استانانئث كوركةيئپ، الةمدةگئ عاجاپ قالالاردئث بئرئنة اينالعانئنا شئن جذرةگئمنةن قؤانئشتئمئن-ةثبةك ارداگةرئ تولةؤبةك جذماباي ذلئ

سان. قازاقپارات - شئعئس قازاقستان وبلئسئ، اياگوز اؤدانئ، تارباعاتاي اؤلئنئث تذرعئنئ تولةؤبةك جذماباي ذلئ 1929- جئلئ تؤعان. 28 جئل بويئ ماشينا-تراكتور جوندةؤ شةبةرحاناسئندا مةثگةرؤشئ بولئپ ةثبةك ةتكةن
None
None

ول 1989- جئلئ زةينةتكةرلئك دةمالئسئنا شئققان. ذزاق جئلعئ ةثبةگئ ءذشئن 1972- جئلئ «قذرمةت بةلگئسئ» وردةنئمةن ماراپاتتالعان جانة دة كوپتةگةن مةدالداردئ يةلةنگةن. ءتورت ذلئ مةن بةس قئزئ ءوز الدارئنا شاثئراق كوتةرگةن، نةمةرة-شوبةرةلةرئ ءوسئپ كةلةدئ. تولةؤبةك جذماباي ذلئ استاناعا كةلگةن ساپارئندا قازاقپارات تئلشئسئنة ارنايئ سذحبات بةرئپ، ةلوردا جايلئ ءوزئنئث وي-پئكئرلةرئمةن ءبولئستئ.

كوپتئ كورگةن 81 جاستاعئ قاريامةن بولعان اثگئمة بالالئق شاعئنداعئ باستان كةشكةن اؤئرتپاشئلئقتاردئ ةسكة الؤدان باستالئپ كةتتئ.

- ءبئزدئث كورگةن قيئندئعئمئزدئ ةندئگئ ذرپاق كورمةسئن. ءبئزدئث بالالئق شاعئمئز قيئن كةزةثگة تاپ كةلدئ. حالقئمئز اشارشئلئقتئ باستان كةشتئ. اتا-انالارئمئز ءبئزدئ تؤرا كةلئپ تذرعان اجالدئث اؤزئنان امان الئپ قالؤ ءذشئن جانئن ايامادئ. قولدارئنا تذسكةنئن بالالارئنا بةردئ. ءبئر جاپئراق ناندئ بولئپ جةدئك. بالا بولئپ قولئمئزعا قانتتئ ذستاپ، تئستةپ كورگةنئمئز جوق. ةندئ بؤئنئمئز بةكيتئن كةزدة سوعئس باستالدئ. نةبئر اؤئرتپاشئلئقتاردئ باستان كةشئردئك. بار-جوعئ ءتورت-اق سئنئپ ءبئلئم الدئم.

- سوعئس كةزئندة مةكتةپ جابئلئپ قالدئ ما؟

- جوق، كئشكةنتاي بالالار وقئدئ، بئزدةر 13 جاستان باستاپ ذلكةندةرمةن بئرگة جذمئس ئستةؤگة كئرئسئپ كةتتئك. ول كةزدة ذجئمشاردا بارلئق جذمئسقا قول كذشئ قاجةت. ةشقانداي تةحنيكا جوق. كوكتةمگئ ةگئس، شابئندئق جيناؤ، ةگئن ورؤ جذمئستارئن اتقاردئق. وگئزگة جةگئلگةن سوقامةن جةر جئرتتئق. ذجئمشاردا ادامدار الا تاثنان كذن باتقانعا دةيئن جذمئس جاسايتئن ةدئ. 1954- جئلدان باستاپ تةحنيكا كةلئپ، ءبئز ءبئراز اؤئرتپاشئلئقتان قذتئلدئق.

مةن 1948-53- جئلدارئ رؤمئنيادا ارميا قاتارئندا بولئپ، ازاماتتئق بورئشئمدئ وتةدئم.

- ةندئ، مئنة، استاناعا كةلگةن ةكةنسئز...

- ءار جايتتئث ءبئر سةبةبئ بولادئ عوي. ءبئزدئث استاناعا كةلگةن سةبةبئمئز ةلوردامئزدئ تاماشالاپ، 19 جئلدا ةلئمئزدئث وسئنشا كوركةيئپ، قول جةتكئزگةن تابئستارئن كوزبةن كورؤدئ ماقسات تذتتئق. وسئ كذنگة دةيئن استانانئ ءبئر كورسةك-اؤ شئركئن دةپ ارمانداپ ءجذردئم.

