الماتىنى جەر بەتىنەن جويىپ جىبەرە جازداعان جويقىن 3 سەل فوتو، كەسكىن
1921-جىلدىڭ جازىندا كىشى الماتى وزەنى تاسىپ، سەل قالانىڭ ورتالىعىنا دەيىن جەتكەن بولاتىن. سەلمەن بىرگە قۇلاعان ءىرى تاستاردان الماتى قيراندىلارعا اينالىپ، باتپاققا باتىپ قالدى. بۇل اپاتتان 500 دەن استام ادام قازا بولدى.
كارل ماركس (قونايەۆ) كوشەسى 1921-جىلدىڭ سەلىنەن كەيىن وسىنداي جاعدايدا بولعان. فوتو ۆ. پروسكۋريننىڭ «الما-اتا وت ا دو يا ۆ كالەيدوسكوپە سوبىتيي» اتتى كىتابىنان الىندى
«1963, 1973 جانە 1977-جىلدارى سەل ءجۇردى. ولاردىڭ جويقىن كۇشى بۇرىنعى ك س ر و ايماعىندا بولعان بارلىق سەلدەردەن اسىپ ءتۇستى»، - دەپ جازادى ءوزىنىڭ «وچەركي يستوري الماتى» اتتى كىتابىندا ۆلاديمير پروسكۋرين.
تاعى ءبىر جانتۇرشىگەرلىك سەل ەسىك قالاسىندا 1963-جىلى بولدى. كۇننىڭ اپتاپ ىستىعى سەلدىڭ جۇرۋىنە اكەلىپ سوقتىرعان.
5-6 ساعاتتىڭ ىشىندە بوگەت قيراپ، ەسىك كولى باتپاقتىڭ استىندا قالدى. ونىڭ جاعاجايىندا دەمالىپ جۇرگەن جۇزدەگەن ادامداردى دا باتپاق باسىپ قالدى.
«اپات جايلى ك س ر و باسشىلىعى 1963-جىلدىڭ 15- شىلدەسىندە ماسكەۋدە وتكەن ك و ك پ و ك پلەنۋمىندا اپاتقا كۋاگەر بولعان ساياسي بيۋرو وكىلى دىنمۇحامەد قونايەۆتىڭ سوزدەرىنەن ءبىر-اق ءبىلدى. دەگەنمەن جيىن بارىسىندا بۇل ماسەلەنىڭ ورنىنا قىتاي كومپارتياسىمەن قارىم-قاتىناس ماسەلەسى تالقىلاندى»، - دەپ ەسىنە الدى تانىمال ولكەتانۋشى ۆلاديمير پروسكۋرين.
60-جىلداردىڭ باسىنداعى ەسىك كولىنىڭ سۋرەتى
الايدا قالانى 1973-جىلى بۇدان دا جويقىن سەل كۇتىپ تۇردى. بۇل جولى دا شىلدە ايىندا بولعان اپاتقا مورەنالىق تۇيىقسۋ كولىنىڭ تاسۋى سەبەپ بولعان. تاۋلى ايماقتاردا كۇن ىسىپ تۇردى، ال ماۋسىم ايى سۋىق ءارى جاڭبىرلى بولدى. مورەنالىق كولدەر مەن مۇزدىقتاردا تولاسسىز قار جاۋدى.
مەدەۋ بوگەتىنەن جوعارى ورنالاستىرىلعان سەلگە قارسى قاقپانداردىڭ قيراندىلارى
شىلدەنىڭ باسىندا بىردەن كۇن ىسىپ، تاۋداعى قار مەن مۇزدىقتار ەري باستادى. ناتيجەسىندە مورەنانىڭ جوعارعى قاباتى ايتارلىقتاي دىمقىلدانىپ كەتتى.
«مەدەۋ» بوگەتىنە سەلدىڭ لەگى ساعات 18:17 دە كەلىپ، 3 ساعات بويى تاسىدى. سەلدىڭ ءوتۋى بارىسىندا 3-4 ءىرى سەل تولقىنى تىركەلدى.
ەڭ ءىرىسى العاشقى تولقىن بولدى. بيىكتىگى 12- 15 مەتر جانە ەنى 40-50 مەترگە جەتكەن تولقىننان سۋ جيناعىش قۇرالدار بىردەن تولىپ، 3 ساعات ىشىندە سەلدى ۇستاپ تۇراتىن قويما دا تولىپ كەتتى.
سەل ءجۇرىپ وتكەننەن كەيىن سەل قويماسىنىڭ تەك 30 پايىزى عانا بوس ەدى. بۇل كەلەسى تولقىندى ۇستاپ قالۋ ءۇشىن تىم از بولاتىن.
مەدەۋ سەل قويماسى. 1973-جىل
اپاتتى جاعدايدى جويۋ ءۇشىن جەدەل تۇردە بوگەتتى 40 مەترگە دەيىن جوعارى ەتىپ قالاۋ جانە 12,6 ميلليون تەكشە مەترگە دەيىن جەتەتىن جاڭا سەل قويماسىن سالۋ شەشىمى قابىلداندى.
سول كۇنى سەل تاسقىنى «گورەلنيك» تۋربازاسىن جەرمەن-جەكسەن ەتتى. وندا دەمالىپ جۇرگەن 100 دەن اسا ادام قايتىس بولدى.
دەرەكتەر ۆلاديمير پروسكۋريننىڭ «وچەركي يستوريي الماتى» اتتى كىتابىنان الىندى
Nur.kz
