قازاق حالقى ۇلى دالانى 40 عاسىر بويى مەكەندەپ كەلەدى - ورازاق سماعۇل
ەلباسىنىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسىنا بايلانىستى پىكىر بىلدىرگەن اكادەميك، انتروپولوگ ورازاق سماعۇل وسىلاي دەدى.
«ەلباسى باعدارلامالىق ماقالادا ۇلتتىق ەتنومادەني تاريحىمىزعا كەڭىنەن كوڭىل ءبولىپ وتىرعانى قۋانتتى. شىنىمدى ايتايىن، سوڭعى ءبىر عاسىردان بەرى بۇل ماسەلەگە بيلىك تاراپىنان ەش نازار اۋدارىلماي كەلدى. ونىڭ سەبەپتەرى دە بەلگىلى عوي. ياعني، ەلباسى ماقالاسى ارقىلى ۇلتتىڭ ەتنومادەني تاريحىنا عىلىمي باعىتتاردى جۇمىلدىرۋ تۇڭعىش رەت كوتەرىلىپ وتىر»، - دەيدى ورازاق سماعۇل.
سونىمەن قاتار، اكادەميك قازاق حالقىنىڭ ەتنومادەني كونەلىگىنە توقتالا كەلە، حالىقتىڭ ءتۇپ-تامىرى بۇگىنگى قازاق دالاسىندا ۇزدىكسىز جالعاسىپ كەلە جاتقانىن العا تارتادى.
«ماقالا اياسىندا ايتا كەتەتىن ماڭىزدى دۇنيە - قازاق حالقى ىقىلىم زاماننان بەرى وسى كەڭ بايتاق ۇلى دالادا ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. فيزيكالىق- انتروپولوگيالىق ماتەريالدارعا سۇيەنسەك، قازاقتار وسى وڭىردە 4 مىڭ جىل بويى مەكەندەپ كەلەدى. ءبىزدىڭ بابالارىمىز ەجەلگى تاس، تەمىر داۋىرلەرىندە، انتيكالىق قولا داۋىرىندە، بەرتىندەگى تۇركى قاعاناتى زامانىندا ءدال وسى اتامەكەنىندە ءومىر سۇرگەن. ناقتى عىلىمي دالەلدەردىڭ ءوزى ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنىڭ 40 عاسىرعا جەتەتىنىن كورسەتەدى. حالقىمىزدىڭ وسىنداي كونە تاريحىن ايعاقتايتىن ماتەريالداردى قازىرگى قازاقتاردىڭ دەنە قۇرىلىسىنان، قاندارىنان، تەرى بەدەرلەرىنەن، ءدام سەزىمدەرىنەن، قاڭقا سۇيەكتەرىنەن، ءتىس قۇرىلىستارىنان انىقتاي الدىق»، - دەيدى ورازاق سماعۇل.
عالىمنىڭ ايتۋىنشا، زەرتتەۋ ناتيجەسىندە 4 مىڭ جىل بۇرىن ءدال وسى وڭىردە مەكەن ەتكەن بابالاردىڭ بەلگىلەرىنىڭ ۇشتەن بىرگە تەڭ ۇلەسى بۇگىنگى قازاقتاردىڭ بويىندا ساقتالىپ قالعان. سوندىقتان ورازاق سماعۇل ەلباسى ايتقانىنداي حالقىمىزدىڭ ەتنومادەني تاريحىن زەرتتەۋ، ول زەرتتەۋدى الەمگە پاش ەتۋ ورىندى بولاتىنىن العا تارتادى.
«مەنىڭ فيزيكالىق- انتروپولوگيامەن اينالىسقانىما 50 جىلدان استى. وسى ۋاقىت ىشىندە قازاق حالقىنىڭ كونە زامان تۇرعىندارى ەكەنىن راستايتىن ەڭبەكتەردى جارىققا شىعاردىق. اتا-بابالارىمىزدىڭ ەتنوتاريحىن الەم الدىندا تانىتۋعا ءالى دە مۇددەلىمىز. وسى تۇرعىدان ءبىر ماسەلە دە بار. ايتايىن دەگەنىم، ارحەولوگتاردىڭ بۇگىنگى قازىپ، تاۋىپ جۇرگەن زور بايلىقتارى، ۇلتىمىزعا بايلانىستىرىلماي، ۇلى مۇرالارىنىڭ ءبارى اتاۋسىز قالىپ جاتىر. ارحەولوگتار قازاق دالاسىندا وزدەرى تاپقان دۇنيەلەردى قازاقتىڭ اتا-تەگىمەن بايلانىستىرۋى كەرەك. ەجەلگى داۋىردەن قالعان قازبالاردى قازاق ۇلتىمەن بايلانىستىراتىن عىلىمي ەڭبەكتەر بىزدە جوقتىڭ قاسى. بۇل ناعىز نەمقۇرايدىلىق. وسىنداي عىلىمي ەڭبەكتەر ارقىلى ءبىز الەمدىك وركەنيەتكە ءوز جەرىمىز - ۇلى دالادا 40 عاسىر بويى تۇرىپ كەلە جاتقان ۇلت ەكەنىمىزدى جان-جاقتى تاعى دا دالەلدەي تۇسۋگە ءتيىسپىز. سوندا عانا پرەزيدەنت ماقالاسىنداعى كوتەرىلگەن ماسەلەلەر رەتىن تابادى»، دەيدى اكادەميك ورازاق سماعۇل.