العاش رەت ورازا ۇستايتىن ادامدار بىلۋگە ءتيىس نەگىزگى نارسەلەر

استانا. KAZINFORM - قاسيەتتى ايلاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى - رامازان ايى. بيىل ونىڭ ۇزاقتىعى - 30 كۇن. رامازان - مەيىرىمدىلىكتىڭ، قايىرىمدىلىقتىڭ، سابىرلىقتىڭ، كەشىرىمدىلىكتىڭ، تاقۋالىقتىڭ جانە ءناپسىنى تاربيەلەۋ، ءوز-وزىڭە ەسەپ بەرۋ ايى.

رامازان ايىنىڭ ەرەكشەلىگى سول - مۇمىندەر بۇل كەزدە ءبىر اي بويى ورازا ۇستايدى. يسلام دىنىندەگى بەس پارىزدىڭ ءتورتىنشىسى - ورازا. ق م د ب ماماندارى Massaget.kz تىلشىسىنە العاش رەت ورازا ۇستايتىن ادامدار ءبىلۋى ءتيىس نەگىزگى نارسەلەردى ۇسىندى.

«ورازا» ءسوزىنىڭ ماعىناسى

ورازا اراب تىلىندە «ساۋم» دەپ اتالادى. «ساۋم» دەگەن ءسوزدىڭ تىلدىك ماعىناسى - بارلىق نارسەدەن تىيىلۋ. ال ونىڭ شاريعاتتاعى ماعىناسىنا كەلەر بولساق، شاريعاتتا ورازانىڭ دۇرىس بولۋ شارتى - تاڭ اتقاننان كۇن باتقانعا دەيىن ءىشىپ جەۋدەن جانە ايەلمەن توسەك قاتىناسىنان تىيىلۋ.

ورازا تۇتقان ادامعا ورازا كەزىندە دە، ودان باسقا ايلاردا دا حارام نارسەلەردەن تىيىلۋ كەرەك. الايدا رامازان ايلارىندا بۇل تالاپ كۇشەيتىلەدى. ويتكەنى ورازانىڭ دۇرىس بولۋى ءۇشىن اۋىزدى اشاتىن نارسەلەردەن اۋلاق بولۋ كەرەك بولسا، ورازانىڭ قابىل بولۋىنا ءارى مول ساۋاپقا كەنەلۋىنە حارامنان تىيىلۋى شارت.

پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) بىلاي دەيدى: «ورازا - قالقان. كىمدە-كىم اۋزى بەرىك بولسا، جامان ءسوز سويلەمەسىن، داۋىس كوتەرىپ، ايقاي شىعارماسىن. بىرەۋ وعان ءتىل تيگىزسە نەمەسە ونىمەن كەرىسكىسى كەلسە وعان: «مەن ورازامىن» دەسىن».

سونداي-اق ورازا ۇستاعان ادام ءتىلىن وسەك، عايبات ايتۋدان، قۇلاعىن عايبات ءسوزدى تىڭداۋدان، كوزىن حارام نارسەلەرگە قاراۋدان تىيۋ كەرەك. ايتپەسە ورازانىڭ ساۋابىنان قۇر قالۋى مۇمكىن.

تاعى ءبىر حاديستە: «كىمدە-كىم جالعان سويلەۋدى ءارى وعان امال ەتۋىن دوعارماسا جانە ناداندىقتى (كۇنا ءىستى) تاستاماسا، اللا تاعالاعا ونىڭ تاعام مەن سۋسىننان باس تارتقانى كەرەك ەمەس»، - دەلىنگەن.

ورازانى كىمدەر ۇستايدى؟

رامازان ايى ءاربىر باليعات جاسىنا جەتكەن، اقىل ەسى دۇرىس، ءاربىر مۇسىلمان ادامعا پارىز.

ول جايىندا اللا تاعالا قۇراندا ايتادى: «ەي يمام كەلتىرگەندەر، سەندەردىڭ الدىڭعىلارعا ورازا پارىز ەتىلگەندەي، سەندەرگە دە ورازا پارىز ەتىلدى».

