ماعجان جذمابايةأ، ستاليندئك رةپرةسسيا قذربانئ بولعان قازاق اقئنئ

زدئث 30 ئ. قازاقپارات. 19 - ناؤرئز قازاق پوةزياسئنداعئ قايتالانباس قذبئلئس بولعان اقئن ماعجان جذمابايةأتئث اتئلعان كذنئ. كةزئندة ذلئ اقئندئ قارالاپ، ونئث پوةزياسئن باتئپ بارا جاتقان كذنگة تةثةگةندةر بولعانئمةن، ؤاقئت - ماعجان ولةثدةرئنئث ومئرشةثدئگئن دالةلدةپ بةردئ.
None
None

ماعجان جانة ءومئر

قارا جةردئث بةتئندة ءومئر ءسذرئپ جاتقان كةز-كةلگةن حالئقتئث ءجذرئپ وتكةن جولئنئث سذرلةؤ-سوقپاعئنا زةر سالساثئز، ونةردئث باسقا تذرئمةن سالئستئرعاندا، ءسوز قذدئرةتئنة ةرةكشة ءمان بةرئلئپ، ءسوز كيةسئنئث ايرئقشا باعالانئپ كةلگةنئن اثعارارئثئز انئق. عاسئردان-عاسئرعا ذزدئكسئز جالعاسقان بذل ءذردئس ادامگةرشئلئك جونئندةگئ ذلئ ذعئمداردئ تؤعئزئپ، تالاي ذرپاقتئث رؤحاني جئگةرئن حاس قايراقتئث تاس ناتئندةي قايرادئ.

ءاسئلئ، ادةبيةت ادامدئ تاربيةلةيتئن قذرال عانا ةمةس، دذنيةنئ وزئنشة پايئمداؤعا ذيرةتةتئن، ذلتتئق بولمئستئ قالئپتاستئراتئن - كيةلئ قذدئرةت. جازؤشئ عابيت مذسئرةپوأ دذنيةدةن وتةرئنئث الدئندا «ادةبيةت ذلئ بولماعان جةردة، ذلتتئث ذلئ بولا المايتئندئعئن ذمئتپايئقشئ» دةگةن سوزدةردئ وسئ اسئل ذعئمنئث بئلعانئپ قالؤئنان قاؤئپتةنگةندئكتةن ايتسا كةرةك.

كةز-كةلگةن حالئقتئث ذلتتئق بولمئسئ ةث اؤةلئ ءسوز ونةرئ ارقئلئ تانئلادئ. ءسوزدئث سالماعئ ارزانداسا، ذلتتئث باسئنان باعئ تايعانئ. ءسوز ونةرئنئث كيةسئ قذدايدئث نازارئ تذسكةن ادامعا عانا قوناتئندئقتان، تالانتقا شئنايئ قذرمةت كورسةتة الاتئن حالئق قانا، ذلئ ادةبيةت تؤعئزا الارئ حاق. ال، ذلئلئق دةگةنئمئز قاسئرةت شةگئپ، جارتئلاي بولسا دا قذدايدئث ازابئن تارتؤ ةمةس پة...

ذلئ تذلعا قاي كةزةثدة دة بيلئكپةن ءتئل تابئسا الماعان، سول ءذشئن دة ءومئر-باقي رةسمي بيلئككة وپپوزيسيادا بولعان. بيلئك پةن قوعامعا اسا جاقپاعان ورئس جازؤشئسئ گوگول كوزئ تئرئسئندة رةسمي تذردة ذلئ جازؤشئ اتالماپتئ. گوگول قايتئس بولعاندا (مذمكئن تئرئدةي جةرلةنگةندة) ونئث ذلئ جازؤشئ ةكةندئگئن تذثعئش رةت تؤرگةنةأ ايتتئ.

راسئن ايتساق، سول كةزدة گوگولدئث ذلئلئعئن ءسوز قئلؤ ذلئ جازؤشئعا كورسةتئلگةن قذر قوشةمةت ةمةس، سول ؤاقئتتاعئ بيلئكتئث ساياساتئنا قارسئ شئعؤمةن پارا-پارا سانالاتئن جانكةشتئلئك ةدئ. مذنئ تؤرگةنةأ بئلمةدئ دةسةك، اؤزئمئز قيسايئپ قالاتئن شئعار.

