ۋنيۆەرسيادانىڭ ەتنواۋىلىنا 300 ءانشى مەن كۇيشى شاقىرىلدى - فوتو
وسىعان وراي، «قازاقپارت» ءتىلشىسى «الاتاۋ الابىندا» ەتنوفەستيۆالىنىڭ جانە «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى بازاربەك اتىعايمەن سۇحباتتاستى.
- بازاربەك قايىربەك ۇلى، بۇكىلالەمدىك ستۋدەنتتەر سايىسىندا ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدى تانىتۋ ءۇشىن اۋقىمدى جوبانى جۇزەگە اسىرىپ جاتىرسىزدار. بۇگىن «الاتاۋ الابىندا» ەتنواۋىلى قانداي شاراسىمەن تۋريستەردى قۋانتپاق؟
- بۇگىن، 3 - اقپان كۇنى بەلگىلى ءداستۇرلى ءانشى نۇرجان جانپەيىسوۆتىڭ شىعارماشىلىق كەشى ءوتىپ جاتىر. كەشە «اينامكوز» اتتى باتىس قازاقستان مەكتەبىنىڭ مۋزىكالىق كونسەرتى قويىلدى. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ساۋلە جانپەيىسوۆا جۇرگىزگەن كەش وتە تاماشا ءوتىپ، حالىق قوشەمەتىنە بولەندى. ءبىز 30 - قاڭتاردان باستاپ، 8 - اقپانعا دەيىن ۇلتىمىزدىڭ وسى كۇنگە دەيىن جەتكەن بارلىق ءان- جىر مەكتەپتەرىنىڭ جەكە- جەكە كەشتەرىن وتكىزىپ جاتىرمىز.
30 - قاڭتاردا جوبانى «ءىنجۋ- مارجان» اتتى ارقا ءوڭىرىنىڭ ءداستۇرلى مۋزىكالىق كەشىمەن باستادىق، 31 - قاڭتاردا «اعاجاي، التايداي جەر قايدا...» اتتى التاي- تارباعاتاي ءوڭىرىنىڭ ءداستۇرلى مۋزىكالىق كەشى ءوتتى. بۇل الماتىدا جالپى، ءبىرىنشى رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىر.
- بۇل كەشتىڭ ەرەكشەلىگى نەدە؟
- التاي- تارباعاتايدىڭ، بايان- ولگەي (موڭعوليا)، قىتايدىڭ التاي وڭىرىنەن ءانشى- كۇيشىلەر كەلدى. سونىمەن قاتار، «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترىنىڭ سوليستەرى دە قاتىسىپ، كونە، حالىقتىق ءان- كۇيلەر التاي- تارباعاتاي سارىنىندا ورىندالدى.
ەرتەڭ، 4 - اقپاندا كۇيشى باتىرجان مىقتىبايەۆتىڭ «قۇرمانعازى» وركەسترىمەن بىرلەسكەن شىعارماشىلىق كەشى وتەدى. 5 - اقپاندا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، ارقا ءان مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى ەركىن شۇكىمانوۆتىڭ شىعارماشىلىق كەشى بەرىلسە، 6 - اقپاندا «ونەر الدى - قىزىل ءتىل» ستۋدەنت جاستاردىڭ ايتىسى بولادى. مۇندا جانر بويىنشا ايتىستاردى كورسەتەمىز.
7 - اقپان كۇنى «جەر سۇلۋى جەتىسۋ» اتتى جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ ءداستۇرلى مۋزىكالىق كەشى وتەدى. جىر دا، ءان دە، كۇي دە بۇل وڭىردە جاقسى ساقتالعان، سونى كورسەتەمىز. بۇل كەشتى ءبىزدىڭ «الاتاۋ» ونەر تەاترىنىڭ ارتىستەرى اتقارىپ شىقپاق.
- ءداستۇرلى ءان كەشتى تاماشالاۋعا كەلۋشىلەر قاتارى كوپ بە؟
- 1 - اقپان كۇنى «قانەكەي، ءتىلىم سويلەشى!» اتتى سىر ءوڭىرىنىڭ ءداستۇرلى مۋزىكالىق كەشىندە زال 100 پايىز تولىپ، بيلەتتەردىڭ بارلىعى ساتىلىپ كەتتى. بيلەتتەردى دە قىمباتتاتپاي، باعاسىن 500-700 تەڭگە كولەمىندە بەلگىلەدىك.
