اشىمبايەۆ حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك تۋراسىندا: بارلىق ارەكەت ب ۇ ۇ جارعىسىنا سايكەس بولۋى ءتيىس

استانا. KAZINFORM - قازىر الەمدەگى گۋمانيتارلىق داعدارىستاردىڭ ۋشىعۋى جانە مادەني مۇرالاردىڭ قيراۋى ەرەكشە الاڭداتىپ وتىر. بۇل تۋرالى الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزى حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى - قازاقستان سەناتىنىڭ ءتوراعاسى ماۋلەن اشىمبايەۆ ءمالىم ەتتى.

 Қазақстан Сенатының төрағасы Мәулен Әшімбаев
Фото: Виктор Федюнин/ Kazinform

- الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزى 20 جىلدان استام ۋاقىت بويى جاھاندىق ءدىنارالىق ديالوگتى نىعايتۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلەدى. وسى ارالىقتا بۇل باستاما ۋاقىت سىنىنان سەنىمدى ءوتىپ، ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن دالەلدەدى. بۇگىندە فورۋم رۋحاني كوشباسشىلار مەن ءدىن قايراتكەرلەرى، ساياساتكەرلەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم وكىلدەرى مەن ساراپشىلار باس قوساتىن بىرەگەي ديالوگ الاڭى رەتىندە قالىپتاستى. بۇل - وسى ماڭىزدى ىسكە اتسالىسقان بارلىق قاتىسۋشىنىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ ناقتى ناتيجەسى. وسىعان وراي، بارشاڭىزعا سەز بەن ونىڭ حاتشىلىعىنا كورسەتىپ كەلە جاتقان قولداۋلارىڭىز ءۇشىن العىسىمىزدى بىلدىرەمىز، - دەدى م. اشىمبايەۆ الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزى حاتشىلىعىنىڭ XXIII وتىرىسىندا.

ونىڭ پايىمىنشا، 2022 -جىلى وتكەن جەتىنشى سەز الەمدىك دىندەردىڭ بىرلىگى ايتارلىقتاي كۇشكە يە ەكەنىن ايقىن كورسەتىپ بەردى. سونداي-اق الەمدەگى قاقتىعىستار مەن قايشىلىقتارعا قاراماستان، اشىق ءارى سىندارلى ديالوگ مادەنيەتتەردى، حالىقتار مەن دىندەردى جاقىنداستىرا الاتىنىنا ناقتى دالەل بولدى.

- سەگىزىنشى سەزدە مازمۇنى مەن ءمانى وسى ساباقتاستىقتى ساقتاپ، قالىپتاسقان ءداستۇردى لايىقتى جالعاستىرادى دەپ سەنەمىز. حاتشىلىقتىڭ بۇگىنگى وتىرىسى وسى باعىتتاعى ماڭىزدى قادام ەكەنى انىق. سوندىقتان كەزدەسۋىمىز ناتيجەلى جانە تابىستى بولسىن دەپ تىلەيمىز. ءبىز حالىقارالىق قاتىناستار جۇيەسى وزگەرىستەرگە ۇشىراپ، جاڭا سىن- قاتەرلەر پايدا بولعان جانە بۇرىنعىلارى شيەلەنىسە تۇسكەن كەزەڭدە جينالىپ وتىرمىز. قازىر ۋكراينادا، گازادا جانە باسقا دا ايماقتاردا قاقتىعىستار سالدارىنان ادامداردىڭ قازا تابۋى ءبارىمىزدىڭ قابىرعامىزدى قايىستىرادى. گۋمانيتارلىق داعدارىستاردىڭ ۋشىعۋى جانە مادەني مۇرالاردىڭ قيراۋى دا الاڭداتىپ وتىر. ساياسي تولقۋلار، يدەولوگيالىق قاراما- قايشىلىق جانە سەنىم داعدارىسى كۇشەيە تۇسكەنى بارىمىزگە بەلگىلى. حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك تەتىكتەرى قاۋقارسىزدىق تانىتىپ، پروتەكتسيونيزم مەن ءبىرجاقتى ارەكەتتەر ارتۋدا. مۇنداي جاعدايدا جانجالدى تەك ساياسي ديپلوماتيالىق جانە بەيبىت جولمەن شەشۋگە ۇمتىلۋ اسا ماڭىزدى. بارلىق ارەكەت ب ۇ ۇ جارعىسىنا جانە حالىقارالىق قۇقىق نورمالارىنا سايكەس بولۋى ءتيىس، - دەدى سەنات ءتوراعاسى.

بۇل تۇرعىدا ول الەمدەگى سىن- قاتەرلەردى ەڭسەرۋ ءۇشىن بارلىق كونسترۋكتيۆتى جانە جاسامپاز كۇشتەردىڭ بىرلەسىپ ارەكەت ەتۋى ايرىقشا مانگە يە ەكەنىن ايتتى. شىن مانىندە، الەمدىك دىندەر ليدەرلەرىنىڭ جۇدىرىقتاي جۇمىلۋى جاھاندىق پروبلەمالاردى شەشۋ، سوعىستار مەن قاقتىعىستاردى توقتاتۋعا ىقپال ەتۋ جانە ديالوگ پەن ءوزارا قۇرمەت مادەنيەتىن دارىپتەۋگە سەرپىن بەرەتىنى انىق.

- قازىرگى كۇردەلى گەوساياسي جانە گەوەكونوميكالىق جاعدايدا ءارتۇرلى ءىرى مەملەكەتتەر اراسىندا قايشىلىقتار كوبەيگەنى جاسىرىن ەمەس. وسىنداي كەزەڭدە پراگماتيزمگە تابان تىرەگەن جانە سىندارلى ءوزارا ءىس- قيمىل جاساي الاتىن قازاقستان سياقتى ورتا ەلدەردىڭ ءرولى ارتۋدا. سول سەبەپتى تۇراقتىلىق پەن ديالوگتى قامتاماسىز ەتۋدە ورتا مەملەكەتتەردىڭ كۇش-جىگەرى مەن ءدىن ليدەرلەرىنىڭ مورالدىق بەدەلىنىڭ سينەرگياسى زور ماڭىزعا يە دەپ ەسەپتەيمىز. بۇل ىنتىماقتاستىق جاڭا حالىقارالىق بىتىمگەرشىلىك جانە گۋمانيتارلىق باستامالارعا تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ ۇمىتتەنەمىز، - دەدى م. اشىمبايەۆ.

بۇدان بۇرىن حابارلانعانداي، دۇنيەجۇزىلىك يسلام ليگاسى قازاقستان رۋحاني ديپلوماتيانى نىعايتۋدىڭ ماڭىزدى ۇلگىسى بولعانىن مالىمدەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار