سامذرئق-قازئنا قذرامئنداعئ كومپانيالاردئث قازاقستاندئق قامتئمئ قاتاث باقئلاؤدا - باقئتجان ساركةيةأ

قازاقپارات /ايدار بولات ذلئ/ -«سامذرئق-قازئنا» قورئ بيزنةستئ قولداؤدئث ون جئلعا ارنالعان كةشةندئ باعدارلاماسئ اياسئندا
None
None

وتاندئق ءونئم وندئرؤشئلةردئث ونئمدةرئن ةكسپورتقا شئعارؤعا قولداؤ كورسةتپةك. سونئمةن قاتار قازئر قوردئث ارقاسئندا كاسئپكةرلئك سالاسئندا جذرگةن قئز-كةلئنشةكتةر ةكئنشئ دارةجةلئ بانكتةر ارقئلئ 3 ميلليون تةثگةگة دةيئن نةسية الئپ، ولار ءوز شارؤالارئن كةثةيتؤگة تولئق مذمكئندئك الاتئن بولدئ. بذگئن «سامذرئق-قازئنا» ذلتتئق ءال-اؤقات قورئنئث وسئ جانة وزگة دة باستامالارئ تؤرالئ قوردئث دامؤ جانة قارجئ ءينستيتؤتتارئن باسقارؤ جونئندةگئ ديرةكتورئ باقئتجان ساركةيةأ اثگئمةلةيدئ.

- باقئتجان قذرمانباي ذلئ، «سامذرئق-قازئنا» قورئ «بيزنةستئث جول كارتاسئن» جذزةگة اسئرؤ ئسئنة بةلسةندئ تذردة اتسالئسپاقشئ. باعدارلاما اياسئندا ورتا جانة شاعئن كاسئپ، جالپئ بيزنةس ءذشئن قانداي مذمكئندئكتةر جاسالماق؟

- بيزنةستئ دامئتؤدئث جول كارتاسئ ون جئلعا ارنالعان كةشةندئ باعدارلاما. ول وزدةرئثئزگة بةلگئلئ، ةلباسئنئث جولداؤئ اياسئندا ازئرلةنئپ وتئرعان قذجات. اتالمئش باعدارلاما اياسئندا ءبئز بيزنةسكة 4-5 سالا بويئنشا ناقتئ كومةكتةر كورسةتؤدئ جوسپارلاپ وتئرمئز. بئرئنشئدةن، بيزنةسكة سؤبسيديالاؤ ارقئلئ تومةنگئ پايئزدئق جةثئلدةتئلگةن نةسية بةرةمئز. ال بيزنةسكة نةسية بةرئلگةن كةزدة وعان كةپئلدةمة دة قوسا بةرئلةتئنئ بار. ماسةلةن، ءبئر بانكتةن نةسية الاتئن كةزدة ونئث 50 پايئزعا دةيئنگئ نةسيةسئن مةملةكةت كةپئلدةندئرةدئ. بذعان قوسا باعدارلاما اياسئندا بيزنةستئث جذمئس جذرگئزؤئنة جاعداي جاساؤ، جارئق، جئلؤ جذرگئزئپ بةرؤ، ءتيئستئ عيمارات سالؤعا جاردةمدةسؤ سياقتئ شارالاردئ دا جذزةگة اسئرؤ كوزدةلگةن. سونداي-اق ءبئز بيزنةسكة سةرأيستئك كومةك كورسةتؤ جاعئن دا قاراستئرئپ وتئرمئز. ناقتئراق ايتساق، ءبئز كاسئپكةرلئك سالاسئنا اقئل-كةثةس، اقپاراتتئق كةثةس تذرعئسئنان قولعابئس جاساؤدئ دا ماقسات ةتئپ وتئرمئز. بذل شارالاردئث بارلئعئ دا جةرگئلئكتئ اكئمشئلئكتةرمةن جانة «سامذرئق-قازئنا» قورئنا قاراستئ «دامؤ» كاسئپكةرلةردئ دامئتؤ قورئ ارقئلئ جذزةگة اسادئ.

اتالمئش باعدارلامالاردئث ةرةكشةلئگئ سول - بذرئن ءبئز داعدارئسقا قارسئ باعدارلاما اياسئندا سول داعدارئستان زارداپ شةككةن كاسئپكةرلةرگة جذمئستارئ توقتاپ قالماي، جالعاسا بةرؤئ ءذشئن قول ذشئن سوزساق، قازئرگئ باعدارلاما ارقئلئ جاثا كاسئپورئندار قذرؤعا جول اشقالئ وتئرمئز. ونئث ئشئندة ئشكئ رئنوككة عانا ةمةس، سئرتقئ نارئققا باعئتتالعان كاسئپورئنداردئ اشؤعا كوثئل بولئنبةك. سةبةبئ، ءبئز جاهاندانؤ جاعدايئندا ءومئر ءسذرئپ جاتقاندئقتان، سئرتقئ رئنوككة باعئتتالعان تاؤارلاردئ وندئرةتئن كاسئپورئنداردئ قولداؤئمئز قاجةت.

