الەمدە تۇششى سۋدى ەڭ كوپ تۇتىناتىن ەلدەر قايسى؟

بۇل مالىمەتتەر ب ۇۇ - نىڭ ازىق-تۇلىك جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ۇيىمى (FAO) AQUASTAT دەرەكقورى مەن دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ مالىمەتتەرىنە نەگىزدەلگەن.

ءۇندىستان كوش باستاپ تۇر

سۋ رەسۋرستارىنا تۇسەتىن قىسىم حالىق سانىنا، كليماتقا جانە ەكونوميكانىڭ قۇرىلىمىنا قاراي ءار ەلدە ءارتۇرلى. كەيبىر مەملەكەتتەردە سۋدىڭ نەگىزگى بولىگى ەگىن سۋارۋعا باعىتتالسا، وزگەلەرىندە ونەركاسىپ پەن ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ ۇلەسى جوعارى.

زەرتتەۋدە كورسەتىلگەن دەرەكتەر بويىنشا، ءۇندىستان جىلىنا شامامەن 761 ميلليارد تەكشە مەتر تۇششى سۋ الادى. ونىڭ 688 ميلليارد تەكشە مەترگە جۋىعى اۋىل شارۋاشىلىعىنا پايدالانىلادى.

تۇششى سۋ الۋدىڭ جالپى كولەمى بويىنشا ەكىنشى ورىندا قىتاي تۇر. مۇندا بۇل كورسەتكىش شامامەن 581 ميلليارد تەكشە مەتر.

ءۇشىنشى ورىندا - ا ق ش. ەلدىڭ جىل سايىنعى تۇشى سۋ الۋى شامامەن 444 ميلليارد تەكشە مەترگە جەتەدى.

العاشقى بەستىكتى يندونەزيا - 223 ميلليارد تەكشە مەتر جانە پاكىستان - 183 ميلليارد تەكشە مەتر كورسەتكىشتەرىمەن تولىقتىرادى.

تۇششى سۋدى ەڭ كوپ الاتىن ەلدەر:

ءۇندىستان - 761 ميلليارد تەكشە مەتر.

قىتاي - 581 ميلليارد تەكشە مەتر.

ا ق ش - 444 ميلليارد تەكشە مەتر.

يندونەزيا - 223 ميلليارد تەكشە مەتر.

پاكىستان - 183 ميلليارد تەكشە مەتر.

ءۇندىستاندا سۋدىڭ 90 پايىزدان استامى اۋىل شارۋاشىلىعىنا جۇمسالادى

ەلدەر اراسىنداعى ايىرماشىلىق تەك سۋ الۋ كولەمىنەن عانا ەمەس، ونىڭ قانداي ماقساتقا پايدالانىلاتىنىنان دا بايقالادى.

ءۇندىستاندا الىناتىن تۇشى سۋدىڭ 90,4 پايىزى اۋىل شارۋاشىلىعىنا تيەسىلى. پاكىستاندا بۇل كورسەتكىش 94,3 پايىزعا، يراندا 92,2 پايىزعا، يندونەزيادا 92,1 پايىزعا جەتەدى.

ون ەلدىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنا سۋدى پايدالانۋ ۇلەسى ەڭ جوعارى مەملەكەت - ۆەتنام. مۇندا الىناتىن سۋدىڭ 94,8 پايىزى اۋىل شارۋاشىلىعىنا باعىتتالادى. ەلدىڭ جالپى جىلدىق سۋ الۋى شامامەن 82 ميلليارد تەكشە مەتردى قۇرايدى.

FAO AQUASTAT جىكتەۋىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان سۋعا، سونىڭ ىشىندە، ەگىستىكتى سۋارۋ مەن مال شارۋاشىلىعىنا پايدالانىلاتىن سۋ جاتادى.

ا ق ش- تا جاعداي وزگەشە

ا ق ش- تا تۇششى سۋدى پايدالانۋ قۇرىلىمى ءۇندىستان مەن باسقا دا اگرارلىق ەكونوميكالاردان ايتارلىقتاي ەرەكشەلەنەدى.

