تۋعان كۇن يەلەرى. 5- قازان كۇنى تۇلعالاردان كىمدەر دۇنيەگە كەلگەن؟

ەسىمدەر

100 جىل بۇرىن (1920-1988) اقىن جۇبان مولداعاليەۆ دۇنيەگە كەلدى. ورال وبلىسىنىڭ اقجايىق اۋدانىندا تۋعان. ورال اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكۋمىن بىتىرگەن. 1940-1947- جىلدارى اسكەر قاتارىندا بولعان. ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسقان. 1948-1952 -جىلدارى - «لەنينشىل جاس» گازەتىندە ءبولىم مەڭگەرۋشىسى، جاۋاپتى حاتشى، رەداكتوردىڭ ورىنباسارى.

1952-1954 -جىلدارى - قازاقستان جازۋشىلار وداعىندا ادەبي كەڭەسشى. 1955-1956 -جىلدارى - «قازاق ادەبيەتى» گازەتى رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى. 1957-1963 -جىلدارى - «جۇلدىز» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى. 1963-1971 -جىلدارى - قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ حاتشىسى. 1973-1983 -جىلدارى – ك س ر و جازۋشىلار باسقارماسىنىڭ حاتشىسى. 1979-1983 -جىلدارى - قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قىزمەتتەرىن اتقارعان. 1983-1988 -جىلدارى - شىعارماشىلىق جۇمىسپەن اينالىستى.

العاشقى ولەڭى ورال وبلىستىق «كومسومول ۇرپاعى» گازەتىندە 1939 -جىلى باسىلعان. 1949 -جىلى «جەڭىس جىرلارى» دەگەن اتپەن تۇڭعىش ولەڭدەر جيناعى شىققان. سودان بەرگى جىلدار ىشىندە «نۇرلى جول»، «جىر تۋرالى جىر»، «عاشىق كوزبەن»، «زامان تىنىسى»، «بايقوڭىر باسپالداقتارى»، ت. ب. بارلىعى 60-تان استام كىتابى، ءار كەزەڭدە قازاق، ورىس تىلدەرىندە تاڭدامالى شىعارمالارىنىڭ ءبىر تومدىعى، قوس تومدىعى، ءۇش تومدىعى جارىق كوردى.

جۇبان مولداعالييەۆتىڭ ەڭ تانىمال شىعارمالارىنىڭ ءبىرى «مەن - قازاقپىن» پوەماسى 1964 - جىلى جارىق كورگەن. ءوزى دۇنيەدەن وتكەننەن كەيىن شىعارمالارىنىڭ ەكى تومدىعى شىقتى. 1970 - جىلى «كىسەن اشقان» پوەماسى ءۇشىن قازاق ك س ر مەملەكەتتىك سىيلىعىنا، 1978 -جىلى «قىران دالا» جانە «سەل» پوەمالارى ءۇشىن ك س ر و مەملەكەتتىك سىيلىعىنا يە بولدى.

ك س ر و قورعانىس مينيسترلىگى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى جانە ا. فادەيەۆ اتىنداعى التىن مەدالدىڭ يەگەرى. كوپتەگەن شىعارمالارى اعىلشىن، نەمىس، فرانسۋز، پولياك، يسپان، ۆەنگر، اراب، موڭعول، سلوۆاك جانە باسقا دا تىلدەرگە اۋدارىلعان. لەنين وردەنىمەن، ەكى رەت ەڭبەك قىزىل تۋ، ەكى رەت Ⅱ دارەجەلى وتان سوعىسى، «قۇرمەت بەلگىسى» وردەندەرىمەن، بىرنەشە مەدالدارمەن ماراپاتتالعان. 1985 -جىلى «قازاق ك س ر حالىق جازۋشىسى» قۇرمەتتى اتاعى بەرىلدى.

96 جىل بۇرىن (1924-1988) بەلگىلى ساتيريك، جازۋشى شونا سماحان ۇلى دۇنيەگە كەلدى. جامبىل وبلىسىنىڭ تالاس اۋدانىندا تۋعان. قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكا ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسقان. 1943-1957 -جىلدارى جامبىل وبلىسى تالاس اۋدانىندا پەداگوگيكالىق قىزمەتتە بولعان. 1957-1984 -جىلدارى - «مەكتەپ» باسپاسىنىڭ رەداكتورى، «قازاقستان مۇعالىمى» گازەتىنىڭ ادەبي قىزمەتكەرى، ءبولىم مەڭگەرۋشىسى، «ارا» - «شمەل» جۋرنالىنىڭ فەلەتونيسى، «جازۋشى» باسپاسىنىڭ رەداكتورى، ءبولىم مەڭگەرۋشىسى قىزمەتتەرىن اتقارعان.

تۇڭعىش ساتيرالىق ولەڭدەر جيناعى «توتيايىن» 1959 -جىلى باسىلىپ شىققان. «قۋ تۇلكىنىڭ سىباعاسى»، «كورىپ ءجۇر عوي كوزدەرىڭ، ۇكىمىن ايت وزدەرىڭ»، «شىمشىما»، «ۇرى ءتىس»، «التىن جۇمىرتقا»، «ۇر، توقپاعىم، ۇر»، «ءجۇز شىمشىما، قىرىق قىشىما»، «قوڭىراۋلى شەڭگەل»، «كەزدىك»، «ساندىقتان شىققان شايتان»، «جىميادى جەڭەشەم»، «جاسىرايىن نەسىنە»، «وتكىردىڭ ءجۇزى» ساتيرالىق ولەڭدەر جيناعى، تاريحي تاقىرىپقا جازىلعان «ءۇمىت جۇلدىزى» پوۆەسى جارىق كورگەن.

ءبىرقاتار ءان ءماتىنىنىڭ اۆتورى. ورىس تىلىندە بىرنەشە كىتابى جارىق كورگەن. قازاقستان جوعارعى كەڭەسىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن جانە مەدالدارمەن ماراپاتتالعان. الماتى قالاسىنداعى مەكتەپكە ش. سماحان ۇلىنىڭ ەسىمى بەرىلگەن.

65 جىل بۇرىن (1955) قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتى سپورت ديرەكسياسىنىڭ ديرەكتورى ەلسيار بايمۇحامەد ۇلى قاناعاتوۆ دۇنيەگە كەلدى. ق ح ر- دىڭ شاۋەشەك قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن.

1977 -جىلى قازاق دەنە شىنىقتىرۋ ينستيتۋتىن جانە 2006 -جىلى «قاينار» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەكونوميكا فاكۋلتەتىن ءتامامداعان. پەداگوگيكا عىلىمىنىڭ كانديداتى. ەڭبەك جولىن 1977 -جىلى ورتا مەكتەپتىڭ دەنە تاربيەسى مۇعالىمى بولىپ باستادى. 1979-1994 -جىلدار ارالىعىندا «قايرات» سپورتتىق- دەنە شىنىقتىرۋ رەسپۋبليكالىق قوعامىنىڭ ورتالىق كەڭەسىندە نۇسقاۋشى، ءبولىم مەڭگەرۋشىسى، باسقارما باستىعى، ورتالىق كەڭەس ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتتەرىن اتقاردى.

1994-2006 -جىلدار ارالىعىندا جۇمىسىن مەملەكەتتىك قىزمەتتە جالعاستىردى. 1995-2001 -جىلدارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى جاستار، تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ دەنە شىنىقتىرۋ باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى، ق ر ءبىلىم، مادەنيەت جانە دەنساۋلىق مينيسترلىگىنىڭ تۋريزم جانە سپورت كوميتەتىندە باس مامانى، ءبولىم باستىعى، ق ر تۋريزم جانە سپورت اگەنتتىگىنىڭ باسقارما باستىعى بولىپ جۇمىس ىستەدى.

2001-2006 -جىلدارى ارالىعىندا – ق ر تۋريزم جانە سپورت اگەنتتىگى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى، ق ر مادەنيەت، اقپارات جانە سپورت مينيسترلىگى سپورت ىستەرى جونىندەگى كوميتەت ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى. 2006 -جىلدان باستاپ 2010 -جىلدىڭ اقپان ايىنا دەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى سپورت كوميتەتىنىڭ «شتاتتىق ۇلتتىق كوماندالار جانە سپورتتىق رەزەرۆى» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك قازىنالىق كاسىپورنىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتىن اتقاردى. 2010 -جىلعى ناۋرىز ايىنان باستاپ 2011 -جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنا دەيىن – ق ر تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ سپورت كوميتەتى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى.

2011 -جىلعى جەلتوقسان ايىندا ق ر تۋريزم جانە سپورت ۆيتسە- ءمينيسترى لاۋازىمىنا تاعايىندالدى. 2012 -جىلعى اقپان ايىنان باستاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسى سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ ىستەرى اگەنتتىگى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى. 2014 -جىلدىڭ تامىز ايىنان باستاپ ق ر مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ ءىسى كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى. 2014-2018 -جىلدارى ق ر مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ ءىسى كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى بولدى. قازىرگى قىزمەتىن - 2018 -جىلدىڭ قاڭتارىنان بەرى اتقارىپ كەلەدى.

اۆتور: اياۋلىم التىنبەك