الەم ەلدەرىندە ينتەرنەتتى قانشا ادام پايدالانادى؟

استانا. KAZINFORM - ينتەرنەت ءومىرىمىزدىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى. سوعان قاراماستان الەمدە ميللياردتاعان ادام ءالى دە سيفرلىق مۇمكىندىكتەردەن تىس قالىپ وتىر.

Можно ли удалить информацию о себе из интернета: что говорит закон о «цифровом следе»
Фото: Kazinform/ИИ

ينفوگرافيكادا الەمنىڭ ءار ەلىندەگى ينتەرنەت پايدالانۋشىلاردىڭ ۇلەسى كورسەتىلگەن. ونى ازىرلەۋ ءۇشىن حالىقارالىق ەلەكتر بايلانىسى وداعىنىڭ (International Telecommunication Union، ITU) 2025 -جىلعى دەرەكتەرى نەگىزگە الىنعان. ال سول كەزەڭگە قاتىستى مالىمەت جاريالانباعان ەلدەر بويىنشا 2024-جىلعى كورسەتكىشتەر پايدالانىلعان.

باحرەين، كۋۆەيت، ساۋد ارابياسى مەن بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندە حالىقتىڭ 100 پايىزى ينتەرنەتكە قوسىلعان. دانيا (%99,8) مەن ليۋكسەمبۋرگتە (%99,1) دە تۇرعىنداردىڭ باسىم بولىگى عالامتوردى پايدالانادى. ال رەيتينگتىڭ سوڭىندا اۋعانستان تۇر: مۇندا ينتەرنەتكە قول جەتكىزگەن تۇرعىنداردىڭ ۇلەسى نەبارى 16,1 پايىز. بۇل كورسەتكىشتەر ينتەرنەتتى پايدالانۋ دەڭگەيى جوعارى جانە تومەن ەلدەردىڭ اراسىنداعى الشاقتىق ءالى دە ۇلكەن ەكەنىن اڭعارتادى.

ينتەرنەتكە قول جەتكىزۋ دەڭگەيىندەگى ەڭ ۇلكەن ايىرماشىلىقتاردىڭ ءبىرى ساحارانىڭ وڭتۇستىگىندەگى افريكا ەلدەرىندە بايقالادى. نيگەريا حالقىنىڭ 41,2 پايىزى، كەنيا تۇرعىندارىنىڭ 35 پايىزى ينتەرنەتتى پايدالانسا، زامبيادا بۇل كورسەتكىش نەبارى 29,7 پايىزدى قۇرايدى. بۇعان تەلەكوممۋنيكاتسيا ينفراقۇرىلىمىنىڭ جەتكىلىكسىز دامۋى مەن موبيلدى ينتەرنەت باعاسىنىڭ قىمباتتىعى نەگىزگى كەدەرگى بولىپ وتىر. اسىرەسە جەلىنى تارتۋ مەن كەڭەيتۋ شىعىنى جوعارى اۋىلدىق جەرلەردە ماسەلە كۇردەلى. سوندىقتان سيفرلىق تەڭسىزدىكتى ازايتۋ ءۇشىن ينتەرنەت جەلىسىنىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋ عانا جەتكىلىكسىز. حالىقتىڭ ونى قالتاسى كوتەرەتىن باعامەن پايدالانۋىنا دا جاعداي جاساۋ قاجەت.

ازيادا ينتەرنەتتى كەڭىنەن پايدالاناتىن ەلدەر از ەمەس. مالايزيا حالقىنىڭ 98,3 پايىزى، سينگاپۋر تۇرعىندارىنىڭ 97,4 پايىزى، ال وڭتۇستىك كورەيا حالقىنىڭ 96,1 پايىزى عالامتورعا قوسىلعان. ال ءۇندىستاندا بۇل ۇلەس 70 پايىزدى، فيليپپيندە 67,3 پايىزدى قۇرايدى.

GSM قاۋىمداستىعىنىڭ دەرەگىنشە، ازيا-تىنىق مۇحيتى ايماعىنداعى دامۋشى ەلدەردە موبيلدى بايلانىس جەلىلەرى كەڭ تارالعانىنا قاراماستان، شامامەن 1,2 ميلليارد ادام ءالى كۇنگە دەيىن ينتەرنەتكە قول جەتكىزە الماي وتىر. بۇل ينتەرنەت جەلىسى ماسەلەنى تولىق شەشپەيتىنىن كورسەتەدى. حالىقتىڭ قاجەتتى قۇرىلعىلاردى ساتىپ الۋ مۇمكىندىگى، سيفرلىق ساۋاتتىلىعى جانە موبيلدى ينتەرنەت باعاسى دا ماڭىزدى ءرول اتقارادى.

ەۋروپادا تەلەكوممۋنيكاتسيا ينفراقۇرىلىمى جاقسى دامىعان. سونىمەن قاتار قۇرلىق ەلدەرى سيفرلىق قىزمەتتەرگە قولجەتىمدىلىكتى ارتتىرۋ باعىتىندا ورتاق ساياسات جۇرگىزىپ كەلەدى. ينتەرنەتتى پايدالانۋ كورسەتكىشى رەسەيدە - %95,6، كانادادا - %94,4، ا ق ش- تا - %94,7، اۋستراليادا - %96,1. بۇل ەلدەر سيفرلىق دامۋ دەڭگەيى بويىنشا دا الەمدەگى كوشباسشىلاردىڭ قاتارىندا. دەگەنمەن ولاردىڭ اۋىلدىق ايماقتارىندا ينتەرنەتكە قول جەتكىزۋ ماسەلەسى ءالى دە بار.

وڭتۇستىك امەريكا ەلدەرىندەگى جاعداي بىركەلكى ەمەس. چيليدە حالىقتىڭ 95,6 پايىزى، ۋرۋگۆايدا 92 پايىزى ينتەرنەتتى پايدالانادى. ال كولۋمبيادا بۇل كورسەتكىش 79,4 پايىزعا تەڭ. ءوڭىردىڭ ءبىرقاتار ەلىندە ينتەرنەتتىڭ قولجەتىمدىلىگىنە گەوگرافيالىق ەرەكشەلىكتەر، حالىق تابىسىنىڭ اركەلكىلىگى جانە كەڭجولاقتى ينتەرنەت ينفراقۇرىلىمىن سالۋ قۇنىنىڭ جوعارىلىعى كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر.