ذلت باتئرلارئ مةن داثقتئ پالؤاننئث ةسئمئ ارداقتالاتئن بولدئ
دةپ حابارلايدئ قازاقپارات.
دةپؤتات ءوز ساؤالئندا: «قازاق حالقئنا قئسئمدئ توقتاتؤ، سارئ ارقانئ ورمةكشئنئث تورئنداي شئرماپ تاستاعان سةگئز دؤان مةن ءبئر-بئرئنة قولدئث سالاسئنداي جالعاسقان بةكئنئستةردئ جويؤ جونئندةگئ تالابئ ورئندالماعان قالئث ةل اتقا قوندئ، ذلان دالا تاؤةلسئزدئك دةپ ذراندادئ. نامئستئ ةردئث بارئ اقمولادا توعئستئ. دؤلاتتان شئققان بذعئباي، تابئن جولامان، قئپشاق باسئعارا، ارعئن جةكة باتئر، اتئعاي اثعال، شذبئرتپالئ اعئباي، سذيئندئك جانايدار 1838 جئلدئث 25 مامئرئندا اقمولاداعئ بةكئنئستئ تئكةلةي شابؤئلمةن تاس-تالقان ةتتئ. سول جويقئن كذرةس 27 جئلعا سوزئلدئ. ال قازاق ةلئنئث بذكئل حالئقتئق سيپاتقا ية بولعان وسئ العاشقئ ذلت-ازاتتئق كوتةرئلئسئنة بيئل 172 جئل تولادئ. سول ذلئ ارپالئستئث 160 جئلدئعئ قارساثئندا استانانئث زيالئ قاؤئمئ اتئنان بةكئنئس تذرعان جةرگة ةسكةرتكئش بةلگئ ورناتئپ، ةسئل ةرلةردئث قاهارماندئعئن ارداقتايئق دةگةن ءوتئنئشئمئز اياقسئز قالدئ. بالكئم ةلوردادا كةنةسارئ ةسكةرتكئشئ بار عوي دةگةن شئعارسئزدار. الايدا، ازاتتئق ءذشئن كةنةسارئمةن بئرگة تالاي جامپوز باتئرلار شايقاسقان جوق پا، قالئث ةل جان بةرئپ، جان الئسقان جوق پا؟! ةل تاريحئنداعئ ذلئ وقيعا - العاشقئ ذلت-ازاتتئق كوتةرئلئسئ دارا قذرمةتتةلؤئ قاجةت ةمةس پة؟! سول ءوتئنئشتئ تاؤةلسئزدئگئمئزدئث 20 جئلدئعئ الدئندا سئزگة تاعئ دا جولداپ وتئرمئز. ذلت ةرلئگئن، حالئق قاهارماندئعئ مةن قاريا تاريحتئ قادئرلةي الاتئندئعئمئز انئق بولسا، وسئ جولئ تالاپ-تئلةگئمئز ةسكةرئلةر دةپ سةنةمئز»، دةگةن بولاتئن.
سونداي-اق ول ةكئنشئ ماسةلةنئ قوزعادئ. وندا: «استانا جةرئ، قذدايعا شذكئر، ةسئمدةرئ ماثگئلئك اسئلدارعا كةندة ةمةس. سولاردئث ءبئرئ - اتئ الةمگة ءماشهذر بولعان، تةثدةسئ جوق پالؤان قاجئمذقان. 1908 جئلئ گةرمانيانئث كةلن قالاسئندا نةمئستئث جاؤئرئنئ جةر يئسكةمةگةن پالؤانئ گةنريح أةبةردئ جئعئپ، الةم چةمپيونئ اتانادئ. 1909 جئلئ ريگادا، 1910 جئلئ أارشاأادا بولعان جارئستاردا ذلكةن التئن مةدالدئ جةثئپ الادئ. ارگةنتينانئث استاناسئ بؤةنوس-ايرةستة وتكةن الةم چةمپيوناتئندا دا الدئنا جان سالمايدئ. 1911 جئلئ ئستامبذلدا تذرئكتئث جويقئن پالؤانئ نذرالئنئ تئزة بذكتئرئپ، «قاجئ» اتانادئ. ودان كةيئنگئ جئلدارئ پاريج بةن توكيودا، بؤداپةشت پةن بةرليندة، پراگا مةن لوندوندا ذيئمداستئرئلعان دذنيةجذزئلئك دودالاردا دا مةرةيئ ذستةم بولادئ.
