مۇزتاۋ مۇزبالاعىنىڭ مەرەيتويى: ش ق و-دا ورالحان بوكەيدىڭ 80 جىلدىعى قالاي اتاپ وتىلمەك
وسكەمەندەگى ورالحان بوكەي اتىنداعى قالالىق كىتاپحانادا ايتۋلى داتاعا وراي ءبىرقاتار اۋقىمدى شارا وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل جايلى قازاقپارات تىلشىسىنە سۇحبات بەرگەن رۋحانيات وشاعىنىڭ ديرەكتورى حابيبا اقجىگىتوۆا ايتىپ بەردى.
- ورالحان بوكەي ەسىمى كىتاپحاناعا قاشان بەرىلدى؟
- الەمدىك دەڭگەيدەگى جازۋشى ورالحان بوكەيدىڭ ەسىمى كىتاپحانامىزعا 2016 -جىلى بەرىلگەن. سودان بەرى وسىنداعى ءار شارا مەن ءتۇرلى جوبانى قالامگەرمەن بايلانىستىرىپ كەلەمىز. ماسەلەن، بىلتىر بالالاردى جەتى اتاسىن، شەجىرەسىن بىلۋگە شاقىراتىن «اتاتەك» جوباسى قولعا الىنعان بولاتىن. ءبىز ونى ورالحان بوكەيدىڭ اتا-تەگىنەن باستادىق. تاياۋدا كىتاپحانادا بەلگىلى جازۋشى الىبەك اسقاروۆپەن كەزدەسۋ ءوتتى. سوندا دا جازۋشىنىڭ ورالحانمەن دوستىعىنان باستاپ، بىرگە تۇسكەن سۋرەتتەرىن كورسەتتىك.
- مۇزتاۋ مۇزبالاعىنىڭ شىعارماشىلىعىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا قانداي جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر؟
- كىتاپحاناعا كىرگەن بەتتەن-اق ءار جەرگە ورالحان بوكەيدىڭ قاناتتى سوزدەرىن ورنالاستىردىق. ادەبي زال اشىپ، وندا قالامگەر تۋرالى دەرەكتەردى، فوتولاردى، ەستەلىكتەردى جيناستىردىق. جازۋشىنىڭ بارلىق كىتابىن تۇگەندەپ قانا قويماي، شەت تىلدەردەگى اۋدارمالارىن دا تاپتىق. ول ءۇشىن بىرنەشە ەلدەگى ارىپتەستەرىمىزبەن بايلانىسقا شىقتىق. قازىر كىتاپحانادا ورالحاننىڭ ورىس، اعىلشىن، قىتاي، پارسى، قىرعىز، بولگار، سلوۆاك، ەستون تىلدەرىندەگى اۋدارمالارى تۇر. بۇنىڭ بارلىعىن وقۋ ءۇشىن كىتاپحاناعا كەلۋ شارت ەمەس. حالىققا ىڭعايلى بولسىن دەپ Bokey.kz سايتىن ىسكە قوستىق. وندا جازۋشىنىڭ شىعارماشىلىعى، سۋرەتتەرى، اۋديو جانە ۆيدەو سۇحباتتارى توپتاستىرىلعان. ورالحان تۋىندىلارىنىڭ جەلىسى بويىنشا سالىنعان كوركەم سۋرەتتەردى دە كورۋگە بولادى. سايتتىڭ «ورالحان تانۋ» بولىمىندە قالامگەردىڭ بالالىق شاعىنان باستاپ سوڭعى ساپارىنا دەيىنگى ماعلۇماتتار مەن اقىن- جازۋشىلاردىڭ ەستەلىكتەرى بەرىلگەن.
جالپى تسيفرلىق تەحنولوگيا دامىعان زاماندا كىتاپحانالار دا جاڭارىپ، ۋاقىت تالابىنا ساي دامۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. سول ارقىلى رۋحانيات وشاعىنا باس سۇعاتىندار كوبەيە تۇسەدى. وسى تۇرعىدا ءبىز VR- كيىز ءۇيىن اشتىق. كەلۋشىلەر كيىز ۇيگە كىرىپ، VR كوزىلدىرىك ارقىلى الەمنىڭ كەز كەلگەن جەرىنە ساياحات جاساي الادى. وسى قۇرىلعى ارقىلى ورالحاننىڭ تۋعان جەرى مەن كەيىپكەرلەرىنىڭ بەينەسىن دە كورۋگە بولادى. سونداي-اق ورالحان بوكەي، مۇحتار اۋەزوۆ جانە شەرحان مۇرتازانىڭ ۇستەل باسىندا اڭگىمەلەسىپ وتىرعانىن بەينەلەدىك.
