ەلىمىزدە 2030 -جىلعا دەيىن قانداي نىساندار سالىنادى: مينيستر ەرسايىن ناعاسپايەۆپەن سۇحبات
استانا. KAZINFORM - قازاقستاندا قۇرىلىس سالاسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. وتكەن جىلدىڭ وزىندە قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 10,8 تريلليون تەڭگەگە جەتتى. الداعى ۋاقىتتا دا جاڭا زاۋىتتار، جولدار مەن تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى سالىنادى. ينفراقۇرىلىم قۇرىلىستىڭ قارقىنىنا ىلەسە الا ما؟ ازاماتتار ءۇشىن باسپانا قولجەتىمدى بولا ما؟ نىساندار پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن انىقتالعان اقاۋلارعا كىم جاۋاپ بەرەدى؟ وسى جانە باسقا دا سۇراقتارعا ق ر ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپايەۆ Kazinform اگەنتتىگىنە بەرگەن ەكسكليۋزيۆتى سۇحباتىندا جاۋاپ بەردى.
- پرەزيدەنت بيىلعى جولداۋىندا قۇرىلىس كولەمىن ارتتىرىپ، ينفراقۇرىلىمدى اۋقىمدى تۇردە جاڭارتۋعا شاقىردى. 2025 -جىلى قازاقستانداعى قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 10,8 تريلليون تەڭگەگە جەتتى. مۇنداي وسىمگە قانداي فاكتورلار سەبەپ بولدى جانە قازىرگى تاڭدا قاي باعىتتار قارقىندى دامىپ كەلەدى؟
- مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقايەۆ قۇرىلىس سالاسىنا اۋقىمدى مىندەتتەر جۇكتەدى. بۇگىندە بۇل سالادا ناقتى ناتيجەلەر بار. ءوسىم تەك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى ەسەبىنەن عانا ەمەس، كولىك، الەۋمەتتىك، ينجەنەرلىك جانە باسقا دا ينفراقۇرىلىم تۇرلەرىن دامىتۋ ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلىپ وتىر.
وتكەن جىلى قازاقستاندا ورىندالعان قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 10,8 تريلليون تەڭگە بولدى. بۇل - 2024 -جىلمەن سالىستىرعاندا 17,5 پايىزعا جوعارى كورسەتكىش. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ جالپى كولەمىندە اۆتوموبيل جانە تەمىرجولدار مەن مەترو قۇرىلىسىنىڭ ۇلەسى - 23,7 پايىز، تۇرعىن ۇيلەر قۇرىلىسىنىڭ مولشەرى - 12,3 پايىز ال وزگە دە عيماراتتار قۇرىلىسىنىڭ ۇلەسى 22,6 پايىز بولدى. جالپى، عيماراتتار مەن قۇرىلىستاردى سالۋ جانە جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ 18,7 پايىزعا ارتتى.
قۇرىلىس سالاسىنداعى بەلسەندىلىك اۋقىمىن مەملەكەتتىك ساۋلەت- قۇرىلىس باقىلاۋىندا تۇرعان نىسانداردىڭ سانى دا كورسەتەدى. 2025 -جىلى مۇنداي نىسانداردىڭ سانى 22639 عا جەتتى. 2024 -جىلى ولاردىڭ سانى 21954 بولعان ەدى. وسىلايشا، كورسەتكىش 3,1 پايىزعا ءوستى. ال 2026 -جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنداعى ستاتيستيكا بويىنشا، مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋىندا 10694 نىسان تىركەۋدە تۇر.
ايتا كەتەيىك، نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى - تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى. مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ بۇل باعىتتاعى ماقساتى - سالانىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتىپ، تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن ۇلعايتۋ. 2025 -جىلى ەلدە 20,3 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل 2024 -جىلعى كورسەتكىشتەن 6,2 پايىزعا ارتىق. پايدالانۋعا بەرىلگەن تۇرعىن ءۇيدىڭ 90,6 پايىزى جەكە قۇرىلىس سالۋشىلاردىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى بولدى. دەمەك، تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى ەلىمىزدەگى قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ جالپى كولەمىندە ماڭىزدى ورىن الادى.