ورازانى كىمدەر ۇستاماسا بولادى؟

ناۋقاس ادامدار. ورازانىڭ سەبەبىنەن اۋرۋ اسقىنىپ كەتەتىن بولسا نەمەسە باياۋ جازىلاتىن بولسا، ورازا تۇتپاۋعا بولادى. ءتىپتى اۋزىن اشپاعان جاعدايدا كوزى قاتتى اۋىرسا نەمەسە ىستىعى كوتەرىلسە، ورازانى بۇزۋعا رۇقسات ەتىلەدى. سونداي-اق، ناۋقاس توسەك تارتىپ جاتىپ قالسا، تۇرىپ ناماز وقۋعا شاماسى كەلمەي قالسا دا اۋزىن اشۋعا بولادى. ارينە بۇل جەردە تاجىريبەگە نەمەسە بىلىكتى دارىگەردىڭ نۇسقاۋلىعىنا جۇگىنەدى. ەمدەلىپ بولعاننان كەيىن ۇستاي الماعان ورازاسىنىڭ قازاسىن وتەيدى. اللا تاعالا قۇراندا بىلاي دەيدى:

«سوندا سەندەردەن كىم اۋرۋ نەمەسە جولاۋشى بولسا، باسقا كۇندەردە وتەسىن».

الايدا رامازان ايىندا اۋرۋدىڭ بارلىق تۇرىنە اۋىز اشۋعا رۇقسات ەتىلە بەرمەيدى. كەيدە ورازا ۇستاۋ ناۋقاستىڭ دەرتىنە شيپا بولۋى مۇمكىن. ويتكەنى ورازا ۇستاۋدىڭ كوپتەگەن اۋرۋلارعا ەم بولاتىنى عىلىمي تۇرعىدا دالەلدەنگەن.

قارت كىسىلەر. جىلدىڭ باسقا مەزگىلىندە ورازا ۇستاۋعا شاماسى كەلمەيتىن قاريا كىسىگە جانە سوزىلمالى دەرتى بار كىسىگە ء(ومىر بويى اۋىراتىن) ورازا ۇستاماۋعا رۇقسات ەتىلەدى. ولارعا قازاسىن وتەۋ دە شارت ەمەس. ولارعا كۇنىنە ءبىر مىسكىندى ورازا كاففاراتىنداعىداي تاماقتاندىرۋ (تاڭعى جانە كەشكى اس) ءۋاجىپ بولادى.

بۇل جونىندە اللا تاعالا بىلاي دەگەن: «ورازا ۇستاۋعا شاماسى ازەر جەتەتىندەر (ياعني، قارتتار جانە سوزىلمالى دەرتكە شالدىققان ناۋقاستار قازا بولعان ءار كۇنگە) ءپىديا رەتىندە ءبىر جارلىنىڭ (ءبىر كۇندىك ەكى مەزگىل) تاماعىن (نەمەسە سونىڭ قۇنىن اقشالاي) بەرۋى كەرەك».

جۇكتى ايەلدەر مەن بالا ەمىزەتىن ايەلدەر. دەنساۋلىعى ناشارلايدى دەپ قورقاتىن بولسا، بۇل كىسىلەرگە دە رۇقسات بار. دەگەنمەن، كەيىن قازاسىن وتەڭدەر دەگەن.

ساپارداعى ادامدار. ورازا ۇستاۋ جولاۋشىعا قيىندىق تۋدىرماسا، ورازا تۇتقانى ابزال. اللا تاعالا بىلاي دەيدى:

«بىلسەڭدەر سەندەر ءۋشىن ورازا ۇستاۋلارىڭ ابزال».

ساپاردا رۇقساتتى پايدالانىپ اۋزىن اشقانى ءۋشىن ساۋاپقا يە بولادى. ال ورازانى ۇستاسا، ودان كوبىرەك ساۋاپقا كەنەلەدى. ەگەر ورازا ۇستاۋى ەزىنە نەمەسە جولسەرىگىنە قيىندىق تۋدىرسا (ياعني جولسەرىكتەرىنىڭ اۋىزدارى اشىق بولىپ، بىرگە ءىشىپ-جەسە) اۋزىن اشۋى ابزال.

باليعات جاسقا تولماعان بالالار. باليعات جاسىنا جەتپەگەن جاس بالا مەن اقىل- ەسىنەن اۋىسقان ادامعا ورازا تۇتۋ پارىز ەمەس. پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) بىلاي دەيدى:

«ءۇش ادامنان (امال داپتەرىن جازاتىن) قالام كوتەرىلدى: ايىققانعا دەيىن جىندانعان ادامنان، ويانعانگا دەيىن ۇيقىداعى ادامنان، باليعاتقا تولعانعا دەيىن بالادان».

باليعات جاسى ەر بالالار ءۇشىن 13 جاس بولسا، قىز بالالار ءۇشىن 10-11 جاس ارالىعى.

