الەمدەگى كيكىلجىڭدەر نەلىكتەن ب ۇ ۇ كيلىكپەي شەشىلمەيدى
استانا. KAZINFORM - كەيىنگى كەزدە الەمدە ەجەلگى تەكەتىرەستەر قايتا ۋشىعىپ، جاڭا كيكىلجىڭدەر تۋىنداپ جاتىر. Kazinform حالىقارالىق شولۋشىسى كەيىنگى بەس جىلداعى كيكىلجىڭدەر ب ۇ ۇ- نىڭ كۇش سالۋىمەن قالاي رەتتەلگەنىن تارازىلاپ كوردى.
قاراباق ءۇشىن قاقتىعىس
2020 -جىلدىڭ كۇزىندە قاراباقتاعى مايدان وتى كەنەت قايتا ورشىگەن ەدى. 44 كۇنگە سوزىلعان شايقاستا ازەربايجان جەڭىسكە جەتىپ، تاريحتا بۇل كەزەڭ ەكىنشى قاراباق سوعىسى دەگەن اتپەن قالدى. 2023 -جىلى ازەربايجان اسكەرى اۋماقتى تولىقتاي باقىلاۋىنا الدى. وندا قونىستانىپ ۇلگەرگەن ارميان قاۋىمى باكۋدىڭ باۋىرعا تارتۋ ۇسىنىسىنا قاراماستان جاپپاي كوشىپ كەتتى. 2023 -جىلدىڭ قىركۇيەگىندە كەيىنگى 30 جىلدا العاش رەتى ب ۇ ۇ ميسسياسى باردى.
اۋعانستان
2021-جىلدىڭ تامىزىندا اۋعانستاندا بيلىك اۋىسىپ، تالىپتەر قايتا ەل تىزگىنىن قولىنا الدى. بۇل وقيعا اۋماقتا گۋمانيتارلىق داعدارىستارعا باستاۋ بولىپ، الەم نازارى تۇگەل اۋدى. جاعدايدى حالىقارالىق كواليتسيا اسكەرىنىڭ ەلدەن اسىعىس كەتۋى ۋشىقتىرا ءتۇستى. زايىرلى رەجيمنىڭ ورنىنا ءدىني رەجيمنىڭ كەلۋى، اسىرەسە اۋعانستانداعى ايەلدەردىڭ جاعدايىن قيىنداتتى.
ب ۇ ۇ ەلدەگى 39 ميلليون حالىقتىڭ 23 ميلليونى اشتىققا دۋشار بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ، دەر كەزىندە دابىل قاقتى.
ەلدە بيلىك اۋىسقان كەزدە ءوز باستارىن قاتەرگە تىگە ءجۇرىپ، قوساق اراسىندا زارداپ شەككەن حالىققا كومەك قولىن سوزعان بۇۇ وكىلدەرى بولدى. ب ۇ ۇ- نىڭ اۋعانستانداعى گۋمانيتارلىق جاعدايدى ۋشىقتىرماي ۇستاۋىنا قازاقستان دا سەپتىگىن تيگىزگەنىن اتپاي كەتۋگە بولماس. وسىنىڭ ءبارىن ەسكەرىپ، ب ۇ ۇ بيىل الماتىدا ورتالىق ازيا مەن اۋعانستانعا جاۋاپتى ايماقتىق ورتالىعىن اشۋدى كوزدەپ وتىر.
ال سۋداندا 2021 -جىلدان بەرى ازاماتتىق سوعىسقا پارا- پار احۋال قالىپتاسىپ وتىر. ومار ءال باشيردى اسكەريلەر بيلىكتەن اۋدارعان سوڭ بيلىكتەن دامەلى توپتار ەكى جاققا ءبولىنىپ، ارپالىسىپ كەلەدى. 2023 -جىلى اسكەريلەر مەن جەدەل دەن قويۋ جاساقتارى قارۋلى قاقتىعىسقا دەيىن باردى. قاراپايىمداپ ايتساق، ءبىر تاراپ اراب تەكتى قاۋىمنىڭ، ەكىنشى جاق قارا ءناسىلدى قاۋىمنىڭ اتىنان «سويلەپ» ءجۇر.