سونىمەن بىرگە، قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ەلەۋلى بولىگىن كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جۇمىستارى الادى. 2025 -جىلى اۆتوموبيل جولدارىنىڭ 13 مىڭ شاقىرىمىندا قۇرىلىس جانە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بۇل - رەكوردتىق كورسەتكىش. ونىڭ ىشىندە شامامەن 6 مىڭ شاقىرىم قاشىقتىقتاعى جۇمىستار اياقتالىپ، جولدار پايدالانۋعا بەرىلدى. جول قۇرىلىسى مەن رەكونسترۋكتسيالاۋ اياسىندا «قالباتاۋ - مايقاپشاعاي»، «قۇرتى - قونايەۆ»، « قىزىلوردا - جەزقازعان»، «ۇزىناعاش - وتار» جوبالارى ىسكە اسىرىلدى. سونىمەن قاتار «اقتوبە - ۇلعايسىن»، «قاراعاندى - جەزقازعان»، «اتىراۋ - دوسسور» باعىتتارىنداعى جانە سارىاعاش قالاسىنىڭ اينالما جولىن سالۋ جوبالارى قولعا الىندى.
تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىت - الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم قۇرىلىسى. 2025 -جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا، ەلىمىزدە 236 مىڭعا جۋىق وقۋشى ورنىنا ارنالعان 162 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. ونىڭ 112 سى «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا سالىندى. جاڭا مەكتەپتەردىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋى ءۇش اۋىسىممەن وقىتاتىن 27 مەكتەپ پەن اپاتتى جاعدايداعى 11 مەكتەپتىڭ ماسەلەسىن شەشۋگە، سونداي-اق وقۋشى ورىندارىنىڭ تاپشىلىعىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
بۇدان بولەك، 2025 -جىلى ەلدە 250 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ، 64 مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى، 5 اۋرۋحانا جانە 166 امبۋلاتوريالىق- ەمحانالىق ۇيىم پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كوممەرتسيالىق جانە تۇرعىن ءۇي نىساندارىمەن عانا شەكتەلمەي، حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمعا دەگەن قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان نىسانداردى دا قامتيتىنىن كورسەتەدى.
-قازىرگى تاڭدا قاي وڭىرلەردە قۇرىلىس قارقىنى ەڭ جوعارى، القاي وڭىرلەردە قۇرىلىس كولەمى ازايىپ وتىر؟ ونىڭ سەبەپتەرى قانداي؟
- 2026 -جىلدىڭ توعىز ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا، رەسپۋبليكاداعى قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ناقتى كولەم يندەكسى - 111,5 پايىز. ەڭ جوعارى ءوسىم ۇلىتاۋ وبلىسىندا تىركەلدى (2,4 ەسە). قىزىلوردا وبلىسىندا قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 31,5 پايىزعا، ال شىمكەنت قالاسىندا 25,4 پايىزعا جوعارىلادى. ۇلىتاۋ وبلىسىنداعى وسىمگە تەمىرجولدار، اۆتوموبيل جولدارى، گاز قۇبىرى جانە باسقا دا نىساندار قۇرىلىسى ىقپال ەتتى. قىزىلوردا وبلىسىندا وسىمگە جولدار مەن تۇرعىن ۇيلەردىڭ، كوپبەيىندى اۋرۋحانا مەن « قىزىلوردا- ارەنا» سپورت كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى سەپتىگىن تيگىزدى. شىمكەنت قالاسىندا تۇرعىن ۇيلەر مەن وندىرىستىك نىسانداردىڭ سالىنۋى، سونداي-اق اۆتوموبيل جولدارىنىڭ قايتا جاڭعىرتىلۋى قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمىن ارتتىردى.
سونىمەن قاتار، جەتىسۋ وبلىسىندا قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 28,1 پايىزعا، قاراعاندى وبلىسىندا 16 پايىزعا، ال سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا 2 پايىزعا تومەندەدى. بۇل، نەگىزىنەن، جەكەلەگەن ينفراقۇرىلىمدىق جانە ونەركاسىپتىك جوبالار بويىنشا جۇمىس كولەمىنىڭ قىسقارۋىنا بايلانىستى. اتاپ ايتقاندا، گازبەن جابدىقتاۋ، تەمىرجول جانە اۆتوموبيل ينفراقۇرىلىمى، سونداي-اق سۋمەن جابدىقتاۋ سالالارىنداعى جۇمىستاردىڭ ازايۋى اسەر ەتتى.