ەلدە جالپى سۋ الۋدىڭ 45,3 پايىزى ونەركاسىپكە، 39,7 پايىزى اۋىل شارۋاشىلىعىنا، ال 15 پايىزى تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەرگە جۇمسالادى. ياعني ا ق ش- تا ونەركاسىپتىڭ سۋ رەسۋرستارىنا تۇسىرەتىن جۇكتەمەسى جوعارى.

قىتاي بۇل كورسەتكىش بويىنشا ارالىق ورىندا تۇر. ەلدەگى تۇششى سۋدىڭ 62,1 پايىزى اۋىل شارۋاشىلىعىنا، 20,1 پايىزى ونەركاسىپكە، ال 17,8 پايىزى تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەرگە پايدالانىلادى.

جاپونيادا تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتىڭ ۇلەسى جوعارى

تۇرمىستىق ماقساتقا جۇمسالاتىن سۋ كولەمىنىڭ ۇلەسى قاراستىرىلعان ەلدەردىڭ ىشىندە جاپونيا الدا تۇر. مۇندا جالپى الىنعان تۇشى سۋدىڭ 18,9 پايىزى تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەرگە پايدالانىلادى. دەگەنمەن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ۇلەسى دە جوعارى - 68 پايىز.

بۇل كورسەتكىشتەر ەلدەردىڭ ەكونوميكالىق قۇرىلىمى مەن سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ ەرەكشەلىكتەرى اراسىندا تىكەلەي بايلانىس بار ەكەنىن كورسەتەدى.

سۋ الۋ مەن سۋدى تۇتىنۋ - ءبىر ۇعىم ەمەس

ماڭىزدى ماسەلەنىڭ ءبىرى - ستاتيستيكاداعى «سۋ الۋ» كورسەتكىشىن «سۋدى قايتارىمسىز تۇتىنۋمەن» شاتاستىرماۋ.

سۋ الۋ دەگەنىمىز - وزەندەردەن، كولدەردەن جانە جەراستى سۋ قاباتتارىنان سۋدى كەيىن پايدالانۋ ءۇشىن الۋ. ال الىنعان سۋدىڭ بارلىعى بىردەي قايتارىمسىز جۇمسالمايدى. ونىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگى كەيىن قورشاعان ورتاعا قايتا تۇسەدى.

سوندىقتان جوعارى سۋ الۋ كورسەتكىشى اۆتوماتتى تۇردە ەلدىڭ ءدال سونداي كولەمدەگى سۋدى قايتارىمسىز تۇتىناتىنىن بىلدىرمەيدى.

سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ ەل ەكونوميكاسىنا بايلانىستى

الەم ەلدەرىندەگى كورسەتكىشتەر سۋدىڭ ءارتۇرلى سالالاردا قولدانىلاتىنىن كورسەتەدى. ءبىر مەملەكەتتە نەگىزگى سۋ تۇتىنۋشى اۋىل شارۋاشىلىعى بولسا، باسقا ەلدە ونەركاسىپ، تۇرمىستىق سەكتور نەمەسە ەنەرگەتيكا باسىم بولۋى مۇمكىن.

ءۇندىستان، پاكىستان، يران جانە يندونەزيا سياقتى ەلدەردە سۋدىڭ نەگىزگى بولىگى اۋىل شارۋاشىلىعىنا باعىتتالسا، ا ق ش- تا ونەركاسىپتىڭ ۇلەسى جوعارى. قىتايدا بىرنەشە سەكتور اراسىندا سالىستىرمالى تۇردە بولىنگەن قۇرىلىم قالىپتاسقان.

وسىلايشا تۇشى سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ كولەمى ەلدىڭ حالىق سانىنا عانا ەمەس، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ اۋقىمىنا، ونەركاسىپتىك وندىرىسىنە، كليماتتىق جاعدايىنا جانە ەكونوميكالىق مودەلىنە دە بايلانىستى.

 El.kz