بيلئك گوگولدئ ولةردةي جةك كوردئ. ءتئپتئ كةيبئر دةرةكتةرگة قاراعاندا ذلئ جازؤشئ تئرئدةي جةرلةنگةن. گوگول قالامداستارئمةن سئرلاسقاندا قاتتئ شارشاعاندا ذزاق ؤاقئت «لةتارگيالئق ذيقئعا» كةتةتئنئن ايتئپ، ءبئر جاعداي بولا قالعان كذندة، مذردةسئ يئستةنة باستاعاندا عانا جةر قوينئنا تاپسئرؤئن ءوتئنئپتئ.

گوگولدئ تةزئرةك قارا جةر قوينئنا تاپسئرساق، ونئث اتئن دا ماثگئ وشئرةمئز دةپ ويلادئ ما، الدة باسقا ءبئر سةبةپ يتةرمةلةدئ مة، ايتةؤئر، قوعام «لةتارگيالئق ذيقئد» جاتقان ذلئ جازؤشئدان تةزئرةك قذتئلؤعا اسئعئپ، تئرئدةي كومدئ. تالاي جئلدار وتكةننةن كةيئن، جازؤشئنئ قايتا جةرلةؤ بارئسئندا گوگولدئث قابئرئ قازئلعاندا، مذردةسئنئث ةتپةتئنةن جاتقانئ انئقتالعان.

ذلئ جازؤشئ دذنية سالعاننان كةيئن دة، ذزاق جئلدار بويئ شئندئق سئرت كوزدةن جاسئرئلئپ كةلدئ. ورئس اقئنئ اندرةي أوزنةسةنسكيدئث بذل تؤرالئ ادةمئ ولةثئ بار.

اثگئمةمئزگة قايتئپ ورالساق، اقسذيةكتةر اؤلةتئنةن شئقسا دا گوگولدئ ماداقتاعانئ ءذشئن، بيلئك تؤرگةنةأتئ اياعان جوق. تذرمةگة قامادئ.

گوگول دذنيةدةن وتسة دة وعان كورسةتئلگةن مذنداي قذرمةتتئث سالماعئنئث قانشالئقتئ قاؤئپتئ ةكةندئگئن تؤرگةنةأ جاقسئ ءبئلدئ. بيلئك گوگولدئ ماداقتاعان ادامدئ ءتذپ-تذقيانئمةن قذرتئپ جئبةرؤدةن دة تايئنبايتئن.

ءاسئلئ، تؤرگةنةأ گوگولگة ارناپ جازعان قازاناماسئندا، ونئث ذلئ جازؤشئ ةكةندئگئن ايتپاسا دا، ةشكئم ونئ جازعئرماس ةدئ. ءبئراق، پاراسات-پايئمئ بيئك، دذنيةتانئمئ كةث تؤرگةنةأ اقيقات جوق جةردة، ادةبيةتتئث ذلئ بولا المايتئندئعئن ءتذسئندئ.

ادئلئنة جذگئنسةك، گوگولگة ارناپ جازئلعان قازاناماسئندا تؤرگةنةأ، ونئث ذلئ جازؤشئ ةكةندئگئن رةسمي بيلئككة دةگةن نارازئلئعئن بئلدئرؤ ءذشئن عانا ءسوز اراسئنا قئستئرعان جوق. ئشتةرئ سةزگةنئمةن، جذرتتئث كوبئسئ ايتؤدان تايساقتايتئن ذلئ اقيقاتتان اتتاپ كةتؤگة تؤرگةنةأتئث ار-وجدانئ جئبةرمةدئ. ويتكةنئ، ءالئمساقتان بةرئ، ادةبيةتتئث ذلئ سالماعئ ار-وجدانمةن عانا ولشةنگةن.

