن تةثدةسئ جوق سئي - نامازدئ اكةلگةن ةدئ. پةندة ناماز وقئعان ساتتة بةينة ءبئر ميعراجعا كوتةرئلئپ اللانئث قذزئرئنا بارعانداي اسةرلةنةدئ.

مئنة، ةرةجةپ ايئ وسئنداي قاسيةتتئ تذندةرئمةن دة قذندئ. قاسيةتتئ كذندةر مةن تذندةردةن باسقا كذنئ جاسالعان ءاربئر يگئ ءئس، قذراننان وقئعان ءاربئر ءارئپتئث ساؤابئ ءجذز نةمةسة مئثعا دةيئن كوبةيسة، بذل قاسيةتتئ ايلار مةن تذندةردة ءتئپتئ ةسةلةنةدئ. سوندئقتان، بذل ايلاردا قولئمئزدان كةلگةنشة، قذران وقئپ، دذعا جاساپ، كةشئرئم تئلةپ، پايعامبارئمئزعا (س.ع.س.) سالاؤات ايتئپ، ورازا ذستاپ، ءناپئل ناماز وقئپ مذمكئندئكتئ وتكئزئپ الماؤعا تئرئسقانئمئز ابزال.

ءسوز سوثئندا پايعامبارئ-مئزدئث (س.ع.س.) مئنا ءبئر حاديسئن ايتا كةتكةندئ ءجون كوردئك: «بةس ءتذن بار دذعا قايتارئلمايتئن، ةرةجةپ ايئنئث ءبئرئنشئ ءتذنئ، شاعباننئث ورتاثعئ ءتذنئ، جذما ءتذنئ، ةكئ ايت تذندة-رئندة»، - دةگةن. سوندئقتان، مول دذعا جاساؤدئ ذمئتپايئق.

اللا تاعالا قاسيةتتئ ايلار مةن قادئرلئ تذندةردة جاسالعان قذلشئلئق، عيباداتتارئمئزدئ قابئل ةتكةي! ءامين!

التئنبةك ذتئسحان ذلئ،

ق م د ب-نئث ؤاعئز-ءناسيحات ءبولئمئنئث باس مامانئ

دةرةككوز: muftyat.kz سايتئ

سوڭعى جاڭالىقتار