- بازاربەك قايىربەك ۇلى، ەتنواۋىل جوباسىمەن كەڭىرەك تانىستىرىپ وتەسىز بە؟ مۇندا ءبىز اڭشىلاردى كورىپ، ۇلتتىق داستارحاننان ءدام تاتتىق. تاعى قانداي شارالار قامتىلعان؟
- ەتنواۋىل جوباسىنىڭ ماقساتى - قازاقتىڭ سالت- ءداستۇرى، ادەت- عۇرىپ، ۇلتتىق مۋزىكاسىمەن شەتەلدىك قوناقتاردى تانىستىرۋ، ونى جان- جاقتى ناسيحاتتاۋ. ەتنواۋىل قوناقتارى قىران قايىرىپ، تازى جۇگىرتكەنىن كورەدى. ات جالىنداعى جىگىتتەردىڭ ونەرىن تاماشالاپ، كيىز ءۇي تىگۋ، سىرماق باسۋ، شي توقۋ پروتسەستەرىنە (شەبەرلىك دارىستەرى) وزدەرى قاتىسا الادى. ۇلتتىق تاعام تۇرلەرىنەن ءدام تاتادى. قازاقتىڭ جىر- تەرمەسىن، ءان- كۇيىن تىڭدايدى. ۇلتتىق قولونەر بۇيىمدارىن ەستەلىك رەتىندە ساتىپ الا الادى. ەتنواۋىل ساحناسىنداعى كونسەرت بارىسىندا قازاقتىڭ ۇلتتىق كيىم ۇلگىلەرىنىڭ كورسەتىلىمدەرى، ءداستۇرلى ونەرپازداردىڭ كونسەرتى سىندى قىزىقتى قويىلىمدار وتەدى.
ەتنواۋىلعا كىرە بەرىستە كونە شىراعداندار مەن اربا فورماسىنداعى ينستاللياتسيالاردى كورۋگە بولادى. ەتنواۋىلدىڭ ورتاسىندا اق شاتىرلى وردا تۇرىندەگى 3 ۇلكەن سفەرا قويىلعان. 1-سفەرادا فەستيۆال قوناقتارىنا ۇلتتتىق تاعام تۇرلەرى تارتىلادى، 2-سفەرادا قولونەر جارمەڭكەسى وتەدى، ال 3- ورتاداعى ۇلكەن سفەرادا 300 ورىندىق كونسەرت زالى بولادى. وندا كەلگەن جۇرت قازاقتىڭ ءان- كۇيىن، جىر- تەرمەسىن تاماشالايدى. وسىلايشا، ەتنواۋىل قوناقتارى باس- اياعى 1-2 ساعات ىشىندە قازاق ومىرىمەن تانىسىپ، ۇلتتىق تاعامنان ءدام تاتىپ، ۇلتتىق مۋزىكاسىن تىڭدايدى. الاڭنىڭ شەتىندە، سفەرالاردىڭ سىرتىندا (كىرە بەرىس جاقتا) اربا ۇستىنە تىگىلگەن جاساۋ- جابدىعىمەن 2 كيىز قويىلعان. ونىڭ ءبىر شەتىندە «ۇلى دالا ەلى» جانە «تاڭبالى تاستار» اتتى ينستاللياتسيالار قويىلعان.
سفەرانىڭ ىشىندە شاعىن اۋىلدار شوق- شوق بولىپ، دوڭگەلەنە ورنالاسقان. ولار: قولونەرشىلەر اۋىلى، قۇسبەگى- ساياتشىلار اۋىلى، زەرگەرلەر اۋىلى، مۋزىكالىق اسپاپتار كورمەسى.
«الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەرى تەاترىنىڭ ىشىندەگى 750 ورىندىق كونسەرت زالىندا جوعارىدا ءبىز ايتقان ءداستۇرلى مۋزىكالىق كونسەرتتەر قويىلسا، كينوزالدا تاريحي كوركەم فيلمدەر كورسەتىلىمى بولادى.
- «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترى عيماراتى ىشىندە ەمەس، سىرتىندا كونسەرت بەرىلىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز...
- دۇرىس ايتاسىز، سىرتتاعى وردالى شاتىردا «قوڭىر» توبى، «سازگەن- سازى»، «باقىت» بي ءانسامبلى، «ءۇش قوڭىر» سەكىلدى فولك انسامبلدەر مەن توپتاردىڭ كونسەرتتەرى ءوتىپ جاتىر. بۇل شاتىر 280 ادامعا ارنالعان. سونىمەن قاتار، «تاڭبالى تاستار» اتتى ينستاللياتسيالار جانىندا جىلقىشى، اڭشىلاردىڭ قوسىنىن شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ سىزبالارىنا قاراپ وتىرىپ دايىندادىق. وندا اڭشى- بۇركىتشىلەردىڭ سايسىن كورسەتەمىز.
- وسىنداي اۋقىمدى جوباعا قانشى ونەرپاز قاتىستىرىلىپ وتىر؟
- جالپى، جوبا بويىنشا، 300-گە جۋىق ءانشى ونەر كورسەتىپ جاتىر. كەشتەردى وتكىزۋدى «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترىنىڭ كۇشىمەن دايىنداپ جاتىرمىز. دەكوراتسيا، جارىق قويۋ، تەحنيكالىق جابدىقتارىنىڭ بارلىعىن دا ءوزىمىز اتقارىپ وتىرمىز. قۋانىشتىسى، ءداستۇرلى ءان- جىردى كەلىپ تاماشالاۋشى حالىق سانى كوپ. مۇندايدا قازاق: «الاۋ وتقا ۇشقىن بەر، تامىزىق مىندەتىن اتقارار» دەيدى. ءبىز سول ۇلتتىق ونەردىڭ دامۋىنا «تامىزىق» مىندەتىن اتقارىپ جاتقان جايمىز بار.
- ۋاقىت ءبولىپ، سۇحبات بەرگەنىڭىزگە راحمەت.
اۆتور: الماس مۇقاش ۇلى
