ۆاليۋتا باعامىنا اپتالىق شولۋ: تەڭگە-قازان ايىندا دا نىعايا ما
استانا. KAZINFORM - قىركۇيەكتە تەڭگە دوللارعا شاققاندا 4,6 پايىز نىعايىپ، اي سوڭىندا 440,49 تەڭگەگە دەيىن ءتۇستى. الايدا-قازاننىڭ العاشقى كۇندەرىندە دوللار قايتادان 442 تەڭگە ماڭىنا كوتەرىلدى: 28-قىركۇيەكتە KASE- دەگى ورتاشا باعام 441,75 تەڭگە بولسا، 1-قازاندا 442,26 تەڭگەگە جەتتى.
قۇبىلمالى قىركۇيەك
ۇلتتىق بانكتىڭ مالىمەتىنشە، قىركۇيەكتە قازاقستان قور بيرجاسىنداعى (KASE) دوللار ساۋداسىنىڭ ورتاشا كۇندىك كولەمى 415 ميلليون دوللاردان 474 ميلليون دوللارعا دەيىن ءوستى. اي ىشىندەگى جالپى ساۋدا كولەمى 10,4 ميلليارد دوللار بولدى.
بۇل رەتتە نارىقتا دوللار ۇسىنىسى جەتكىلىكتى بولدى. ۇلتتىق بانك قىركۇيەكتە ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسيا جۇرگىزبەگەنىن مالىمدەدى. ياعني رەتتەۋشى تەڭگەنىڭ بەلگىلى ءبىر باعامىن ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن نارىققا تىكەلەي شىعىپ، دوللار ساتىپ نەمەسە ساتىپ العان جوق.
قىركۇيەكتىڭ سوڭىندا ۇلتتىق قوردان نارىققا 200 ميلليون دوللار ساتىلدى. بۇل KASE-دەگى جالپى ساۋدا كولەمىنىڭ 1,9 پايىزىنا تەڭ. ءبىراق ۇلتتىق بانكتىڭ وپەراتسيالارىندا بۇدان دا ماڭىزدى ءبىر ەرەكشەلىك بولدى.
ۇلتتىق قوردان دوللار ساتۋ كەيىنگە قالدى
شىلدەدە ۇلتتىق بانك ۇلتتىق قوردان بيۋدجەتكە ترانسفەرت جاساۋ ءۇشىن 500 ميلليون دوللار العان. بۇل ۆاليۋتانى ىشكى نارىقتا 2026 -جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بىرتىندەپ ساتۋ جوسپارلانعان. ۇلتتىق قوردان الىنعان ۆاليۋتا كەيىن نارىققا قايتا شىعارىلادى.
تامىزدا ۇلتتىق بانك قىركۇيەكتە وسى «اينالاۋ» مەحانيزمى بويىنشا 200-300 ميلليون دوللار ساتۋدى جوسپارلاعانىن حابارلاعان ەدى. الايدا قىركۇيەك قورىتىندىسىندا بۇل جوسپار وزگەردى.
ۇلتتىق بانك نارىقتا شەتەل ۆاليۋتاسىنىڭ ۇسىنىسى جەتكىلىكتى بولعاندىقتان، 200-300 ميلليون دوللار كولەمىندەگى «اينالاۋ وپەراتسياسىن» كەيىنگە قالدىرعانىن مالىمدەدى. سونىمەن بىرگە ۇلتتىق بانك قىركۇيەكتە ءبىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنىڭ (ب ج ز ق) اكتيۆتەرىندەگى ۆاليۋتانىڭ ۇلەسىن ساقتاۋ ءۇشىن بيرجا ارقىلى 986 ميلليون دوللار ساتىپ الدى. بۇل KASE- دەگى ايلىق ساۋدانىڭ شامامەن 9,4 پايىزىنا تەڭ.
تەڭگەنىڭ نىعايۋىن قالاي تۇسىندىرۋگە بولادى؟
ەكونوميست اندرەي چەباتوريەۆتىڭ پىكىرىنشە، تەڭگەنىڭ نىعايۋىن قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ بىردەن كۇشەيگەنىنىڭ بەلگىسى دەپ قاراستىرۋعا ەرتە. ول قازىرگى باعامعا ءۇش فاكتور ىقپال ەتىپ وتىرعانىن ايتادى. ولار: مۇنايدىڭ قىمباتتاۋى، جوعارى بازالىق مولشەرلەمە جانە قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك باعالى قاعازدارىنا حالىقارالىق ويىنشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعى.
ءبىرىنشى فاكتور ەكسپورتتىق تۇسىمدەرگە اسەر ەتسە، ەكىنشى فاكتور تەڭگەدەگى اكتيۆتەردىڭ كىرىستىلىگىن ارتتىرادى. ال ءۇشىنشى فاكتور شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قازاقستان نارىعىنا ۆاليۋتامەن كىرىپ، تەڭگەگە اۋىسۋىنا بايلانىستى.
چەباتوريەۆتىڭ پايىمىنشا، بۇل فاكتوردىڭ ءبارى ەكونوميكانىڭ ىشكى ونىمدىلىگى مەن قۇرىلىمىنان تىس قۇبىلىستار.
