اق شاشتان قۇتىلۋعا بولا ما: ول نەگە ەرتە اعارادى؟

شاشتىڭ ءتۇسى مەلانين دەپ اتالاتىن پيگمەنتكە بايلانىستى. ونى شاش تۇبىرىندەگى ارنايى جاسۋشالار - مەلانوتسيتتەر وندىرەدى. جاس ۇلعايعان سايىن بۇل جاسۋشالاردىڭ بەلسەندىلىگى تومەندەپ، شاشقا ءتۇس بەرەتىن پيگمەنت ازايادى. سونىڭ ناتيجەسىندە شاش بىرتىندەپ سۇر نەمەسە اق تۇسكە ەنەدى.

ا ق ش ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ينستيتۋتىنىڭ (NIH) مالىمەتىنشە، شاشتىڭ اعارۋىنا مەلانين وندىرەتىن جاسۋشالاردىڭ قىزمەتى مەن ولاردى جاڭارتىپ وتىراتىن ءدىڭ جاسۋشالارىنىڭ وزگەرۋى اسەر ەتەدى. عالىمدار بۇل ۇدەرىستىڭ قالاي جۇرەتىنىن زەرتتەپ جاتىر.

شاشتىڭ قاي جاستا اعارا باستايتىنى كوبىنە گەنەتيكالىق ەرەكشەلىكتەرگە بايلانىستى. ەگەر اتا-اناسىنىڭ شاشى ەرتە اعارعان بولسا، بالاسىندا دا وسىنداي وزگەرىس بايقالۋى مۇمكىن.

دەگەنمەن ەرتە اعارۋدىڭ سەبەبى ءاردايىم تۇقىمقۋالاۋشىلىق ەمەس. كەيبىر جاعدايلاردا ۆ12 دارۋمەنىنىڭ تاپشىلىعى، قالقانشا بەز قىزمەتىنىڭ بۇزىلۋى جانە باسقا دا دەنساۋلىق ماسەلەلەرى شاش ءتۇسىنىڭ وزگەرۋىنە ىقپال ەتۋى مۇمكىن.

شاشتىڭ اعارۋىنا كۇيزەلىستىڭ اسەرى دە زەرتتەلگەن. 2021 -جىلى eLife عىلىمي جۋرنالىندا جاريالانعان زەرتتەۋدە عالىمدار ادامداردىڭ شاشىنداعى پيگمەنت وزگەرىستەرى مەن پسيحولوگيالىق كۇيزەلىس اراسىنداعى بايلانىستى انىقتاعان. كەيبىر قاتىسۋشىلاردا كۇيزەلىس ازايعاننان كەيىن جەكەلەگەن شاش تالدارىنىڭ ءتۇسى قالپىنا كەلگەن.

ءبىراق بۇل بارلىق اعارعان شاش قايتا قارايىپ كەتەدى دەگەندى بىلدىرمەيدى. زەرتتەۋدە بايقالعان وزگەرىستەر شەكتەۋلى بولعان جانە جاسقا بايلانىستى تابيعي اعارۋدى كەرى قايتاراتىن ەم تابىلعان جوق.

ال اعارعان شاشتى جۇلىپ تاستاۋعا بولا ما؟ دەرماتولوگتاردىڭ تۇسىندىرۋىنشە، ءبىر اق شاشتى جۇلۋ ونىڭ ورنىنا بىرنەشە اق شاشتىڭ وسۋىنە اكەلمەيدى. بۇل - كەڭ تاراعان قاتە تۇسىنىك.

دەگەنمەن شاشتى قايتا-قايتا جۇلۋ ءتۇبىرىن زاقىمداپ، شاشتىڭ سيرەۋىنە سەبەپ بولۋى مۇمكىن. ونىڭ ۇستىنە جۇلىنعان شاشتىڭ ورنىنا وسەتىن جاڭا شاش تا كوبىنە سول تۇستە بولادى.

شاشتى قايتا قارايتۋعا ارنالعان سۋسابىندار، مايلار مەن دارۋمەندەر دە ءجيى جارنامالانادى. ءبىراق جاسقا نەمەسە تۇقىمقۋالاۋشىلىققا بايلانىستى اعارعان شاشتىڭ تابيعي ءتۇسىن تۇراقتى قالپىنا كەلتىرەتىن كوسمەتيكالىق قۇرالدىڭ تيىمدىلىگى سەنىمدى عىلىمي دالەلدەرمەن راستالماعان.

ەگەر شاشتىڭ اعارۋى بەلگىلى ءبىر دارۋمەن تاپشىلىعىمەن نەمەسە اۋرۋمەن بايلانىستى بولسا، نەگىزگى سەبەپتى ەمدەۋ كەي جاعدايدا پيگمەنتتىڭ ودان ءارى جوعالۋىن تەجەۋگە نەمەسە ءىشىنارا قالپىنا كەلۋىنە كومەكتەسۋى مۇمكىن. ءبىراق مۇنداي ناتيجە بارلىق ادامدا بايقالمايدى.

ماماندار شاشى ەرتە اعارعان ادامدارعا ءوز بەتىنشە دارۋمەن قابىلداۋعا اسىقپاۋعا كەڭەس بەرەدى. ويتكەنى اعزادا جەتىسپەيتىن زاتتى انىقتاۋ ءۇشىن دارىگەردىڭ تەكسەرۋى قاجەت بولۋى مۇمكىن. ال دارۋمەندەردى نەگىزسىز قابىلداۋ شاشتىڭ تابيعي ءتۇسىن قايتارادى دەگەن دالەل جوق.

شاشتىڭ ساۋلىعىن ساقتاۋ ءۇشىن قۇنارلى تاماقتانۋ، تەمەكىدەن باس تارتۋ، ۇيقى ءتارتىبىن ساقتاۋ جانە سوزىلمالى كۇيزەلىستى ازايتۋ ماڭىزدى. ءبىراق بۇل شارالار گەنەتيكالىق نەمەسە جاسقا بايلانىستى اعارۋدى تولىق توقتاتۋعا كەپىلدىك بەرمەيدى.

ەگەر شاش قىسقا ۋاقىت ىشىندە ايتارلىقتاي اعارىپ، وعان قوسا شاش ءتۇسۋى، قاتتى شارشاۋ نەمەسە باسقا بەلگىلەر بايقالسا، دارىگەرگە قارالعان ءجون.

وسىلايشا، اق شاشتان تولىق ءارى ءبىرجولا قۇتىلۋدىڭ عىلىمي تۇرعىدان دالەلدەنگەن ءتاسىلى ازىرگە جوق. ءبىراق شاشتىڭ ەرتە اعارۋىنا اسەر ەتكەن سەبەپتى انىقتاۋ كەيبىر جاعدايلاردا ونىڭ ودان ءارى وزگەرۋىن تەجەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

«ايقىن» گازەتى