دەگەنمەن، قۇرىلىس جۇمىستارى كولەمىنىڭ تومەندەۋى مىندەتتى تۇردە ينۆەستيتسيانىڭ نەمەسە قۇرىلىس قۋاتتارىنىڭ جەتكىلىكسىز ەكەنىن بىلدىرمەيدى. جاعدايدى وبەكتيۆتى باعالاۋ ءۇشىن قارجىلاندىرۋ كولەمىن، ءىرى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ مەرزىمدەرىن جانە قۇرىلىس رەسۋرستارىمەن قامتاماسىز ەتىلۋ دەڭگەيىن ەسكەرۋ قاجەت.
جالپى، وڭىرلەردەگى قۇرىلىس بەلسەندىلىگى ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق، ونەركاسىپتىك جانە تۇرعىن ءۇي جوبالارىن ىسكە اسىرۋ ارقىلى قولداۋ تاۋىپ وتىر. ماسەلەن، 2026 -جىلعا ارنالعان جوسپارلاردا اۆتوموبيل جولدارى مەن تەمىرجول جەلىلەرىن، ەنەرگەتيكالىق نىساندار مەن اۋەجايلاردى سالۋعا جانە رەكونسترۋكتسيالاۋعا قاراجات ءبولۋ جوسپاردا بار.
-2029 -جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق ينفراقۇرىلىم جوسپارى اياسىندا 90ميلليارد دوللاردان استام ينۆەستيتسيا تارتۋ كوزدەلگەن. ال2026 -جىلى قۇرىلىسقا جالپى قانشا قاراجات جۇمسالادى؟ بۇل قارجىنى بولۋدە مەملەكەت، قازاقستاندىق جەكە كومپانيالار جانە شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ ۇلەسى قانداي؟
- قازاقستاننىڭ 2029 -جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق ينفراقۇرىلىم جوسپارى (ۇ ي ج) - ەلىمىزدىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ مەن جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان قۇجات. وسى جوسپار اياسىندا ق ر ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ قۇزىرەتىنە سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ ينفراقۇرىلىمىنا قاتىستى جوبالار كىرەدى.
قازىرگى ۋاقىتتا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ، ۇلتتىق ينفراقۇرىلىم جوسپارىنا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى ۇيلەستىرەتىن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بارلىق قارجىلاندىرۋ كوزدەرى ەسەبىنەن جالپى 830 ميلليارد تەڭگە قاجەت.
2026 -جىلعا 78,93 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە قارجىلاندىرۋ قاراستىرىلعان. ونىڭ ىشىندە 23,55 ميلليارد تەڭگە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن، ال 55,38 ميلليارد تەڭگە بيۋدجەتتەن تىس قاراجات ەسەبىنەن بولىنەدى.
جوسپارداعى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن تىس كوزدەردەن قاراجات تارتۋ كوزدەلىپ وتىر. قارجىلاندىرۋ مەملەكەتتىك- جەكەشەلىك ارىپتەستىك تەتىكتەرى، بانكتەردىڭ كرەديتتەرى، حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارى مەن دامۋ ينستيتۋتتارىنىڭ قاراجاتى، مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەرمەن قامتاماسىز ەتىلگەن قارىزدار، جەكە ينۆەستيتسيالار جانە ينۆەستورلاردىڭ ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلادى.
قارجىلاندىرۋدىڭ ناقتى كوزدەرى مەن تەتىكتەرى ءار جوبانىڭ ەرەكشەلىگىنە قاراي ايقىندالادى. بۇل رەتتە ينۆەستيتسيالىق كەزەڭدە ءتيىستى ساراپتامالار جۇرگىزىلىپ، قاجەتتى قورىتىندىلار الىنۋى ەسكەرىلەدى.
سونىمەن قاتار، قولدانىستاعى تاريفتەردىڭ تومەندىگى مەن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ شەكتەۋلىلىگى دە ينۆەستيتسيا تارتۋعا اسەر ەتەدى.