- بذرئن اقمولا كةزئندة دة كةلگةن جوق پا ةدئثئز؟

- جوق، ةشؤاقئتتا جولئم تذسپةپ ةدئ. بذرئن تئكةلةي پويئز دا جذرمةيتئن ةدئ عوي. ءار ءئستئث ءبئر ءساتئ بولادئ. استاناعا كةلؤئمنئث ءساتئ وسئ بولئپ تذر. وتكةن جولئ سايلاؤشئلارمةن كةزدةسؤگة بارعاندا ءماجئلئس دةپؤتاتئ نذرتاي ءسابيليانوأ مةنئث ةلوردادا ةشقاشان بولماعانئمدئ ةستئپ، الداعئ ايدئث ئشئندة شاقئراتئنئن ايتقان. مئنة، دةپؤتاتتئث قامقورلئق جاساؤئمةن، اياگوز اؤداندئق اكئمشئلئگئنئث قولداؤئمةن بئرنةشة ارداگةر جانة مةكتةپ مذعالئمدةرئ استاناعا كةلؤگة مذمكئندئك الدئ. پويئزدان تذسكةننةن-اق اأتوبؤسپةن قارسئ الئپ، «اباي» قوناق ذيئنة ورنالاستئردئ. كذنئ بذرئن باعدارلاما جاسالئپ قويئلعان ةكةن. استانانئث ةث كورئكتئ عيماراتتارئ مةن مادةني ورتالئقتارئنا، مذراجايلارعا الئپ بارئپ، كورسةتتئ.

استانانئث كةرةمةتتةرئن ءتورت كذن بويئ تاماشالادئق. كوزئمئز تويئپ، كوثئلئمئز ءوستئ. ذلكةن ادامدار «ول دذنيةدة جةتئ-سةگئز جذماق بار» دةپ ايتؤشئ ةدئ. سول جذماقتاردئ كوزئمئزدئث تئرئسئندة كورگةندةي بولدئق. قازاقستاننئث تذثعئش پرةزيدةنتئنئث مذراجايئن، پرةزيدةنتتئك مادةني ورتالئقتئث مذراجايئن، ساكةن سةيفؤللين مذراجاي-ءذيئن ارالاپ كوردئك. «دؤمان» ويئن-ساؤئق ورتالئعئنئث تاماشا كورئنئستةرئنة كؤا بولدئق. پيراميدا دةپ اتالاتئن ساؤلةت ونةرئنئث ءبئر كةرةمةتئ - بةيبئتشئلئك جانة كةلئسئم سارايئن دا تاماشالادئق. استانا قالاسئنئث ئرگةسئندةگئ قابانباي باتئر كةسةنةسئنة ارنايئ بارئپ، بابامئزدئث رؤحئنا تاعزئم ةتئپ، قذران باعئشتادئق. «بايتةرةك» كةشةنئندة بولئپ، ةلگة دةگةن ئزگئ تئلةگئمئزدئ ارنادئق.

زةينةتكة شئققاندا وسئنداي قذرمةتكة بولةنئپ وتئرمئز. اؤدانئمئزدا بذرئن سوعئس ارداگةرلةرئ ءبئراز بار ةدئ. سوثعئ جئلدارئ قاتارئ مذلدةم سيرةپ كةتتئ. بئزبةن بئرگة ءبئر سوعئس ارداگةرئ كةلؤئ جوسپارلانئپ ةدئ، ءبئراق ول جولعا جاراماي، كةلة الماي قالدئ.

- ةلئمئزدئث ساياسي- ةكونوميكالئق وركةندةؤئ تؤرالئ پئكئرئثئزدئ دة بئلدئرسةثئز؟

- استانا قالاسئندا جوعارئ دةثگةيدة وتكةن ة ق ئ ذ-عا مذشة مةملةكةتتةردئث سامميتئن تةلةديداردان تاماشالادئق. ةلباسئمئز نذرسذلتان نازاربايةأتئث ءسوزئن تئثدادئق. قازاقستاننئث الةمدةگئ بةدةلئنئث ارتقانئن حالقئمئزدئث مةرةيئ مةن مارتةبةسئ دةپ بئلةمئز. ماثئزدئ باسقوسؤدئث رولئ ايرئقشا ةكةنئن اياگوزدئكتةر دة ءبئر-بئرئمةن كةزدةسكةندة ايتئپ ءجذر. ونداي ماثئزدئ باسقوسؤدئ ابئرويمةن وتكئزگةن ةلباسئمئزدان باستاپ ةلئمئزدئث جاؤاپتئ قئزمةتتةگئ بارشا ازاماتتارئنا شةكسئز ريزاشئلئعئمئزدئ بئلدئرةمئز.