قازاق ادةبيةتئندة دة ءدال وسئنداي، ءتئپتئ بذدان دا اؤئر سئن ساعاتتا جانئن شذبةرةككة ءتذيئپ، قايسار مئنةز تانئتئپ، ار-وجدانئنا ادال بولئپ قالعان ءبئر جازؤشئ بار. ول - جذسئپبةك ايماؤئتوأ.

جذسپبةكتث ماعجاننئث اقئندئعئن تانؤئ

جذسئپبةك ايماؤئتوأتئث "ماعجاننئث اقئندئعئ تؤرالئ- بايانداماسئن كوپشئلئك قاؤئم اقئننئث شئعارماشئلئق لابوراتورياسئن زةردةلةگةن دذنية دةپ قانا باعالاپ ءجذر. راسئندا، ول مذلدة ولاي ةمةس. جذسئپبةك بذل ماقالانئ ماعجاننئث باسئن اراشالاپ، اقئننئث ءومئرئن ءبئر-اق ساتتة شةشةتئن توعئز گرامم قورعاسئننان قذتقارئپ قالؤ ءذشئن جازدئ.

ماعجان ولةثدةرئن ةگجةي-تةگجةيئن زةرتتةپ، ءسوز قوزعاعان ماقالادان ادةبيةتتةگئ ادئلةتتئلئك ءذشئن اللاعا جانئن بةرؤگة دة ءازئر جازؤشئنئث ار الدئنداعئ ادالدئعئ ايدارلانئپ تذر.

«ماعجاندئ تةكسةرگةندةگئ تاعئ ءبئر قيئنشئلئق مئناؤ. قانداي ونةرپازدئ، اقئندئ، ءدانئشپاندئ بولسئن ءوز زامانئنئث سئنشئلارئ ءادئل كوزبةن قاراپ، باعا بةرؤ شةتئن نارسة. زامان سئنشئلارئنئث بذيرةگئ نة ولاي، نة بذلاي بذرئپ كةتپةي تذرمايدئ. تالاي تالانتتاردئث تالاي جاقسئلاردئث قادئرئن جذرت ولگةن سوث بئلةدئ....

زامانداستار، تذستاستار ءادئل بولؤ قيئن، ويتكةنئ نة زاماننان قايمئعادئ، اقئندئ زامان ولشةؤئشئمةن ولشةيدئ؛ سئنشئلاردئث كوبئ نة اقئندئ جاقتاؤشئلار، نة جامانداؤشئلار، نة بئقسئعان كذنشئلدةر، نة سول اقئندئ ات قئلئپ ءمئنئپ الئپ، اتاق ئزدةپ، كوزگة تذسةم دةؤشئلةر بولؤعا مذمكئن...

ماعجاننئث بار تابئسئن تولئق تةكسةرئپ، جةتة سئعئپ ذشئعئنا شئعا المايمئز (تازا زةرتتةؤ ءذشئن بايانداما جةتپةيدئ، از بولسا قالئثدئعئ ءبئر ةلئ كئتاپ جازؤ كةرةك بولادئ).

ماعجاننئث ولةثدةرئن اسا قذنتتاپ بذلداپ جارئققا شئعاراتئن ماعجانشئلدار دا بار؛ ئسكة العئسئز قئلئپ ورتةپ جئبةرؤ كةرةك دةيتئندةر دة بار؛ قئسقاسئ ماعجاننئث قاسئ دا، دوسئ دا بار، ماقتاؤشئلار نةنئ ءبئلئپ ماقتاپ ءجذر، جامانداؤشئلار نةنئ ءبئلئپ جامانداپ ءجذر؟ ونئ تةكسةرؤ ءبئزدئث ماقساتئمئزدا جوق.

ءبئز شامامئز كةلگةنشة ماعجانعا سئن كوزئمةن قاراعئمئز كةلةدئ. سئن دةگةندة ءبئز عئلئمنئث جولئن تذتئنؤئمئز كةرةك. مادةنيةتتئ جذرتتار جازؤشئلارئن، اقئندارئن قاي جولمةن تةكسةرئپ سئناسا، ءبئز دة سول جولدئ قولدانؤئمئز كةرةك.