- 2030 -جىلعا دەيىن قازاقستاندا قانداي ءىرى ونەركاسىپتىك، ينفراقۇرىلىمدىق جانە الەۋمەتتىك نىساندار سالۋ جوسپارلانىپ وتىر؟ قازىردىڭ وزىندە ۇزاق مەرزىمدى قۇرىلىس كەزەڭى قالىپتاسىپ كەلە جاتىر دەپ ايتۋعا بولا ما، الدە قازىرگى وسىمگە كوبىنە جەكەلەگەن ءىرى جوبالار اسەر ەتىپ جاتىر ما؟
- 2030 -جىلعا دەيىن قازاقستاندا قۇرىلىس سالاسىنداعى اۋقىمدى جوبالار توپتاماسىن ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ەڭ ماڭىزدى باعىتتاردى بىرنەشە توپقا ءبولىپ قاراستىرۋعا بولادى.
ەنەرگەتيكا جانە كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىم. بۇل باعىتتا ەنەرگەتيكالىق نىسانداردى، ينجەنەرلىك جەلىلەر مەن تىرشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ جۇيەلەرىن جاڭعىرتۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلۋعا ءتيىس. ەنەرگەتيكا جانە كوممۋنالدىق سەكتورلاردى جاڭعىرتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوباعا (ە ك س ج) شامامەن 13,6 تريلليون تەڭگە ينۆەستيتسيا سالۋ كوزدەلگەن. ودان بولەك، 2030 -جىلعا دەيىن 5 مىڭ شاقىرىم سۋ قۇبىرى جەلىسىن جانە 2,8 مىڭ شاقىرىم سۋ بۇرۋ جەلىسىن جاڭعىرتۋ، سونداي-اق جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 1,9 تريلليون تەڭگە بولاتىن 45 كارىز- تازارتۋ قۇرىلىستارىن سالۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋ جوسپارلانعان.
تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنا سايكەس، 2023- 2029 -جىلدارى 111 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالۋ جوسپارلانعان. ءۇش جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا، ونىڭ 57,2 ميلليون شارشى مەترى پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل - جوسپاردىڭ 51,5 پايىزى. 2026 -جىلى 20,4 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ كوزدەلگەن.
2030 -جىلعا دەيىن قازاقستاندا ونەركاسىپ سالاسىنداعى اۋقىمدى جوبالار توپتاماسىن ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدىلارى - مەتاللۋرگيالىق ءوندىرىس قۋاتتارىن دامىتۋ، جاڭا حيميا وندىرىستەرىن قۇرۋ جانە ەكونوميكانىڭ باسقا سالالارىن شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتەتىن كاسىپورىندار اشۋ.
اتاپ ايتقاندا، 2027 -جىلى تۇركىستان وبلىسىندا كۇكىرت قىشقىلى زاۋىتىن، ال جامبىل وبلىسىندا مينەرالدى تىڭايتقىشتار مەن ونەركاسىپتىك ونىمدەر وندىرەتىن كاسىپورىنداردى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. سونداي-اق تۇركىستان وبلىسىندا كاۋستيكالىق سودا مەن پوليۆينيلحلوريد ءوندىرۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇدان بولەك، جامبىل وبلىسىندا جەل گەنەراتورلارىنىڭ قۇرامداس بولىكتەرىن ءوندىرۋ جوسپارلانعان. اقتوبە وبلىسىندا ەتيلەناميندەر وندىرەتىن زاۋىت سالۋ، ال استانادا XCMG ماركالى جۇك اۆتوموبيلدەرى مەن جول-قۇرىلىس تەحنيكاسىن شىعاراتىن ءوندىرىستى ىسكە قوسۋ كوزدەلگەن. مۇندا اۆتوبەتونارالاستىرعىشتار، اۆتوكران-مانيپۋلياتورلار، اۆتوگرەيدەرلەر، فرونتالدى تيەگىشتەر ت. ب. ونىمدەر شىعارىلادى.
2028 -جىلعا Qarmet كومپانياسىنىڭ ءوندىرىسىن كەڭەيتۋ، قىزىلوردا وبلىسىندا Roca Kazakhstan كومپانياسىنىڭ سانتەحنيكالىق بۇيىمدار ءوندىرىسىن قۇرۋ، تۇركىستان وبلىسىندا اليۋمينيي تاسپالارىن وندىرەتىن زاۋىت سالۋ، سونداي-اق اباي وبلىسىندا چيپتەر مەن ەلەكتروندىق قۇرىلعىلار ءوندىرۋ جوبالارى جوسپارلانعان.
