قازاقپارات كۇنتىزبەسى: 27- تامىز

ەستە قالار وقيعالار

1992-جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ارمەنيا رەسپۋبليكاسى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسى اراسىندا ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس ورنادى.

1992 -جىلى الماتىدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن. ءا. نازاربايەۆتىڭ باستاماسىمەن ازەربايجان، ارمەنيا جانە قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن تاۋلى قاراباح جانجالىن رەتتەۋ بويىنشا ءۇشجاقتى كەلىسسوزدەر باستالدى. كەلىسسوزدەردىڭ قورىتىندىلارىنا وراي مەموراندۋم قابىلدانىپ، وندا ازەربايجان جانە ارمەنيا تاراپتارى 1992-جىلعى 1- قىركۇيەكتەن باستاپ اسكەري قيمىلداردى توقتاتۋعا دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى.

1999 -جىلى قازاقستان تاريحىندا العاش رەت رەسپۋبليكانىڭ عالىم-زاڭگەرلەر توبى وردەندەرمەن ماراپاتتالدى. ولاردىڭ ىشىندە گ. س. ساپارعاليەۆ، ن. ا. شايكەنوۆ، يۋ. گ. باسين جانە ك. ا. كولپاكوۆ بار.

2001 -جىلى ەلباسى ن. نازاربايەۆ الماتى- بىشكەك تاسجولىنىڭ بويىندا جوڭعارلارمەن بولعان سوعىستاعى قازاق حالقىنىڭ جەڭىسىنە ارنالعان تاريحي ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىستى.

2001 -جىلى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 10 جىل» مەرەيتوي مەدالى بەكىتىلدى.

مەدالمەن قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىگىن قالىپتاستىرۋعا جانە ونىڭ ەگەمەندىگىن نىعايتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان ازاماتتار جانە شەتەلدىكتەر ماراپاتتالادى.

2007-جىلى اقتاۋدا سەكسەننەن استام تاريحي قۇندى ەسكەرتكىشتەرى بار 28 تاريحي- ارحەولوگيالىق كەشەن تابىلدى. ەنەوليت جانە قولا داۋىرىندەگى تۇراقتار جانە قولا، تەمىر جانە ورتا عاسىرلارداعى قورىمدار تابىلدى. ولاردىڭ اراسىندا قازاقستان اۋماعىندا مال شارۋاشىلىعىنىڭ تاراعان داۋىرىندەگى قوسقۇدىق-1 جانە قوسقۇدىق-2 تۇراقتارى ورنالاسقان.

ارحەولوگيالىق قازبالار كەزىندە باسقۇدىق-1 ءدىني- قابىرلەۋ ورنىنىڭ قالدىقتارى تابىلدى. قالدىقتاردى تازالاۋ كەزىندە 11-12- عاسىرعا جاتاتىن قىپشاق بوزبالاسىنىڭ قورىمى، 12-13- عاسىرعا جاتاتىن مۇسىلمانداردىڭ قورىمى تابىلدى.

2010 -جىلى ءبىر توپ ادام ابلاكەت تاۋىنا جۇگىرىپ شىعىپ، شىڭعا ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك تۋىن تىكتى. تەڭىز دەڭگەيىنەن 522 مەتر بيىكتەگى تۋدىڭ الدىندا ۇلكەن ارىپتەرمەن «قازاقستان» دەپ جازىلدى.

2012 -جىلى قاراعاندى وبلىسىنىڭ كىشى ساران كەنتىندە شەشەن رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى، رەسەي قاھارمانى احماد قاجى قادىروۆقا ەسكەرتكىش بەلگىسى قويىلدى.

ەسكەرتكىش تاقتاعا ا. قادىروۆتىڭ اتى، تۋعان جىلى جانە «حالىقتى ءسۇيۋ - قۇدايدان قورقۋ» دەگەن ءسوزى جازىلعان.

ەسكەرتكىش بەلگىنى جەرگىلىكتى شەشەن-ينگۋش دياسپوراسى قارجىلاندىردى. قازاق جەرىندە تۋعان ا. قادىروۆ ەكى حالىقتىڭ دوستىعىنا، باۋىرلاستىعىنا كوپ ءمان بەرگەن ەدى.