ماعجان اقئن با، اقئن ةمةس پة؟ - دةگةن سذراؤدئ قويؤدا ماعئنا جوق. ونئ اقئن ةمةس دةپ تالاسؤشئ بولا قويماس. جالعئز-اق اقئندئق كذشئ قانداي دةگةن سذراؤدئ قويؤ كةرةك. بذل سذراؤعا ماعجاندئ كذشتئ اقئن دةپ جاؤاپ بةرةمئز». (جذسئپبةك ايماؤئتوأ، ماعجاننئث اقئندئعئ تؤرالئ، «لةنينشئل جاس» جؤرنالئ، №5، 1923 جئل)

ار - وجدان الدئنداعئ ادالدئق

جذسئپبةك جئر سذلةيئ ماعجاننئث اقئندئعئن قورعاعان ادامنئث كذندةردئث-كذنئندة «حالئق جاؤئ» اتالارئن سةزبةدئ ةمةس، سةزدئ. بئلمةدئ ةمةس، ءبئلدئ. جذسئپبةك ايماؤئتوأتئ "پانتيؤركيست" اتالئپ جذرگةن ماعجاننئث اقئندئعئن دالةلدةپ كولةمئ كئشئ-گئرئم ءبئر كئتاپتاي ماقالا جازؤعا يتةرمةلةگةن ءبئر-اق سةبةپ بار. ول - ار-وجدانعا دةگةن ادالدئق.

مئنة، سوندئقتان دا ول ءوز ماقالاسئندا ماعجان سوزئندةي ذلبئرةگةن نازئك اؤةزدئث قازاقتئث بذرئنعئ اقئندارئندا بولماعانئن ايتئپ، ونئث ولةثدةرئنئث سئرشئلدئق جانة سؤرةتكةرلئك شةبةرلئگئن جةرئنة جةتكئزئپ، تةرةث تالدادئ.

ةلئن، جةرئن ةمئرةنة ءسذيئپ، ةمةشةگئ ءذزئلئپ تذراتئن اقئننئث ذلتشئلدئق قاسيةتئنة ةرةكشة توقتالدئ. وقؤشئنئث جذرةگئنة اسةر ةتة المايتئن قذرعاق ولةثدةردئث ماعجان پوةزياسئندا اتئمةن كةزدةسپةيتئنئن دالةلدةدئ. سؤرةتكةرلئك شةبةرلئگئ جاعئنان ماعجاندئ پؤشكينگة تةثةؤگة بولاتئنئن باتئل جازدئ.

ار-وجدان ولشةمئنةن اتتاپ كةتة الماعان جذسئپبةك ايماؤئتوأ ماعجاننئث اقئندئعئن قورعاؤ ءذشئن بارئن سالدئ. سول ءذشئن ول دا ماعجاندارمةن بئرگة، ءتئپتئ ودان بذرئن اتئلئپ كةتتئ.

ادةبيةت ار-وجداننئن جوعالتسا، ذلتتئث كذنئ قاراث، كةلةشةگئ كومةسكئ بولاتئنئن ايماؤئتوأ جاقسئ ءتذسئندئ.

تاجئبايةأتئث ماعجاندئ تانؤئ

ماعجاننئث اقئندئعئن قورعاپ، ذياتتئث ءسوزئن سويلةگةن جذسئپبةك ايماؤئتوأتئ قالاي ماقتاساق تا جاراسادئ. الايدا اقئن ناهاقتان اتئلئپ كةتكةن كذنئ ماعجاننئث تالانتئن تةرئس باعالاپ، ونئث پوةزياسئنا قارا كذية جاققاندار تؤرالئ ءبئر اؤئز ءسوز ايتپاي كةتؤگة ءداتئم شئدامادئ.

ماعجانعا قارسئ شابؤئلدئث ذدةؤئنة ءسابيت مذقانوأتئث دا بةل شةشئپ، بئلةك سئبانئپ كئرئسكةنئن ادةبيةت تاريحئنان بئلةمئز. ءوزئن سوأةت وكئمةتئن قولداؤشئ كةدةي تاپتئث ادال پةرزةنتئ ساناعان ءسابيت ماعجاندئ دا اياعان جوق، وزگةلةرمةن بئرگة سئننئث دويئر قامشئسئن وعان دا سئلتةدئ.