2029 -جىلى جامبىل وبلىسىندا فوسفورلى تىڭايتقىشتار شىعاراتىن حيميا كەشەنىن، ماڭعىستاۋ وبلىسىندا كارباميد زاۋىتىن، اقتوبە وبلىسىندا كاتودتى مىس وندىرەتىن بايىتۋ فابريكاسىن، قوستاناي وبلىسىندا گلينوزەم وندىرەتىن كاسىپورىندى ىسكە قوسۋ كوزدەلگەن.
2030 -جىلعا جوسپارلانعان ەڭ ۇزاق مەرزىمدى مەتاللۋرگيالىق جوبالارعا قاراعاندى وبلىسىنداعى جاڭا مىس بالقىتۋ زاۋىتى، پاۆلودار وبلىسىنداعى بولات وندىرەتىن مەتاللۋرگيالىق زاۋىت جانە جوعارى تەحنولوگيالىق بولات شىعاراتىن ەلەكترومەتاللۋرگيالىق كەشەن جاتادى. سونىمەن قاتار اتىراۋ وبلىسىندا ەكى باعىتتا باعدارلانعان پوليپروپيلەن (ب و پ پ) ۇلدىرلەرى مەن باسقا دا پوليمەرلىك بۇيىمدار ءوندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
2026 -جىلى ىسكە اسىرىلاتىن جانە ىسكە اسىرىلۋى جوسپارلانعان جوبالار دا ماڭىزدى. ولاردىڭ قاتارىندا پاۆلودار وبلىسىنداعى رەلس دانەكەرلەۋ كاسىپورنى، الماتى وبلىسىنداعى ناتري سۋلفاتىن وندىرەتىن ءوندىرىس، تۇركىستان وبلىسىنداعى ەدەن جابىندارىن شىعاراتىن زاۋىت، سونداي-اق قۇرىلىس جانە ارلەۋ ماتەريالدارىن وندىرەتىن زاۋىتتار بار.
وسىلايشا، اڭگىمە جەكەلەگەن كاسىپورىنداردى ىسكە قوسۋمەن عانا شەكتەلمەيدى. مينەرالدىق شيكىزاتتى وڭدەۋدەن باستاپ حيميالىق ونىمدەر، مەتالدار مەن دايىن ماتەريالدار شىعارۋعا دەيىنگى تۇتاس وندىرىستىك باعىتتاردى دامىتۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل وتاندىق كاسىپورىندار اراسىنداعى وندىرىستىك بايلانىستى نىعايتۋعا، شيكىزاتتى تەرەڭىرەك وڭدەۋگە جانە جاڭا وندىرىستىك تىزبەكتەر قالىپتاستىرۋعا نەگىز بولادى.
ەكىنشى سۇراققا كەلسەك، ۇزاق مەرزىمدى قۇرىلىس كەزەڭى قالىپتاسىپ كەلە جاتىر دەپ ايتۋعا نەگىز بار دەپ ەسەپتەيمىن. مۇنى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ اۋقىمدى جوسپارلارى، بىرنەشە جىلعا ارنالعان جاڭعىرتۋ باعدارلامالارى جانە ەكونوميكانىڭ بىرنەشە سالاسىندا جوبالاردىڭ قاتار ىسكە اسىرىلۋى كورسەتەدى.
سونىمەن بىرگە، قازىرگى ءوسىمدى تەك ۇزاق مەرزىمدى ۇردىستەرمەن بايلانىستىرۋ دۇرىس بولماس ەدى. قۇرىلىس سالاسىنىڭ بۇگىنگى كورسەتكىشتەرىنە جەكەلەگەن ءىرى جوبالار، جۇمىستاردى ورىنداۋ مەرزىمدەرى، ينۆەستيتسيالىق قاراجاتتى يگەرۋ جانە ورىندالعان جۇمىستار اكتىلەرىن راسىمدەۋ قارقىنى دا ەلەۋلى اسەر ەتەدى.