بۇل قاقتىعىستان كەيىنگى ەكى جىلدىڭ ىشىندە سۋداندى گۋمانيتارلىق اپاتقا جەتكىزدى. سالدارىنان ميلليونداعان ادام ىشەرگە تاماق تاپپاي وتىر. جەدەل دەن قويۋ جاساقتارىنىڭ ەل- فەشير قالاسىن باسىپ العانىنا 14 اي بولدى. قازىر ب ۇ ۇ ديپلوماتتارى قوساق اراسىندا اشتىقتان زارداپ شەگىپ جاتقان قاراپايىم تۇرعىندارعا گۋمانيتارلىق كومەك جەتكىزۋدىڭ جولدارىن ىزدەپ جاتىر.
2023 -جىلدىڭ 7 - قازانىندا «حاماس» ساربازدارىنىڭ ءيزرايلدىڭ بەيبىت تۇرعىندارىنا وق اتۋى گازا تراگەدياسىنا جول اشىپ بەردى. يزرايل باستاعان گازاداعى ارنايى وپەراتسيانىڭ ازىرگە بىتەتىن ءتۇرى جوق.
«حاماستىڭ» تەررورعا نەگىزدەلگەن ۇرىس جۇرگىزۋ تاكتيكاسىن بۇكىل الەم جازعىرعانىمەن، گازاداعى 2 ميلليون قاراپايىم حالىقتى يزرايل اسكەرىنىڭ اياۋسىز جانىشتاۋىنا قارسىلىق بىلدىرۋشىلەر كۇن وتكەن سايىن كوبەيىپ كەلەدى. اسكەري ءىس- قيمىلدار، سونىمەن بايلانىستى شەكتەۋلەر گۋمانيتارلىق كومەككە مۇقتاج ادامداردىڭ سانىن ەسەلەپ ارتتىردى. بۇۇ تەك گۋمانيتارلىق كومەك جەتكىزۋ امالدارىن عانا تاۋىپ قويماي، اراز تاراپتاردى تاتۋلىققا شاقىرۋدى ءبىر ءسات تە توقتاتپاي وتىر.
ۋكراين مەن رەسەي اراسىنداعى سوعىستا ب ۇ ۇ- نىڭ ىقپالى ايقىن كورىندى دەۋگە كەلمەيدى. ويتكەنى سوعىستى كەلىسسوز ارقىلى توقتاتۋعا مۇددەلى تاراپتار تىم كوپ. ب ۇ ۇ الاڭىندا سوعىسۋشى تاراپتاردىڭ دا، باسقا تاراپتاردىڭ دا ۇستانىمى ايتىلىپ، تالاي تايتالاس ءوتتى.
قازىر ۋكرايناداعى اتىستاردى توقتاۋ ءۇشىن بىتىمگەر كۇشتەردى ەلگە كىرگىزۋ ماسەلەسى قىزۋ تالقىلانا باستادى. مۇنداي نۇسقانى تاراپتاردىڭ ءبارى ماقۇلداسا، ب ۇ ۇ- نىڭ ىقپالى قايتا ءبىرىنشى ورىنعا شىعار ەدى. ويتكەنى ۋكراينا بىتىمگەر كۇشتەر رەتىندە ەۋروپالىق ساربازداردى كورگىسى كەلسە، رەسەي قىتايلىق اسكەريلەردى اكەلۋدى مەڭزەيدى. سوندىقتان ب ۇ ۇ- نىڭ كوگىلدىر قالپاقتى كونتينگەنتى بىتىمگەرلىككە كەپىل بولاتىن ءارى ەڭ بەيتاراپ جاساق بولىپ تۇر.
جۋىقتا عانا قىتايدىڭ تيانجين قالاسىندا وتكەن شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ سامميتىندە ب ۇ ۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىن رەفورمالاۋ باستاماسى كوتەرىلدى. قازىر بۇل كەڭەسكە بەس مەملەكەت مۇشە - ا ق ش، فرانسيا، ۇلى بريتانيا، قىتاي، رەسەي. بۇل ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىن قالىپتاسقان جۇيە دەۋگە بولادى.
قازىر الەمدە ب ۇ ۇ- نىڭ ەش قاجەتى جوق دەگەنگە ساياتىن ۇستانىمدار بار. ءبىراق حالىقارالىق احۋال شيەلەنىسكەن سايىن گۋمانيتارلىق كومەك پەن ديپلوماتيالىق قاتىناستارعا دەگەن سۇرانىس ارتىپ وتىر.
ەسىمجان ناقتىباي