ورازانى بۇزبايتىن جاعدايلار

ۇمىتىپ ءىشىپ-جەۋ ورازانى بۇزبايدى. ءبىراق ۇمىتقان ادام ەسىنە تۇسكەن كەزدە جەۋدى دەرەۋ توقتاتۋى كەرەك؛

ايەلىن ءسۇيۋ نەمەسە دەنەسىنە قولىن تيگىزۋى. مۇنداي جاعدايلاردا ەگەر ءماني شىقپاسا، ورازا بۇزىلمايدى؛

اۋزىنا كەلگەن قاقىرىقتى جۇتۋ؛

تۇكىرىك نەمەسە مۇرىندى تارتۋ ارقىلى ءبىر نارسەنىڭ تاماققا كەتۋى؛

قۇلاققا سۋ كىرۋ، بۇلىق اعۋ؛

تەمەكى ءتۇتىنى نەمەسە توپىراق، شاڭ، ۇننىڭ توزاڭى، قاردىڭ ۇشقىنى، جاۋىننىڭ تامشىلارى تاماققا ەرىكسىز كىرسە، ورازا بۇزىلمايدى؛

تىستەردىڭ اراسىندا قالعان تاماق قالدىقتارى نوقاتتان كىشكەنە بولسا، ونى جۇتۋ ورازانى بۇزبايدى؛

ەرىكسىز اۋىز تولى قۇسۋ نەمەسە ونىڭ ىشكە قايتا كەتۋى ورازانى بۇزبايدى؛

قان الدىرۋ نەمەسە سۇلىك سالدىرۋ؛

كوزگە ءدارى تامىزۋ؛

ميسۋاك نەمەسە ءتىس پاستاسىن قولدانۋ ورازانى بۇزبايدى. ءبىراق پاستاسى ىشكە كەتىپ قالسا بۇزىلادى. ەڭ ابزالى تاڭ نامازى كىرمەي تۇرىپ تىستەردى جۋۋ؛

ءتىس جۇلدىرۋ ورازاعا كەدەرگى جاسامايدى. ءبىراق جۇلدىرعان ۋاقىتتا اۋىزداعى قاندى ياكي ءدارىنى جۇتپاۋ شارت؛

اۋىز بەن مۇرىنعا سۋ الىپ شايقاۋ ورازانى بۇزبايدى. ءبىراق تاماققا كەتپەۋىن قاداعالاۋ قاجەت؛

دۋشقا جۋىنۋ، تەڭىزگە، كولگە ءتۇسۋ ورازانى بۇزبايدى. ءبىراق سۋ جۇتىپ قويۋدان ساقتانۋى كەرەك.

ورازانى بۇزاتىن جاعدايلار

ادەيى ءبىر نارسەنى جەپ-ءىشۋ؛

تەمەكى شەگۋ، ناسىباي اتۋ، ءدارى ءىشۋ، قۇرامىندا ءنارلى زاتتارى بار ۋكول قابىلداۋ؛

اۋزىنداعى جاڭبىر تامشىلارىن ادەيى جۇتۋ؛ بۇل جايلى مىنا حاديستە ايتىلعان: «ورازا كىرگەن نارسەلەردەن عانا بۇزىلادى، شىققاننان ەمەس».

ايەلىمەن جاقىنداسۋ (ياعني، تاڭ نامازىنان اقشام نامازىنا دەيىن جاقىنداسۋ ورازانى بۇزادى)؛

سەبەپسىز قورەك نەمەسە قورەكتىك قاسيەتى بار بارلىق زاتتاردى بىلە تۇرا ادەيىلەپ جەۋ ورازانى بۇزادى؛

مۇنداي جاعدايلاردا كاففارات ورازاسىن ۇستاۋ قاجەت. (كاففارات دەپ - رامازان ايىنىڭ ورازاسىن سەبەپسىزدەن-سەبەپسىز بىلە تۇرا بۇزىپ جىبەرسە، ەكى اي ورازا ۇستاۋدى، وعان شاماسى كەلمەسە الپىس كەدەيدى تاماقتاندىرىپ، تويعىزۋدى ايتادى) .

ءپىتىر ساداقا دەگەن نە جانە ونىڭ مولشەرى قانداي؟

ءپىتىر - ورازانىڭ قاتە-كەمشىلىكتەرىن تولتىراتىن، قۇدايعا شۇكىرشىلىك ەتۋ ءۇشىن بەرىلەتىن جانە كەدەيلەردى قۋانتاتىن ساداقا. بيىل ءپىتىر مولشەرى 640 تەڭگە بولىپ بەلگىلەندى. ءپىتىر ساداقانىڭ مولشەرى ەلىمىز بويىنشا 2 كەلى ۇننىڭ ورتاشا باعاسىمەن ەسەپتەلدى.