ذلئ اقئندئ قارالاعانداردئث ءوز ؤاقئتئندا از بولماعانئ بةلگئلئ. الايدا مةن بذل ماقالادا كةزئندة ماعجاندئ جةر-جةبئرئنة جةتكئزة سئناپ، كةيئن ول اقتالعاننان سوث جئر سذلةيئنئث پوةزياسئنا مذلدة باسقاشا باعا بةرئپ ار-ذياتئنئث الدئندا اقتالؤعا ءماجبذر بولعان اقئن ءابدئلدا تاجئباءةأتئث ةكئ ءتذرلئ اثگئمةسئن عانا مئسالعا كةلتئرة كةتكةندئ ءجون سانادئم. جانة بذل سوزدةرگة باعا بةرؤدئ وقئرماننئث ةنشئسئنة قالدئرعئم كةلةدئ.

اباي مةن ماعجان

«ونئث ةث ذلكةن پوةماسئ «باتئر بايان» - ابئلاي حانمةن ونئث باتئر بيلةرئن دارئپتةؤگة ارنالعان. كةنةسارئ، ناؤاندار، قويلئباي سياقتئ باقسئلار ماعجاننئث سذيئكتئ گةرويلارئ..

ماعجان ورئس حالقئنئث وزئق ويئ مةن ونةرئن بارئنشا قذبئجئق ةتئپ كورسةتؤگة تئرئستئ... ول پؤشكين، لةرمونتوأ، نةكراسوأ، بةلينسكيي، چةرنئشةأسكيي، دوبروليؤبوأتار تاراتقان دةموكراتتئق ذلئ يدةيالاردان دا اؤلاق. ول بارلئق قؤسئعئن ورئس حالقئن سوگؤگة، ونئث قازاق حالقئمةن دوستئق، بئرلئگئن بئلعاؤعا جذمساعان اقئن...

اباي مةن ماعجان قاراما-قارسئ ةكئ دذنية ادامئنداي: ءبئرئ - العا قاراسا، ةكئنشئسئ كةرئ تارتادئ. بئردة-بئر جةردة ةكةؤئ جاناسپايدئ، كذن مةن تذندةي الشاق...

وسئ ماعجاندئ بايشئل، ذلتشئل سئنشئلار كوپكة دةيئن قازاق ليريكاسئنئث ةث سذلؤ ذلگئسئ دةپ ابايدان اسئرا ماقتاپ كةلگةن. ءتئپتئ، ادةبيةتشئ كوممؤنيستةردئث ئشئندة دة ماعجان پوةزياسئنئث مازمذنئن سئناي وتئرئپ، ونئث ءتذر شةبةرلئك جاقتارئن الپةشتةؤشئلةر بولعان (توعجانوأ جولداس جانة باسقالار)؛ «ماعجان دةگةن تاماشا ليريك اقئن بوپتئ عوي، ماحابباتتئ، تابيعاتتئ ذشقئر جئرلاپتئ عوي» دةپ جاثا جازا باستاعان جاس اقئنداردئث وزئمئزدةن تالاي سذراعانئن بئلةمئز.

دةمةك، الدةقاشان كذل-تالقان بولعان بؤرجؤازيا تابئنئث شاثئ اسپانعا ذشسا دا، ونئث جئرشئلارئنئث كوكةيئنة قذم قذيئلسا دا، ماعجان ءالئ كذنگة دةيئن ءار تذستا بوي كوتةرئپ قالئپ، پئسپةگةن باس، ورنئقپاعان جذرةكتةرگة زيان تيگئزئپ جذرگةنئ سةزئلةدئ». (قاراثئز: ءابدئلدا تاجئبايةأ «ءومئر جانة پوةزيا»، قازاقتئث مةملةكةتتئك كوركةم ادةبيةت باسپاسئ، الماتئ، 1960 جئل، 47 بةت)

«قارشادايئنان ورئسشا وقئپ، ورئس ادةبيةتئنئث مادةنيةتئنة ةركئن جةتئككةن ماعجان قازاق پوةزياسئنا سول بالعئن شاعئندا ةرةكشة اسا تالانتتئ بولمئسئمةن كةلدئ...