كۇشتى تەڭگە كىمگە ءتيىمدى؟
تەڭگەنىڭ نىعايۋى يمپورتتى ارزانداتۋى مۇمكىن. شەتەلدەن تاۋار ساتىپ الاتىن كومپانيالار مەن ازاماتتار، شەتەلگە شىعاتىن قازاقستاندىقتار ءۇشىن بۇل قولايلى. ال ەكسپورتتاۋشىلار ءۇشىن جاعداي كەرىسىنشە. مىسالى، ەكسپورتتاۋشى كومپانيا دوللارمەن تابىس تاپسا، دوللار ارزانداعان سايىن سول ءتۇسىمنىڭ تەڭگەدەگى بالاماسى ازايادى.
بيۋدجەت ءۇشىن دە باعامنىڭ ماڭىزى بار. مۇنايدان تۇسەتىن كىرىستەر مەن ۇلتتىق قوردان بەرىلەتىن ترانسفەرتتەر ۆاليۋتامەن بايلانىستى بولسا، مەملەكەتتىك شىعىستاردىڭ باسىم بولىگى تەڭگەمەن جاسالادى. سوندىقتان دوللاردىڭ تومەن باعامى مۇنايلىق ۆاليۋتالىق ءتۇسىمنىڭ تەڭگەدەگى كولەمىن ازايتادى.
چەباتوريەۆ وسى سەبەپتەن بيۋدجەتتىڭ كىرىستەرى مەن شىعىستارى اراسىنداعى تەپە-تەڭدىككە باعامنىڭ تىكەلەي اسەر ەتەتىنىن اتاپ وتەدى.
اپتالىق احۋال
قىركۇيەكتى 440,49 تەڭگەمەن اياقتاعان دوللار-قازاننىڭ العاشقى ساۋدا كۇندەرىندە قايتا قىمباتتادى. 28-قىركۇيەكتە KASE دەگى USD/KZT بويىنشا ورتاشا باعام 441,75 تەڭگە بولدى، ساۋدا كولەمى 43,48 ميلليون دوللار بولدى. سول كۇنى يۋاننىڭ باعامى 65,8605 تەڭگە، رۋبلدىكى 5,2227 تەڭگە قالىپتاستى. 30-قىركۇيەكتە دوللاردىڭ ورتاشا باعامى 442,14 تەڭگەگە، يۋان 65,6511 تەڭگەگە، رۋبل 5,2381 تەڭگەگە جەتتى.
ال 1-قازاندا KASE-دەگى USD/KZT_TOM باعامى 442,26 تەڭگە بولدى. بۇل كۇنى يۋان 65,9355 تەڭگەگە، رۋبل 5,3136 تەڭگەگە دەيىن قىمباتتادى. وسىلايشا 28-قىركۇيەكپەن سالىستىرعاندا 1-قازاندا دوللار 0,51 تەڭگەگە، نەمەسە 0,12 پايىزعا، يۋان 0,075 تەڭگەگە، نەمەسە 0,1 پايىزعا، ال رۋبل 0,091 تەڭگەگە نەمەسە 1,7 پايىز ءوستى. ءتورت ساۋدا كۇنىندەگى وپەراتسيالار كولەمى دوللار بويىنشا $1,713 ميلليارد، يۋان بويىنشا 867,1 ميلليون يۋان، رۋبل بويىنشا 18,237 ميلليارد رۋبل بولدى.
بۇل ازىرگە تەڭگەنىڭ قىركۇيەكتەگى نىعايۋ باعىتى تۇبەگەيلى وزگەردى دەگەن ءسوز ەمەس. ءبىر اپتانىڭ قوزعالىسىن بىرنەشە كۇندىك ديناميكامەن باعالاۋ ەرتە.
ۇلتتىق بانك قىسقامەرزىمدى كەزەڭدە تەڭگە باعامىنا نارىقتاعى ويىنشىلاردىڭ ارەكەتى، توقساندىق سالىق تولەمدەرى، الەمدىك نارىقتاعى جاعداي جانە گەوساياسي فاكتورلار اسەر ەتەتىنىن ايتىپ وتىر.
2-قازاندا تەڭگەنىڭ السىرەۋى كۇشەيدى. KASE- دەگى كۇن قورىتىندىسى بويىنشا دوللاردىڭ ورتاشا باعامى 448,36 تەڭگە بولىپ، ءبىر كۇندە 6,10 تەڭگەگە ءوستى. ساۋدا كولەمى 457,329 ميلليون دوللاردى، مامىلەلەر سانى 1252 بولدى. كۇن ىشىندە دوللار 444,29-451,62 تەڭگە ارالىعىندا ساۋدالانىپ، سوڭعى مامىلە 451,50 تەڭگەمەن جاسالدى. رۋبلدىڭ ورتاشا باعامى 5,3761 تەڭگە بولىپ، ءبىر كۇندە 6,25 تيىنعا قىمباتتادى.
رۋبل بويىنشا ساۋدا كولەمى 3,541 ميلليارد رۋبل، مامىلەلەر سانى 552 بولدى. ال قىتايداعى مەملەكەتتىك مەرەكەگە بايلانىستى 2-قازاندا يۋان بويىنشا KASE دە ساۋدا جۇرگىزىلمەدى. سوندىقتان ونىڭ سوڭعى باعامى 1-قازانداعى 65,9355 تەڭگە دەڭگەيىندە قالدى.