سوندىقتان الداعى كەزەڭدەگى باستى مىندەت - قۇرىلىس كەشەنىنىڭ جۇمىسىن ءبىرقالىپتى جۇكتەمەمەن قامتاماسىز ەتۋ، جوبالاردى ۋاقىتىلى قارجىلاندىرۋ جانە اياقتالىپ جاتقان نىسانداردىڭ ورنىنا جاڭا جوبالاردى دايىنداۋ. بۇل قازىرگى ءىرى جوبالار پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن دە سالانىڭ تۇراقتى دامۋىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى سالاسىندا ءىرى نىسانداردى باس جوسپارلارمەن، ەگجەي- تەگجەيلى جوسپارلاۋ جوبالارىمەن جانە ينجەنەرلىك ءارى الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جوسپارلارىمەن ۇيلەستىرە ورنالاستىرۋ باسىمدىققا يە. 2030 -جىلعا دەيىن مىناداي ماڭىزدى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن:
اتىراۋ وبلىسىنداعى Silleno پوليەتيلەن زاۋىتى - جىلىنا 1,25 ميلليون توننا ءونىم وندىرەدى. ينۆەستيتسيا كولەمى شامامەن 7,4 ميلليارد دوللار. جوبانى 2029 -جىلى اياقتاۋ جوسپارلانعان.
قاشاعانداعى گاز وڭدەۋ زاۋىتى - جىلىنا 1 ميلليارد تەكشە مەتر گاز وڭدەيدى. ينۆەستيتسيا كولەمى - 491,9 ميلليارد تەڭگە. پايدالانۋعا بەرۋ مەرزىمى - 2026 -جىل.
جاڭاوزەندەگى گاز وڭدەۋ زاۋىتى. ينۆەستيتسيا كولەمى - 167,7 ميلليارد تەڭگە. پايدالانۋعا بەرۋ مەرزىمى - 2027 -جىل.
بۇدان بولەك، جىلۋ جەلىلەرىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل ماقساتقا 2 تريلليون تەڭگەدەن استام قاراجات بولىنگەن.
الەۋمەتتىك سالادا مەكتەپتەر مەن مەديتسينالىق مەكەمەلەردى، سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ نىساندارىن سالۋ جانە جاڭعىرتۋ كوزدەلگەن.
قالا قۇرىلىسى سالاسىنداعى باستى مىندەت - بۇل نىسانداردىڭ حالىققا قولجەتىمدى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ولاردى پايدالانۋعا بەرۋ مەرزىمدەرىن تۇرعىن اۋدانداردىڭ دامۋ قارقىنىمەن ۇيلەستىرۋ.
- ءىرى قۇرىلىس جوبالارىنىڭ قۇنى قالاي باقىلانادى جانە قۇرىلىس قۇنىنىڭ قىمباتتاۋىنا كىم جاۋاپ بەرەدى؟ جوبالار بويىنشا جوسپاردان تىس شىعىندار تۋرالى اقپارات قانشالىقتى اشىق؟
- قۇرىلىس قۇنى سمەتالىق نورماتيۆتىك قۇجاتتار نەگىزىندە ايقىندالادى. ونىڭ قۇنى جوبالاۋ، ساراپتامادان وتكىزۋ جانە قۇرىلىس- مونتاجداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەزەڭدەرىندە باقىلانادى. باعا بەلگىلەۋگە قاتىستى مەملەكەتتىك نورماتيۆتەردى مينيسترلىك سمەتالىق باعالاردى باقىلاۋ، ەسەپتەۋ جانە جيناقتارىن قالىپتاستىرۋ ارقىلى ازىرلەپ، بەكىتەدى.
قۇرىلىس قۇنىنىڭ وسۋىنە كىم جاۋاپ بەرەتىنى ونىڭ قىمباتتاۋ سەبەپتەرىنە بايلانىستى. ەگەر قۇرىلىس قۇنىنىڭ وسۋىنە جۇمىستاردىڭ مەرزىمىندە ورىندالماۋى نەمەسە قۇرىلىس بارىسىندا انىقتالعان اقاۋلار مەن جوبالىق تالاپتاردىڭ بۇزىلۋى سەبەپ بولسا، جاۋاپكەرشىلىك مەردىگەرگە جۇكتەلەدى.