ةكئ انانئ تةل ةمگةن ماعجان قازاق اؤئز ادةبيةتئنئث تذنئعئنا قانا وتئرئپ، جارق ةتئپ شئققان اباي پوةزياسئن وزئنة مةكتةپ ةتتئ. سوندا ءبئز پؤشكين، لةرمونتوأتان باستاپ بذكئل ورئس پوةزياسئن يگةرگةن، ورئس ءتئلئ ارقئلئ الةم پوةزياسئمةن ةركئن تئنئس العان، جاسئ جيئرمادان جاثا عانا اسقان جالئندئ ماعجان اقئندئ كوردئك...

ماعجان بذل دارةجةدةگئ جاثا جئرلارئمةن 20- عاسئردئث باس كةزئندةگئ سيمأوليستةر دةپ اتالعان ورئس پوةزياسئن جاثا بيئككة كوتةرگةن مةرةجكوأسكيي، اندرةي بةلئي، بالمونتتارمةن جانة 20 - عاسئرداعئ فرانسؤز اقئندارئمةن تةث ءتذسئپ، ورتاق تاقئرئپتارعا جارئسا قوسئلئپ جئرلاپ جاتادئ. (ءابدئلدا تاجئبايةأتئث 1989 جئلئ جارئق كورگةن ماعجان جذمابايةأ شئعارمالارئنا جازعان العئ سوزئنةن. قاراثئز: «ماعجان جذمابايةأ. شئعارمالارئ». الماتئ، جازؤشئ باسپاسئ، 1989 جئل، 6 بةت)

ماعجاننئث ليريكاسئ

«شئنئنا كةلگةندة ماعجان ليريكاسئندا سانالئ جاستارئمئزدئ ةرئكسئز ءذيئرئپ اكةتةردةي «قذدئرةت» ةش ؤاقئتتا بولعان ةمةس، ورئس ادةبيةتئ تاريحئن بئلةتئن وقؤشئلارعا ماعجان پوةزياسئنداعئ لاس ذلتشئلدئق پةن بؤرجؤزيالئق يدةولوگيانئث ءتذپ-تامئرئن شاؤئپ كورسةتؤ وپ-وثاي.

ماعجاننئث ةثبةكشئ حالئققا، رةأوليؤسياعا كورئنة كوزگة جاؤئعا جازعاندارئن بئلاي قويعاندا، ونئث ليريكاسئنداعئ ءومئر، ايةل تابيعات

قازاق اقئنئ ماعجان جذمابايةأ.

تؤرالئ «نازئكتةپ» جازعاندارئ دا تذرشئگؤ، جةركةنؤدةن باسقا اسةر ةتة المايدئ، شئرئك سيمأوليزمنئث قازاق ادةبيةتئندةگئ ءبئر كورئنئسئ ةكةنئن جاسئرا المايدئ.

بئزدئثشة، ماعجان ليريكالارئنئث بارلئق مةرةزئن پئشاقتاپ وتئرئپ كورسةتؤ كةرةك تة، ونئث جذقپالئ زياندئ «كذشتةرئن» اشكةرةلةؤ كةرةك. بذل ادةبيةتئمئزدئث تاريحئ ءذشئن دة، بولاشاعئ ءذشئن دة قاجةت». (قاراثئز: ءابدئلدا تاجئبايةأ «ءومئر جانة پوةزيا»، قازاقتئث مةملةكةتتئك كوركةم ادةبيةت باسپاسئ، الماتئ، 1960 جئل، 48 بةت)

مةنئ دة، ءولئم، الديلة..