جىل سايىن ەلىمىزدە ورالحان بوكەي اتىنداعى كوركەمسوز وقۋ شەبەرلەرىنىڭ رەسپۋبليكالىق بايقاۋى وتەتىنى بەلگىلى. ال ەڭ العاشقى «ورالحان وقۋلارى» 1998 -جىلى استانا قالاسىندا وتكەن. سودان باستاپ كۇنى بۇگىنگە دەيىن بايقاۋ جەڭىمپازدارىن تۇگەندەپ شىقتىق. سەبەبى بۇل دەگەن تاريح قوي. ەڭ ءبىرىنشى بايقاۋدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا باس جۇلدەنى تەمىربەك جۇرگەنوۆ اكادەمياسىنىڭ 2- كۋرس ستۋدەنتى، قازىرگى كۇنى م. اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترىنىڭ اكتريساسى، «مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى» كۇنسۇلۋ شاياحمەتوۆا جەڭىپ العان. ءبىرىنشى ورىندى ع. مۇسىرەپوۆ تەاترىنىڭ سول كەزدەگى جاس اكتريساسى، بۇگىندە ع. مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان تەاتردىڭ اكتريساسى، مەملەكەتتىك «دارىن» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى رايحان قاليولدينا يەلەنگەن ەدى. ءار جىلدارى جەڭىس تۇعىرىنان كورىنگەندەر مەن جۇلدەلى ورىن العاندار وسى كۇنى ءتۇرلى سالادا ەڭبەك ەتىپ، بيىك بەلەستەردى باعىندىرىپ ءجۇر.
- جازۋشىنىڭ 80 جىلدىعى قالاي اتالىپ وتىلمەك؟
- وسى جىلدىڭ باسىنان بەرى كىتاپحانانىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشالارىندا ورالحان سۇحباتتارىنان، تۋىندىلارىنان ۇزىندىلەر بەرىپ جاتىرمىز. اسىرەسە جاستارعا ايتقاندارىن شىعارۋدى ماقسات ەتتىك. سەبەبى قازىر حالىق تۇگەل دەرلىك الەۋمەتتىك جەلىدە وتىرادى. جىل كولەمىندە بۇل جۇمىستى جالعاستىرامىز.
مەرەيتويعا وراي نەگىزگى شارا - «نەتكەن عاجاپ دۇنيە!» تاقىرىبى اياسىندا كوركەم وچەرك جازۋدان ورالحان بوكەي اتىنداعى رەسپۋبليكالىق II- ادەبي پۋبليتسيستيكالىق بايقاۋ بولماق. وعان 25-40 جاس ارالىعىنداعى قالامگەرلەر جانە باق وكىلدەرى قاتىسا الادى. شىعارما كەيىپكەرى - شىنايى ومىردە بار اۋىلداعى ەڭبەك ادامى بولۋى ءتيىس. بۇرىن ەشقايدا جاريالانباعان تۋىندى كوركەم تىلدە جانە ساۋاتتى جازىلىپ، تاربيەلىك ماڭىزى بولۋى قاجەت. جەڭىمپازداردى ماراپاتتاۋ 28-قىركۇيەكتە - ورالحان بوكەيدىڭ تۋعان كۇنىندە جازۋشىنىڭ تۋعان ولكەسى كاتونقاراعاي اۋدانىندا وتەدى. سونداي-اق مامىر ايىندا رەسپۋبليكالىق كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرۋ كوزدەلگەن. جىل سوڭىنا دەيىن وڭىرلىك دەڭگەيدە دە سان الۋان شارالار وتكىزەمىز.
- ورالحان بوكەيدىڭ تۋىندىلارىنا قازىرگى جاستاردىڭ قىزىعۋشىلىعى قانداي؟
- شىنىن ايتقاندا، جاستار اراسىندا ورالحاندى مۇلدە بىلمەيتىندەر دە بار. بىزگە كەلگەندە العاش رەت تانىسىپ، قىزىعۋشىلىقتارى ويانىپ جاتادى. سول ءۇشىن وسكەلەڭ ۇرپاقتى كىتاپحاناعا كوپتەپ تارتۋىمىز قاجەت. وسى رەتتە، بالالارمەن ورالحان بوكەيدىڭ شىعارمالارىن تالداۋ ماقساتىندا «مۇزتاۋ» ادەبي كلۋبىن اشتىق. وعان تەك جاستار عانا ەمەس، جازۋشىنىڭ قالامىنان تۋعان پوۆەست، اڭگىمەلەردى وقىعىسى كەلەتىن كەز كەلگەن ادام قاتىسا الادى. كلۋب ءوز جۇمىسىن باستاي سالىسىمەن قىزىعۋشىلىق تانىتقاندار كوپ بولدى. اسىرەسە وقۋشىلار ورالحاننىڭ تۋىندىلارىمەن جاقىنىراق تانىسۋعا مۇمكىندىك الدى.
بۇدان بولەك، گەيميفيكاتسيا ءادىسىن دە قولدانىپ جاتىرمىز. ياعني، بالالار ورالحان بوكەيدىڭ نەمەسە باسقا دا تۇعىرى بيىك اقىن- جازۋشىلارىمىزدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى تۋرالى قۇراستىرىلعان قىزىقتى ويىندار ويناپ، ودان سوڭ تەست سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرەدى. تاجىريبە كورسەتكەندەي، بۇل ءادىس ارقىلى وقۋشىلاردىڭ ەستىپ- بىلگەندەرى ەستە جاقسى ساقتالادى.
قورىتا ايتقاندا، بالالار كىتاپحاناعا كەلگىسى كەلسىن دەسەك، زاماناۋي تەحنولوگيالاردى پايدالانىپ، تىڭ جوبالاردى قولعا الۋىمىز كەرەك. وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى الداعى ۋاقىتتا دا جالعاستىرامىز.
- اڭگىمەڭىزگە كوپ راحمەت!
اۆتور
تالعاتجان مۇحامەتبەك ۇلى