2013 -جىلى ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ ەنگىزىلۋىنە 20 جىل تولۋىنا وراي ق ر ۇلتتىق بانكى نومينالى 500 تەڭگەلىك ەستەلىك مونەتانى اينالىمعا شىعاردى. مونەتا 925 سىنامالى كۇمىستەن جاسالدى، نومينالى 500 تەڭگە، سالماعى -31,1 گرام، ديامەترى -38,61 م م، دايىنداۋ ساپاسى - «proof»، تارالىمى - 5 مىڭ دانا.

2014 -جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ تۇرىك رەسپۋبليكاسىنا ساپارمەن باردى.

انكارادا تۇرىك رەسپۋبليكاسىنىڭ باسشىسى رەجەپ تايىپ ەردوعاننىڭ ۇلىقتاۋ سالتاناتىنا قاتىستى. سونىمەن قاتار، ەلباسى ءبىرقاتار شەت مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارىمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى.

2015 -جىلى استانادا قازاقستان ۇكىمەتى مەن حالىقارالىق اتوم ەنەرگياسى اگەنتتىگى (ماگاتە) اراسىندا تومەن بايىتىلعان ۋران بانكىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. سالتاناتتى شاراعا ب ۇ ۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە مەملەكەتتەر - ۇلى بريتانيا، رەسەي، ا ق ش، قىتاي جانە فرانسيا وكىلدەرى، سونىمەن بىرگە جوبانىڭ دونور- ەلدەرى - ە و، نورۆەگيا، ب ا ءا جانە كۋۆەيت وكىلدەرى قاتىستى.

2015 -جىلى ءال-فارابي اتىنداعى قاز ۇ ۋ كلينتون جاھاندىق باستاماسىنىڭ (CGI) جانە «Clinton Global Initiative University» ۋنيۆەرسيتەتتەرى (CGI U) جەلىسىنىڭ مۇشەسى اتاندى.

بۇل بەدەلدى كونسورتسيۋمعا كىرۋ ۇسىنىسىن ا ق ش- تىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى بيلل كلينتون ءوزىنىڭ قاز ۇ ۋ رەكتورى عالىم مۇتانوۆقا جازعان حاتىندا بىلدىرگەن.

2015 -جىلى استانانىڭ حالىقارالىق اۋەجايى اۋماعىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ۇلانى جاڭا اۆياتسيا بازاسىنىڭ ىرگەسى قالاندى. نىساندا اەرودروم جانە اكىمشىلىك-شارۋاشىلىق ايماقتار بولادى.

2015 -جىلى ت م د مەملەكەتتەرىنىڭ قىلمىسقا قارسى كۇرەس سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىن نىعايتۋ مەن دامىتۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن قازاقستان مەن رەسەيدىڭ باس پروكۋرورلارى اسحات داۋىلبايەۆ پەن يۋريي چايكا ت م د اتقارۋ كوميتەتىنىڭ گراموتالارىمەن ناگرادتالدى.

ماراپاتتى ت م د اتقارۋ كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى سەرگەي لەبەديەۆ تاۋەلسىزدىك سارايىندا ت م د- عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ باس پروكۋرورلارىنىڭ ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ 25-وتىرىسىندا تابىستادى.

2016-جىلى سەمەي پوليگونى قاسىرەتىنىڭ ءدۇيىم جۇرتقا جاريا ەتىلمەگەن تۇستارى تۋرالى سىر شەرتەتىن كەڭەس كەزەڭىنىڭ جاسىرىن قۇجاتتارى استاناداعى كورمەگە قويىلدى. ەلوردا تۇرعىندارى العاش رەت لاۆرەنتي بەريانىڭ يوسيف ستالينگە كەڭەس اتوم بومباسىنىڭ جاسالعانى تۋرالى مالىمدەگەن حاتى، پوليگون تاريحىنداعى اسا قۋاتتى جارىلىس بولعان سۋتەك بومباسىن سىناقتان وتكىزۋ تۋرالى ۇكىمەت حابارلاماسى سياقتى قۇجاتتاردى، سىناق الاڭدارىنىڭ سۋرەتتەرىن العاش رەت كوردى.

ونداعان جىل بويى «اسا قۇپيا» گريفىمەن ساقتالعان قۇجاتتار مەن فوتوسۋرەتتەر سەمەي يادرولىق پوليگونى جابىلۋىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان ەكسپەديتسيا بارىسىندا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ارحيۆتەرىنەن الىندى.