«ءومئر كوپئر وت ذستئنة سالئنعان،

دئثگةكتةرئ زاندةم وتقا مالئنعان»، -

دةيدئ ماعجان ءومئر تؤرالئ ءبئر ولةثئندة. كوثئل كوزئ ساؤ، زةردةلئ ادام ءذشئن كذلكئ ةمةس پة؟ بذكئل ادام بالاسئنا تئرلئك پافوسئن بةرةتئن، قيال قاناتئن قاقتئراتئن، وتكةندئ ءسذيئپ، بولاشاققا ذمئتپةن قاراتاتئن ءومئر، وت ذستئنة سالئنعان كوپئر بولسا، ونئث استئندا توزاق جاتسا، مذنداي جئردان قانداي پوةزيا شئقپاقشئ!...

ماعجان ءذشئن ءومئر شئندئق تا ةمةس، شالا-دذمبئلةز بئردةثة ءتذس.

«جارئق ساؤلة ايدئ، كذندئ كورمةيمئن،

جارتئ ولئك، تولئق ءومئر سذرمةيمئن»، -

دةيدئ «ءتذس» دةگةن ولةثئندة. بذل، ارينة، رؤحاني اؤرؤ، جازئلماس اؤرؤدئث ساندئراعئ...

اجال شاقئرعان، ءولئم بةسئگئنة ءتذسئپ تةربةتئلگةن بالمونت ولةثدةرئنئث قايتارمالارئنداعئ «الديلة، ءولئم، الديلة» دةيتئن جولداردئ ماعجان سول قالپئندا الادئ.

پةسسيميزم - دذنيةدةن تورئعؤ، تابئت پةن كوردةن باسقانئ كورمةؤ، ءولئم كذيئندة عانا ةسئتؤ قانداي تئلدة جازئلسا دا سيمأوليزمنئث ورتاق اؤرؤئ. ءولئپ بارا جاتقان كاپيتاليزممةن بئرگة ءولؤ بةلگئسئ. ماعجان وسئ توپتا، وسئ تاپتا. (قاراثئز: «ءومئر جانة پوةزيا»، قازاقتئث مةملةكةتتئك كوركةم ادةبيةت باسپاسئ، الماتئ، 1960 جئل، 49 بةت)

«وسئ تذرعئدان كةلگةندة ماعجان كؤلتؤراسئنئث بيئكتئگئ بذگئن دة وقشاؤ تذر. كوپ ولةثدةرئندة-اق ماعجان - ءوزئ ءبئر جانئپ تذرعان جارئق سياقتئ. ءبئز اقئننئث ئشكئ يئرئمدةرئمةن، وي-سةزئم تولعانئستارئمةن قاتار ونئث ءوزئن قورشاعان توثئرةگئن دة تذگةل تانيمئز. ول توثئرةك دةگةنئمئز كورئنئپ تذرعان ادامدار، جان-جانؤارلار عانا ةمةس، ةفيردةگئ نازئك بوياؤلار مةن دئبئستار، جةر بةتئندةگئ كوبئمئزگة بةيمالئم قذبئلئستار...

ورئس، ةأروپا سيمأوليستةرئمةن ذندةسة وتئرئپ جازعان ولةثدةرئنئث ءبئرئ «مةنئ دة، ءولئم الديلة» عوي. وسئ ولةثنئث كومپوزيسياسئنداعئ تازالئق پةن سذلؤلئق وقؤشئنئ ةرئكسئز جةتةلةپ وتئرادئ. ءولئمنئث كئمدةردئ، نةلةردئ الديلةگةنئن، وعان جةلدئث قالاي ءذن قوسقانئن قايتالاؤ - ولةثگة قانات بئتئرگةندةي ذشئرئپ وتئرادئ. سونئث ءاربئر بئتكةن شؤماعئنا اقئن ءوز سةزئمئن، كوثئل-كذيئن تابيعي تذردة قوساقتاپ جئرلايدئ:

ءولئم كذيئ - ءتاتتئ كذي،

بالقيدئ جانئم بذل كذيگة.

مةنئ دة ءولئم الديلة،

الديلة، ءولئم الديلة.