وسكةن جةرئنئث ابئرويئن جاهانعا اسقاقتاتقان قاجةكةث تؤعان وتانئن شةكسئز سذيگةن پاتريوت تا ةدئ. ذلئ وتان سوعئسئندا عذمئر بويئ جيناعان قاراجاتئنا اسكةري ذشاق جاساتتئ. سول ذشاقپةن قازاق قئرانئ قاجئتاي شالابايةأ 120-دان استام جاؤئنگةرلئك تاپسئرما ورئنداعان. جاؤدئث تالاي سوعئس تةحنيكاسئ مةن جاياؤ اسكةرئن جويعان.
قاجةكةثنئث تؤعان جةرئ استانادان تاياق تاستام جةردة. سول اؤئلدئث ئرگةسئندة پالؤاننئث اتا-اناسئ جةرلةنگةن. زيراتئ توزئپ بئتكةن. ونئ قالپئنا كةلتئرؤ نة وبلئس، نة اؤدان اكئمدئگئنئث ويئندا جوق. 1927 جئلئ قازاق اأتونوميالئق رةسپؤبليكاسئ ورتالئق اتقارؤ كوميتةتئنئث پرةزيديؤمئ «قازاق دالاسئنئث باتئرئ» دةگةن ارداقتئ ات بةرگةن پالؤانعا كئندئك قانئ تامعان جةرئندة ةسكةرتكئش تة قويئلماي كةلةدئ. قاجةكةثنئث ةسئمئ تؤعان وثئرئندةگئ اؤدانداردئث بئرئنة بةرئلسة دةگةن ةل تئلةگئ دة ةسكةرئلةر ةمةس.
قذرمةتتئ كارئم قاجئمقان ذلئ، قازاق تاريحئنداعئ دارا تذلعا - قاجئمذقان مذثايتپاسوأتئ قادئرلةگةن حالئق رةسپؤبليكا ذكئمةتئنةن پالؤاننئث اتا-اناسئنئث زيراتئن قادئرلةپ، ايرئقشا كذش يةسئنة استانادا ةسكةرتكئش ورناتؤ تؤرالئ ذسئنئس-تالابئن قاراپ، وث شةشئمگة كةلؤدئ سذرايدئ» - دةلئنگةن دةپؤتاتتئق ساؤالدا.
دةپؤتاتتئث وسئ ساؤالئنا جؤئردا ذكئمةت باسشئسئنان جاؤاپ كةلدئ. وندا ا.سمايئل كوتةرگةن ءبئرئنشئ ماسةلةگة وراي جانة قاجئمذقان رؤحئن قاستةرلةؤ تؤرالئ: «كةنةسارئ قاسئم ذلئ باستاعان ذلت-ازاتتئق كوتةرئلئس بارئسئندا اقمولا بةكئنئسئ ءذشئن بولعان شايقاس ورنئنا ةسكةرتكئش بةلگئ ورناتؤ جانة قازاق پالؤانئ قاجئمذقان مذثايتپاس ذلئنئث اتئن ذلئقتاؤعا باعئتتالعان دةپؤتاتتئق ساؤالئثئز ورئندئ. الداعئ جئلدارئ استانا قالاسئ بيؤدجةتئندة قارجئ قاراستئرئپ، ذلت-ازاتتئق كوتةرئلئستئث تاريحي دةرةكتةرئنة نةگئزدةلگةن مذسئندئك كومپوزيسيالار مةن سحةمالاردان قذراستئرئلعان تاريحي-مادةني قذندئلئعئمةن باس قالامئزدئث مارتةبةسئن كوتةرةتئن تاقئرئپتئق جوبانئ جانة قازاق پالؤانئ قاجئمذقان مذثايتپاسوأتئث ةسكةرتكئشئن استانا قالاسئندا ورناتؤ ماسةلةسئ قاراستئرئلاتئن بولادئ»، - دةپتئ ق ر پرةمةر-مينيسترئ كارئم ءماسئموأ.
تاريحي تذلعالار وسئلاي ارداقتالاتئن بولسا، وتكةن كذندةر دة، بولاشاق تا رازئ ةمةس پة؟!