2016 -جىلى اقمولا وبلىسىنىڭ بۋراباي كەنتىندە وتكىزىلگەن قايىرىمدىلىق اۋكتسيونىندا بوكسشى گەننادي گولوۆكيننىڭ بىلعارى قولعابى سەگىز ميلليون تەڭگەگە، وليمپيادا چەمپيونى دميتري بالانديننىڭ جەيدەسى 1 ميلليون 450 مىڭ تەڭگەگە ساتىلدى.

ودان تۇسكەن قاراجات كوكشەتاۋداعى اقمولا وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنا قاجەتتى جابدىقتار الۋعا جۇمسالدى.

2017-جىلى قازاقستاندىق ءانشى ديماش قۇدايبەرگەن بەيجىڭدە وتكەن 2017 Fresh Asia music Festival جاڭا اندەر فەستيۆالىندە «جىلدىڭ ۇزدىك شەتەلدىك شىعارماشىلىق تۇلعاسى» اتالىمىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.

2017 -جىلى حورۆاتيانىڭ كورچۋلا ارالىندا وتكەن «ماركو پولو» كينوفەستيۆالىندە «اناعا اپارار جول» فيلمى باستى «ۇزدىك فيلم» اتالىمىن جەڭىپ الدى. سالتاناتتى شارادا قازاقستاندىق دەلەگاتسياعا ديپلومدار مەن ماراپاتتار تابىستالدى. فەستيۆالعا ازەربايجان، بولگاريا، يندونەزيا، يران، كورەيا، قازاقستان، تۇركيا، ءۇندىستان، حورۆاتيا جانە باسقا ەلدەردىڭ كينەماتوگرافيستەرى قاتىستى.

قازاقستان دەلەگاتسياسىنىڭ قۇرامىندا «اناعا اپارار جول» فيلمىندە باستى رولدەردى سومداعان ءادىل احمەتوۆ پەن التىناي نوگەربەك، سونداي-اق ق ر حورۆاتياداعى ەلشىلىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرى بولدى.

2019 -جىلى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ جارلىعىمەن ق ر پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى جاستار كادر رەزەرۆى جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا قۇرىلدى.

ىرىكتەۋگە ءار سالانىڭ وكىلدەرى، ءتۇرلى ماماندىق يەلەرى قاتىسا الادى. بۇل كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور، جەكە سەكتور، ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى بولۋى مۇمكىن. پرەزيدەنتتىك جاستار كادر رەزەرۆىنە ىرىكتەۋگە قاتىسۋشىلارعا قويىلاتىن نەگىزگى تالاپتار - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى بولۋ، جاسى 35 كە دەيىن، جوعارى ءبىلىمنىڭ بولۋى جانە جالپى جۇمىس ءوتىلى كەمىندە 5 جىل.

2019 -جىلى ۆولونتەرلىكتى دامىتۋ ماقساتىندا 2020 -جىل ۆولونتەر جىلى بولىپ جاريالاندى.

ۆولونتەر جىلىنىڭ ۇرانى - «بىرگەمىز». قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ حالىقارالىق «جىل ۆولونتەرى» ماراپاتىن بەكىتۋدى ۇسىندى. ونىڭ اياسىندا ۇزدىك جوبا اۆتورلارى مەن قاتىسۋشىلارى ماراپاتتالادى.

2019 -جىلى ساۋد ارابياسىندا يسلام ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا (ي ى ۇ) مۇشە ەلدەردىڭ ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە بايلانىستى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن قۇرىلعان ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى يسلام ۇيىمى باس اسسامبلەياسىنىڭ سەسسياسى ءوتتى.

مۇسىلمان ەلدەرىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلەرى وسى ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ الدىندا تۇرعان ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە بايلانىستى نەگىزگى پروبلەمالاردى تالقىلادى، ءوز ەلىندە بارلىق قولجەتىمدى رەسۋرستاردى جۇمىلدىرۋ ارقىلى ۇزاق مەرزىمدى نەگىزدە ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگىن ىلگەرىلەتۋ جانە دامىتۋ ءۇشىن ۇجىمدىق پلاتفورما قۇرۋ بويىنشا ناقتى شارالار قابىلدادى، تاجىريبە الماستى.

قازىرگى ۋاقىتتا بۇل ۇيىمعا 33 مۇسىلمان مەملەكەتى مۇشە. شتاب- پاتەرى نۇر-سۇلتان قالاسىندا ورنالاسقان.