وسئ رةفرةن تذتاس ءبئر جئردئث بويئنداعئ ناجاعاي سةكئلدئ. قايتالانعان سايئن سول جئر جاثا قؤات تاپقانداي كذشةية بةرةدئ. (ابدئلدا تاجئبايةأتئث 1989 جئلئ جارئق كورگةن ماعجان جذمابايةأ شئعارمالارئنا جازعان العئ سوزئنةن. قاراثئز: «ماعجان جذمابايةأ. شئعارمالارئ» الماتئ، جازؤشئ باسپاسئ، 1989 جئل، 12 بةت)

وقئرمانمةن سئرلاسؤ

قوش! ءسال ذزاق سويلةپ كةتكةنئمئز ءذشئن وقئرماننان كةشئرئم سذراپ، اثگئمةمئزدئ تامامداماقشئمئز. ءبئز بذل ماقالانئ ءبئر جازؤشئ مةن ءبئر اقئننئث رؤح مايدانئندا قانشالئقتئ كةمةثگةر، ادةبيةتتةگئ ار-ذياتئنئث الدئندا قانشالئقتئ تازا بولعانئن كورسةتؤ ماقساتئندا عانا جازعان جوقپئز. ولاردئث ءارقايسئسئنا ؤاقئت ءوز باعاسئن بةرئپ، ونةر الةمئندةگئ الاتئن ورئندارئ دا مةجةلةنئپ قويئلدئ.

ءالئمساقتان بةلگئلئ. ةث الدئمةن ادةبيةت - ار الدئنداعئ اقيقاتتئث ايناسئ. كةز-كةلگةن ذلتتئث ار-ذياتئنئث ولشةمئن، سانا-سةزئمئنئث قانشالئقتئ وسكةنئن، پاراسات-پايئمئنئث قانشالئقتئ بيئكتةگةنئن ولاردئث ادةبيةتئن وقؤ ارقئلئ تانئپ-بئلؤگة بولادئ.

مئنة، ذلئ اقئننئث شئعارمالارئنئث حالقئمةن قايتا قاؤئشقانئنا 20 جئلدان استام ؤاقئت تا زئرئلداپ وتة شئعئپتئ. ماعجان شئعارمالارئ اقتالعاندا ءبارئمئزدئث دة جذرةگئمئز لذپئلدةپ، تذلا-بويئمئزدئ قايسار اقئننئث رؤحئ بيلةپ العانداي سةزئمنئث بةسئگئنة بولةنگةنئمئز وتئرئك ةمةس قوي.

الايدا مةنئ «زيالئ قاؤئم ماعجان رؤحئنا قانشالئقتئ ادال بولئپ قالدئ؟» دةگةن سذراق ءجيئ مازالايدئ. قازاقتئث ذلتتئق نامئسئن كوتةرؤگة ءتيئس زيالئلارئنئث كئمنئث تارئسئ پئسسة، سونئث تاؤئعئ بولئپ ءجذرئپ كذنئن كورةتئن بةيشارا كذيگة تذسكةندةرئن كورگةنئمدة كوثئلئم العارجاقتانئپ، ذلتتئق رؤحتئث شئراعئ سونگةندةي قاپالانامئن.

ادةبيةتتئث اقساقالئ ءابئلدا اقئن ماعجاندئ ءبئر رةت ساتقانئمةن، سول جئلدارداعئ دارمةنسئزدئگئ ءذشئن كةشئرئم سذراؤعا دا پاراسات-پايئمئ جةتتئ. ال، بذگئنگئ تاثداعئ كةيبئر اقئندار وتئرئك سويلةپ، بيلئككة جاعئمپازدانئپ، ذلتقا قارسئ دذنيةلةردئ قولداپ الاشتئث رؤحئن كذندة ساتئپ جذرگةن جوق پا؟

ةلدئث ءبارئ اؤزئنا قاراپ، ءذمئت كذتئپ وتئرعان قازاق زيالئلارئن مذنداي دارمةنسئز كذيگة تذسئرگةن قانداي قذدئرةت ةكةن؟

امانگةلدئ كةثشئلئك ذلئ

(«ايقئن» گازةتئ. ناؤرئزدئث 19 ئ. 2010 جئل)

سوڭعى جاڭالىقتار