ادامنىڭ تۇراتىن اۋدانى ميىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن - زەرتتەۋ
استانا.قازاقپارات - الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى تومەن اۋدانداردا تۇراتىن ادامداردىڭ ميى بيولوگيالىق تۇرعىدان «كارىرەك» كورىنىپ، جالپى مي كولەمى كىشىرەك بولۋى مۇمكىن.
سونداي-اق ولاردىڭ ميىندا ۇساق قان تامىرلارى زاقىمدانۋىنىڭ بەلگىلەرى جيىرەك كەزدەسكەن. بۇل تۋرالى Radiology جۋرنالىندا جاريالانعان زەرتتەۋدە ايتىلدى، دەپ حابارلايدى turkystan.kz.
ۆيسكونسين ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى 18 بەن 96 جاس ارالىعىنداعى 2826 ادامنىڭ ميىنا جاسالعان مرت ناتيجەلەرىن تالداعان. زەرتتەۋگە 1094 ەر ادام جانە 1732 ايەل قاتىسقان. سكانەرلەۋ دەرەكتەرى 2024-جىلعى قاڭتار-ماۋسىم ارالىعىندا جينالعان، ال مي اۋرۋىنىڭ بەلگىلەرى انىقتالعان ادامدار تالداۋعا ەنگىزىلمەگەن.
عالىمدار قاتىسۋشىلار تۇراتىن اۋدانداردىڭ الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق جاعدايىن ارنايى Area Deprivation Index كورسەتكىشى ارقىلى باعالاعان. ول تابىس، ءبىلىم، جۇمىسپەن قامتۋ جانە تۇرعىن ءۇي جاعدايىن قامتيتىن 17 كورسەتكىشكە نەگىزدەلەدى. ياعني زەرتتەۋ ادامنىڭ جەكە تابىسىن ەمەس، ول تۇراتىن اۋداننىڭ جالپى جاعدايىن باعالاعان.
ناتيجەسىندە الەۋمەتتىك جاعدايى ەڭ تومەن اۋدانداردىڭ تۇرعىندارىندا «مي جاسى» كورسەتكىشى جوعارى بولعان. بۇل ادامنىڭ ناقتى جاسى مەن م ر ت دەرەكتەرى بويىنشا ەسەپتەلگەن مي جاسىنىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى بىلدىرەدى. سونىمەن قاتار بۇل توپتا ميدىڭ جالپى كولەمى سالىستىرمالى تۇردە از بولعان.
زەرتتەۋشىلەر تاعى ءبىر ماڭىزدى ايىرماشىلىقتى انىقتادى. قولايسىز اۋدانداردا تۇراتىن ادامداردىڭ ميىندا اق زات گيپەرينتەنسيۆتىلىگى دەپ اتالاتىن وزگەرىستەر كوبىرەك كەزدەسكەن. م ر ت- دا اق داقتار تۇرىندە كورىنەتىن مۇنداي وزگەرىستەر ميداعى ۇساق قان تامىرلارىنىڭ زاقىمدانۋىمەن بايلانىستى. ولاردىڭ كولەمىنىڭ ۇلعايۋى ەستە ساقتاۋ قابىلەتىنىڭ ناشارلاۋى، كوگنيتيۆتىك بۇزىلىستار جانە دەمەنتسيا قاۋپىنىڭ جوعارىلاۋىمەن بايلانىستىرىلىپ ءجۇر.
عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي ايىرماشىلىقتارعا سوزىلمالى كۇيزەلىس، جوعارى قان قىسىمى، ۇيقىنىڭ بۇزىلۋى جانە مەديتسينالىق كومەككە قولجەتىمدىلىكتىڭ تومەن بولۋى سەكىلدى فاكتورلار ىقپال ەتۋى مۇمكىن. ۇزاق ۋاقىت بويى ساقتالاتىن مۇنداي جاعدايلار قان تامىرلارى مەن مي دەنساۋلىعىنا اسەر ەتۋى ىقتيمال.
زەرتتەۋ جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى دجون-پول يۋ ادامنىڭ تۇراتىن ورتاسى مي دەنساۋلىعىندا ولشەۋگە بولاتىن ءىز قالدىرۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. اۆتورلار مۇنداي دەرەكتەردى دەنساۋلىق ساقتاۋ باعدارلامالارىن جوسپارلاۋ كەزىندە جانە مەديتسينالىق كومەككە مۇقتاج اۋدانداردى انىقتاۋدا ەسكەرۋگە بولادى دەپ ەسەپتەيدى.
دەگەنمەن زەرتتەۋ الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن اۋداندا تۇرۋ مي قارتايۋىن تىكەلەي تۋعىزادى دەگەندى دالەلدەمەيدى. بۇل رەتروسپەكتيۆتى باقىلاۋ زەرتتەۋى بولعاندىقتان، عالىمدار تەك كورسەتكىشتەر اراسىنداعى بايلانىستى انىقتاعان. بۇعان قوسا، زەرتتەۋ ا ق ش- تىڭ ۆيسكونسين شتاتىنداعى مەديتسينالىق دەرەكتەرگە نەگىزدەلگەن، سوندىقتان ناتيجەنى بارلىق ەل مەن حالىق توبىنا تىكەلەي قولدانۋعا بولمايدى.