بذعان دةيئن دة ناقتئ ءوندئرئس وندئرؤمةن اينالئساتئن كاسئپورئندارعا ةنشئلةس كومپانيامئز سترةستئك اكتيأتةر قورئنان 50 ميلليارد تةثگة قاراستئرئلئپ، ونئث 20 ميلليارد تةثگةسئ قازاقستاننئث دامؤ بانكئ ارقئلئ، تاعئ 20 ميلليارد تةثگةسئ 5 بانك ارقئلئ بولئنگةن.

- جاثا باعدارلاما اياسئندا ةكسپورتتاؤشئلارعا ارنالعان كومةكتئث تةتئكتةرئ قانداي بولماق؟ وسئ جونئندة تولئعئراق اثگئمةلةپ بةرسةثئز ؟

- وزدةرئثئز دة بئلةسئزدةر، تاؤاردئ وندئرگةننةن كةيئن ونئ نارئققا شئعارؤدئث ءوزئ ذلكةن شارؤا. قازئر ءبئز قازاقستاندا وندئرئلگةن تاؤاردئ سئرتقئ رئنوككة شئعارؤعا بايلانئستئ اؤقئمدئ جذمئستاردئ قولعا الئپ جاتئرمئز. ول ءذشئن «ةكسپورتةر - 2020» باعدارلاماسئنا قاتئسئپ، ةكسپورتتئق تاؤار وندئرؤشئلةرئنة سةرأيستئك كومةك كورسةتةمئز. كاسئپكةرلةر بذنداي كومةكتئ «Кaznex» كومپانياسئ ارقئلئ الا الادئ. ول كومپانيا كورمة وتكئزؤ، شةتةلدةگئ سةرئكتةستةرئمةن بايلانئس ورناتؤ، اقپاراتپةن قامتاماسئز ةتؤ ارقئلئ ونئمدةرئن ةكسپورتقا شئعاراتئن ةكسپورتشئلارعا ذلكةن مذمكئندئك جاسايدئ. مذنان وزگة ءبئزدئث قوردئث قذرامئندا مةملةكةتتئك ساقتاندئرؤ كورپوراسياسئ

دةگةن ةنشئلةس كومپانيا بار. ونئث نةگئزگئ ماقساتئ شيكئزاتتئق ةمةس سالاداعئ تاؤار، جذمئس، قئزمةت تذرلةرئ مةن شةتةلدةگئ ينأةستيسيالاردئ ساقتاندئرؤ. مئنة، وسئ ةنشئلةس ذيئمئ ةكسپورتتاؤشئلارعا ةكسپورتتئق شئعئنداردئ ساقتاندئرؤ جاعئنان كومةكتةسپةك. كةلةشةكتة وسئ ذيئم ارقئلئ ةكسپورتتاؤشئ كاسئپورئندارعا ةكسپورتتئق نةسيةلةر بةرئلةدئ. ول نةسيةلةر ءونئم ءوندئرؤ، ةكسپورتتئق كةپئلدةندئرؤ سةكئلدئ سالالار بويئنشا بةرئلةدئ.

- باقئتجان قذرمانباي ذلئ، ناقتئ ءوندئرئس وندئرؤمةن اينالئساتئن قازاقستاندئق كومپانيالاردئ نةگئزئنةن قاي سالالاردان كورؤگة بولادئ؟

- بئزدةگئ وندئرئسپةن اينالئساتئن كومپانيالاردئث دةنئ ازئق-تذلئك ونئمدةرئن شئعارؤ، جةثئل ونةركاسئپ، اؤئل شارؤاشئلئعئ ونئمدةرئن وثدةؤ، مةتال وثدةؤ، قذرئلئس ماتةريالدارئن شئعارؤ سالالارئندا قئزمةت ةتةدئ. جالپئ العاندا مةملةكةتتئث نةگئزگئ ماقساتئ باسةكةگة قابئلةتتئ جوبالاردئث ءوندئرئسئن قولداؤ. وسئ تذرعئدان بئزگة باستئ نازاردئ شئعارعان تاؤارلارئمئزدئث عالامدئق رئنوكتا سذرانئسقا ية بولؤئنا اؤدارؤ كةرةك بولئپ وتئر. بئزگة سول نارئقتا باسةكةگة قابئلةتتئ، حالئقارالئق ستاندارتتارعا سايكةس تاؤارلاردئ شئعارؤعا كوثئل بولگةن ءجون. بذگئندة ةلدةگئ كوپتةگةن سالالاردئث ءونئم ءوندئرؤ الةؤةتئ جوعارئ دةؤگة بولادئ. ةندئگئ ماسةلة تةك ولاردئث قانداي تةحنولوگيالاردئ قولدانئپ، وزدةرئندةگئ باسقارؤ جذيةسئن قالاي قذراتئندئعئندا. ءبئز نازار اؤدارارلئق تاعئ ءبئر جايت - ءوندئرئس سالاسئنداعئ نةگئزگئ كةدةرگئنئث ءبئرئ - قذرئلعئلاردئث ةسكئرؤئ بولئپ وتئر. ياعني جاثا تةحنولوگيالارمةن جذمئس ئستةيتئن كومپانيالاردا جاثا قذرئلعئ ساتئپ الؤ ماسةلةسئ وزةكتئ بولادئ دةگةن ءسوز. بذل ماسةلةنئ شةشؤ ءذشئن ءبئز دامؤ قورئ ارقئلئ ليزينگتئك قذرئلعئلاردئ اينالئمعا شئعارؤ باعدارلاماسئن جالعاستئرماقپئز. ول ءذشئن بئلتئر 2 ميلليارد تةثگة كولةمئندة قارجئ ءبولئندئ. ةندئ سول قارجئ ليزينگتئك كومپانيالار ارقئلئ ورتا جانة شاعئن كاسئپتئث وندئرئسپةن اينالئساتئن سؤبيةكتئلةرئنة باعئتتالماق. ياعني، كاسئپكةرلةر وزدةرئنة قاجةتتئ قذرئلعئنئ ليزينگكة الؤعا، ءوندئرئسئن كةثةيتؤگة مذمكئندئك الادئ. ايماقتاعئ كاسئپكةرلةرگة قازئر «دامؤ» قورئنئث ايماقتئق وكئلدئكتةرئنة وسئ ليزينگ بويئنشا قذرئلعئلار الؤ ئسئنة بايلانئستئ حابارلاسؤلارئنا بولادئ.

- «سامذرئق-قازئنا» ايةل كاسئپكةرلةردئ قولداؤعا ارنالعان باعدارلاما قابئلداپتئ. بذل باعدارلامادان قانداي ناتيجة كذتةسئزدةر ؟

- اتاپ ءوتؤ كةرةك، بذل باعدارلاما تؤرالئ العاشقئ باستامانئ ةلباسئ بئلتئر ايةلدةر فورؤمئندا ايتقان. سودان ءبئز وسئ باعدارلامانئ دايئنداؤعا كئرئسئپ، ءبئراز زةرتتةؤ-ساراپتاما جذمئستارئن جذرگئزدئك. جةكة كاسئپكةرلةر اراسئندا شئن مانئندة دة قئز-كةلئنشةكتةردئث باسئم ةكةندئگئنة كوز جةتكئزدئك ءارئ ايةل كاسئپكةرلةرگة ارنالعان شةتةلدئك باعدارلامالاردئ دا نازارعا الدئق.

ايةل كاسئپكةرلةردئ ئنتالاندئرؤ ماقساتئنداعئ وسئ باعدارلاماعا سايكةس، «دامؤ» كاسئپكةرلةردئ دامئتؤ قورئ بانكتةر ارقئلئ جةثئلدةتئلگةن 14 پايئزدئق نةسية بةرمةكشئ. نةسية كاسئپكةرلةرگة جاثا ءئس اشؤعا، بذرئنعئ نةسيةسئن قايتا قارجئلاندئرؤعا مذمكئندئك بةرةدئ. باعدارلامانئث باستالعانئنا ءبئر اي بولدئ. وعان 850 ميلليون تةثگة قارجئ قاراستئردئق. قازئر ول سومانئ 2،5 ميلليارد تةثگةگة دةيئن كوبةيتؤدئ جوسپارلاپ وتئرمئز. قارجئ «سةسنا»، «ةؤرازيالئق بانك»، «دةلتا»، «سةنتر كرةديت بانكئ» ارقئلئ جذزةگة اسئرئلادئ. قازئر اتالمئش باعدارلاما بويئنشا اتقارئلاتئن ئستةرگة اتسالئسؤعا وزگة دة بانكتةر ئقئلاس تانئتئپ وتئر. وسئ جوبا ارقئلئ ايةل-كاسئپكةرلةر 3 ميلليون تةثگةگة دةيئن نةسية الا الاتئن بولادئ. جةكة كاسئپكةرلةر اراسئندا ايةل كاسئپكةرلةردئث ذلةسئ 40 پايئزدان اسادئ ةكةن. ياعني، بذل ذلكةن توپ. سوندئقتان اتالمئش باعدارلامانئث ولارعا ذلكةن كومةك بولاتئنئنا سةنئمدئمئز. ءارئ ءبئز ايةل كاسئپكةرلةردئث قارجئنئ جذمساؤئ، بيزنةستئ جذرگئزؤ جونئنةن جاؤاپكةرشئلئكتةرئنئث جوعارئ ةكةندئگئن جاقسئ بئلةمئز.

- ايتپاقشئ، «سامذرئق- قازئنا» قورئنداعئ ذلتتئق كومپانيالاردئث ءوزئ ذلكةن نارئق. ولاردئث ساتئپ الاتئن تاؤارلارئ نةگئزئنةن ءيمپورتتئق تاؤارلاردان تذرا ما، جوق الدة قازاقستاندئق تاؤارلار ما؟

- وتة ورئندئ ساؤال. ءبئز قازئر قازاقستاندئق ذلةس باعدارلاماسئ بويئنشا قور قذرامئنداعئ كومپانيالاردئث وزدةرئنئث قئزمةت، جذمئس، تاؤار ساتئپ الؤ كةزئندةگئ ءئس-شارالارئندا بذرئنعئداي ءيمپورتتئق ةمةس، قازاقستاندئق تاؤاردئث ذلةسئن كوبةيتؤدئ قاتاث باقئلاپ وتئرمئز. ال «سامذرئق-قازئنا» قورئنئث 30 ءئرئ كومپانيا مةن 400 تاؤةلدئ كومپانيانئ بئرئكتئرةتئنئن بئلةسئزدةر. قوردئث ارقاسئندا ذلتتئق كومپانيالاردئث ساتئپ الؤ شارالارئ كةزئندة قازاقستاندئق ذلةستئث سالماعئ ايرئقشا ارتتئ. ماسةلةن، 2009 جئلئ حولدينگ 1 تريلليون 535،4 ميلليارد تةثگةگة ساي سومادا كةلئسئمدةر جاساسا، ونداعئ وتاندئق تاؤار مةن قازاقستاندئقتار ذسئناتئن قئزمةت پةن جذمئس تذرلةر 74 پايئزعا جةتتئ.

- ورتا جانة شاعئن كاسئپكة جوعارئدا ايتئلعان ماسةلةلةردةن بولةك قولداؤ شارالارئ جذزةگة اسئرئلادئ ما؟

- ءيا، تاعئ ءبئر ةسكةرةتئن جاي، ءبئز كاسئپكةرلةرگة تةك قارجئلئق، قذرئلعئلارئن جاثارتؤ، ونئمدةرئن ةكسپورتقا شئعارؤ تذرعئسئنان عانا ةمةس، اقئل-كةثةستئك، كونسؤلتاسيالئق جاعئنان دا جاردةم بةرةمئز. سول ءذشئن «بيزنةس-كةثةسشئ» دةگةن باعدارلاما قابئلدادئق. ول ارقئلئ ءئسئن جاثادان اشايئن دةپ وتئرعان نةمةسة وسئ سالادا جذمئس ئستةپ جذرگةن كاسئپكةرلةر ءبئزدئث دامؤ قورئنئث وسئ باعدارلاماسئ بويئنشا ءتيئستئ كةثةس الا الادئ. دةمةك، «سامذرئق-قازئنا» قورئ بيزنةسكة، ورتا جانة شاعئن كاسئپكة كةشةندئ تذردة قولداؤ كورسةتئپ وتئر.

قورئتا ايتقاندا ءبئزدئث قور بيزنةستئث، ورتا جانة شاعئن كاسئپتئث ذلكةن قولداؤشئسئ. 2007 جئلدان باستاپ «قازئنا» قورئ ارقئلئ، جالپئ بيزنةستئ قولداؤعا 390 ميلليارد تةثگة قارجئ بولئنگةن. سول قارجئنئث ارقاسئندا 9 مئث كاسئپكةرلئك سؤبيةكت جاثا نةسية الئپ، بذرئنعئ نةسيةلةرئن قايتا قارجئلاندئردئ. ءسويتئپ، ءبئز 30 000 استام جذمئس ورنئن ساقتاپ قالدئق. دةمةك ةلدة بذرئنعئ جذمئس ورئندارئنئث ساقتالؤئنا مذمكئندئك جاسالدئ. سول ؤاقئت ارالئعئندا كاسئپكةرلةر قوردئث ارقاسئندا بيزنةستةرئنئث كةم-كةتئگئن تذزةپ الدئ.

- راحمةت، ئستةرئثئزگة ساتتئلئك تئلةيمئز

سوڭعى جاڭالىقتار