ةلباسئنئث باستاماسئمةن ئرگةلئ ئستةر اتقارئلؤدا. ةل ئشئندة «نذر وتان» پارتياسئنئث بةلسةندئلئگئن دة بايقاپ وتئرمئز.

ةلباسئنئث باستاماسئمةن ئرگةسئ قالانعان استانانئث 12 جئلدئث ئشئندة وسئنداي كوركةيئپ، الةمدةگئ عاجاپ قالالاردئث بئرئنة اينالعانئنا شئن جذرةگئمنةن قؤانئپ تذرمئن. قازئر استانامئزعا بئرةؤ قئزئعئپ قاراسا، ةندئ بئرةؤلةر قئزعانئپ قارايدئ.

ةلباسئمئز كوشتئ باستاپ تذرعاندا، ونئ قولدايتئن ازاماتتارئمئز باردا، ءبئزدئث بولاشاعئمئز وتة زور، مئقتئ مةملةكةت بولادئ دةپ سةنةمئز. «جاقسئنئث جاقسئلئعئن ايت نذرئ تاسئسئن» دةيدئ حالقئمئز. سةمةي وثئرئندة تؤئپ-وسكةن دةپؤتات نذرتاي ءسابيليانوأتئث ةثبةگئن ةل دة، ةلباسئ دا باعالاپ وتئر. مةملةكةتتئك ماراپاتتارعا ية بولدئ. اركةز بيئكتةن كورئنة بةرؤئن تئلةيمئن. مةن وعان: «بذكئل قازاققا اتئ شئققان ايگئلئ بابامئز اقتايلاي بيدةي توقسان بةسكة جاسئث جةتسئن، سونئث ءابذيئر-اتاعئن بةرسئن»،- دةپ باتامدئ بةردئم.

- قازئر زةينةركةرسئز عوي، ذيدة نةمةن اينالئساسئز؟ ءار ادامنئث ءبئر سذيئكتئ ءئسئ، نة ةرمةگئ بولادئ دةگةندةي؟..

- ةلئمئز ةگةمةندئگئن العان سوث، قوعامعا، ومئرگة دةگةن كوزقاراستارئمئز دا وزگةردئ عوي. ءوزئم 1992- جئلدان باستاپ يماندئلئق جولئنا ءتذستئم. حاليفا التايدئث اؤدارعان قذران كارئم كئتابئن وقئدئم. ءدئني ساؤاتئمنئث اشئلعانئنئث ارقاسئندا «ارتقئ ذرپاقتارعا اسئل مذرا» اتتئ كئتاپ جازدئم. ول جارئققا شئقتئ. بيئل ةكئنشئ كئتابئمدئ دايئنداپ وتئرمئن. سوثعئ تاراؤئ رةتئندة «استانا ساپارئ» دةگةن تاقئرئپتئ قوسئپ، باسپاعا بةرةتئن ويئم بار. مةنئث ماقساتئم جاس ذرپاعئمئز سول كئتاپتاردان ءبئر يگئ اقئل-كةثةس السئن دةگةن ويدان تؤدئ.

- جاثا جئلعا وراي تئلةگئثئز؟

- اياگوزدئكتةردئث اتئنان بارلئق قازاقستان ازاماتتارئن جاثا جئلمةن قذتتئقتاپ، باقئت، بةرةكة تئلةيمئن. قوي ذستئنة بوزتورعاي جذمئرتقالاعان زاماندا كةيئنگئ ذرپاقتارئمئز ءبئلئم مةن عئلئم جولئنا ءتذسئپ، ئزگئ ارماندارئ ورئندالئپ، بيئك بةلةستةرگة قول جةتكئزسئن دةيمئن. يماندئلئق جولئن ذعئنعان، وتانئن، جةرئن سذيةتئن، قازاق حالقئنئث سالت-ءداستذرئن قذرمةتتةيتئن ذرپاقتئث ءوسة بةرؤئن تئلةيمئن. ةل الدئندا جذرگةن ازاماتتارئمئزدئث جولئن قؤئپ، حالئقتئث قادئرلةيتئن قالاؤلئسئ بولسئن.

ةل ئرگةسئ امان، بةيبئتشئلئك زامان بولا بةرسئن. ةسئگئمئزدةن ةنگةلئ تذرعان جاثا جئل جةر بةتئندة بولئپ جاتقان قيانكةسكئ، الاساپئران ذرئس-جانجالداردئث توقتاتئلؤئنا جول سالسئن دةيمئن. توق ةتةرئن ايتقاندا، جاثا جئل باقئت، قؤانئش، مولشئلئق، جاقسئلئق اكةلسئن!

- ايتقانئثئز كةلسئن، تئلةگئثئز قابئل بولسئن!

سوڭعى جاڭالىقتار