الاتاۋعا ارنايى مارتەبە نە ءۇشىن قاجەت - ساياساتتانۋشى

استانا. KAZINFORM - الاتاۋ وڭىردەگى تولىق سيفرلاندىرىلعان العاشقى ورتالىققا اينالىپ، قازاقستاندى وڭتۇستىك- شىعىس ازيانىڭ ەكونوميكالىق حابتارىمەن بايلانىستىراتىن ماڭىزدى ورتالىق بولۋى ءتيىس. مۇنداي اۋقىمدى جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قالاعا ەرەكشە قۇقىقتىق مارتەبە قاجەت. بۇل تۋرالى «Jibek Joly» تەلەارناسىنداعى «تالداۋ» باعدارلاماسىندا ساياساتتانۋشى عازيز ابىشەۆ ايتتى.

ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، الاتاۋ وڭىردەگى العاشقى تولىق سيفرلىق قالاعا اينالۋى ءتيىس. مۇندا Smart City تەحنولوگيالارىنان باستاپ، تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى كريپتوۆاليۋتا ارقىلى تولەۋگە دەيىنگى زاماناۋي شەشىمدەر ەنگىزىلەدى. وسىلايشا، جاڭا قالا تەحنولوگيالىق دامۋ مەن جايلى ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىن ۇشتاستىرعان بولاشاق قازاقستاننىڭ ۇلگىسىن قالىپتاستىرادى.

جوبا 2023 -جىلى باستاۋ الدى. سول كەزدە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ الماتى وبلىسىنداعى جەتىگەن اۋىلىن الاتاۋ قالاسى دەپ قايتا اتاۋ تۋرالى جارلىققا قول قويىپ، وعان تەحنوپوليس - بولاشاقتىڭ عىلىمي-تەحنولوگيالىق ورتالىعى مارتەبەسىن بەردى.

2025 -جىلعى قىركۇيەكتەگى جولداۋىندا مەملەكەت باسشىسى قىتايعا ساپارى بارىسىندا ميللياردتاعان دوللارلىق كەلىسىمدەر جاسالعانىن مالىمدەدى. سول كەلىسىمدەر اياسىندا شىنجىندەگى ءىرى تەحنوپوليستى سالعان كومپانيا الاتاۋ-سيتي جوباسىنا تارتىلدى. سونىمەن قاتار باسقا دا شەتەلدىك كومپانيالار جاڭا قالانىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانىپ، ءوندىرىس پەن بيزنەستى دامىتۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. «ەرەكشە قۇقىقتىق مارتەبە - بۇل ارتىقشىلىق ەمەس، قاجەتتى شارا ءارى ماڭىزدى قۇرال. ونسىز جوسپارلانعان باستامالار تولىق جۇزەگە اسپاي، قاعاز جۇزىندە قالىپ قويۋى مۇمكىن»، - دەدى مەملەكەت باسشىسى.

- الايدا قاجەتتى زاڭنامانى ازىرلەۋ بيۋروكراتيالىق اپپاراتتا باياۋ ءجۇردى. 2026 -جىلعى اقپاندا وتكەن كەڭەيتىلگەن وتىرىستا مەملەكەت باسشىسى ءبىرقاتار مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ، سونىڭ ىشىندە ۇلتتىق بانك پەن قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىكتەرىنىڭ بۇعان دەيىن بولماعان قارسىلىقتار بىلدىرگەنىن اتاپ ءوتتى. سونىڭ سالدارىنان بۇل پروتسەسس ەداۋىر تەجەلدى. وسىدان كەيىن ۇكىمەت پەن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار جۇمىستى جەدەلدەتتى. بۇل رەتتە كەيىن شەگىنۋگە جول بولمادى. سەبەبى 2026 -جىلعى 1-شىلدەدەن باستاپ كۇشىنە ەنەتىن جاڭا كونستيتۋتسيا جەدەل داميتىن قالالار ءۇشىن ارنايى قۇقىقتىق رەجيمدەردى تىكەلەي قاراستىرادى. ياعني مۇنداي قالالاردىڭ بولۋى كونستيتۋتسيانىڭ وزىندە كوزدەلگەن. ال ولاردىڭ العاشقىسى الاتاۋ-سيتي بولۋى ءتيىس، - دەدى عازيز ابىشەۆ.

وتكەن اپتادا پارلامەنت «الاتاۋ قالاسىنىڭ ەرەكشە مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭدى قابىلدادى. قۇجاتقا سايكەس، قالادا وزىق حالىقارالىق تەحنوپوليستەر ۇلگىسىندەگى ارنايى ەكونوميكالىق قۇقىقتىق رەجيم ەنگىزىلەدى. اتاپ ايتقاندا، يكەمدى سالىق جۇيەسى، زاماناۋي سوت جانە جەڭىلدەتىلگەن تىركەۋ ءتارتىبى قاراستىرىلعان.

قالانى Alatau City Authority باسقارادى، ال ستراتەگيالىق شەشىمدەر ۇكىمەت دەڭگەيىندە قابىلدانادى.

- وسى ورايدا نەگىزگى سۇراق تۋىندايدى: قازاقستانعا الماتى ماڭىندا جاڭا سيفرلىق قالا نە ءۇشىن قاجەت؟ جاۋاپ ايقىن. قالا مەگاپوليسكە جاقىن ورنالاسىپ قانا قويماي، قىتاي شەكاراسىنا تاياۋ، ءارى بولاشاق اتوم ەلەكتر ستانسياسىنىڭ ماڭىندا بولادى. الاتاۋدىڭ باستى مىندەتى - روبوتتاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت سياقتى وزىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ. وسى باعىتتا قازاقستان ازيا، امەريكا جانە ەۋروپاداعى جەتەكشى تەحنوپوليستەرگە ۇقساس سيفرلىق عىلىمي ورتالىق قۇرۋدى كوزدەيدى. مۇندا جاساندى ينتەللەكت سالاسىنىڭ ماماندارى جاڭا تەحنولوگيالاردى ازىرلەيدى، - دەدى ساياساتتانۋشى.

ونىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي ورتالىق قىتاي ارقىلى وڭتۇستىك- شىعىس ازيا ەكونوميكاسىمەن بايلانىس ورناتىپ، جاھاندىق ءوسىمنىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشتەرىنىڭ بىرىنە اينالۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

- الاتاۋ وسى ۇدەرىستىڭ ورتالىق ازياداعى تىرەك نۇكتەسىنە اينالىپ، وڭىردەگى تەحنولوگيالىق دامۋعا سەرپىن بەرەدى، - دەدى عازيز ابىشەۆ.

ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، ەگەر ۇكىمەت الاتاۋدا قۋاتتى تەحنولوگيالىق ورتالىق قالىپتاستىرىپ، ۇزدىك مامانداردى تارتىپ، قولدانبالى زەرتتەۋلەر مەن ولاردىڭ ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ جۇيەسىن جولعا قويا السا، بۇل ەلدىڭ بولاشاعىنا بەرىك نەگىز بولادى. مۇنداي قادام قازاقستاننىڭ جاھاندىق تەحنولوگيالىق باسەكەدە ءوز ورنىن ساقتاپ، تۇراقتى دامۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.

ايتا كەتەيىك، الاتاۋدا جول، گاز، ينتەرنەت جانە تۇرعىن ءۇي ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ بويىنشا جۇمىستار كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرگىزىلىپ جاتىر.

اۆتور

ۆەنەرا جولامان قىزى