اقپاراتتىڭ اشىقتىعىنا كەلسەك، مەملەكەت قاتىساتىن جوبالار تۋرالى مالىمەتتەر بارىنشا اشىق جاريالانادى. بارلىق شارتتار، ورىندالعان جۇمىستار اكتىلەرى جانە كەلىسىمشارت سوماسىن ۇلعايتۋعا قاتىستى قوسىمشا كەلىسىمدەر مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جۇيەسىندە جاريالانادى.
سونىمەن قاتار، قۇرىلىس قۇنىنىڭ نەگىزسىز ءوسۋ جاعدايلارى مەملەكەتتىك اۋديت ورگاندارىنىڭ ەسەپتەرىندە تۇراقتى تۇردە تىركەلەدى. بۇل ەسەپتەر قوعام ءۇشىن اشىق.
-كوممۋنالدىق جەلىلەردى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى تۇرعىن ءۇي مەن ونەركاسىپتىك نىساندار قۇرىلىسىنىڭ قارقىنىنا ىلەسە الىپ وتىرما؟ جۇكتەمەنىڭ ارتۋى جاعدايىندا قۋات تاپشىلىعى مەن اپاتتاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قانداي شارالار قابىلدانىپ جاتىر؟
- قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس، ەلدى مەكەندەردىڭ اۋماقتارىن دامىتۋ جانە قۇرىلىس سالۋ ەلدى مەكەندەردىڭ باس جوسپارلارى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى.
باس جوسپاردا ەلدى مەكەن اۋماعىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى ايقىندالادى. ولاردىڭ قاتارىندا الەۋمەتتىك، رەكرەاتسيالىق، وندىرىستىك، كولىك جانە ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم بار. بۇل رەتتە، اۋماققا كەشەندى باعا بەرۋ، تابيعي- كليماتتىق جانە ەكولوگيالىق ەرەكشەلىكتەر، قالىپتاسقان جانە بولجامدى دەموگرافيالىق، الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق جاعدايلار ەسكەرىلەدى.
باس جوسپار 20 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە ازىرلەنەدى. ال وندا كوزدەلگەن جوبالىق ۇسىنىستاردى ىسكە اسىرۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى بەس جىلدى قامتيدى.
ءبىزدىڭ مينيسترلىك ءوز قۇزىرەتى شەڭبەرىندە سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جۇمىس جۇرگىزەدى. جالپى، سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ نىساندارىن جوبالاۋ مەن سالۋ كەزىندە ەلدى مەكەندەردىڭ بەكىتىلگەن باس جوسپارلارى، ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارلاۋ جوبالارى (ە ج ج)، سونداي-اق جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ازىرلەيتىن ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ باس سحەمالارى ەسكەرىلەدى.
مىسالى، استانا قالاسىنىڭ دامۋ قارقىنىن ەسكەرسەك، سۋمەن جابدىقتاۋدىڭ جاڭا كوزدەرىن سالۋ جوباسى ىسكە اسىرىلماعان جاعدايدا، 2028 -جىلعا قاراي سۋ تاپشىلىعى تۋىنداۋى مۇمكىن. وسىعان بايلانىستى قازىرگى ۋاقىتتا ق. ساتبايەۆ اتىنداعى ارنادان سۋ جەتكىزەتىن سۋ قۇبىرىمەن بىرگە № 4 سورعى- سۇزگى ستانتسياسىن سالۋ جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ونىڭ قۋاتى - تاۋلىگىنە 210 مىڭ تەكشە مەتر.
وسىنداي جۇمىستار ەلىمىزدىڭ بارلىق ەلدى مەكەندەرىندە جۇرگىزىلىپ جاتىر.
جۇكتەمەنىڭ ارتۋى جاعدايىندا تۋىندايتىن اپاتتار ماسەلەسىنە كەلسەك، بۇل ماسەلە ەنەرگەتيكا جانە كوممۋنالدىق سەكتورلاردى جاڭعىرتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبا اياسىندا شەشىلەدى. 2030 -جىلعا دەيىن ۇلتتىق جوبا بويىنشا 5 مىڭ شاقىرىم سۋ قۇبىرى جەلىسىن، 2,8 مىڭ شاقىرىم سۋ بۇرۋ جەلىسىن جاڭعىرتۋ، سونداي-اق 45 قالادا كارىز- تازارتۋ قۇرىلىستارىن سالۋ جانە جاڭارتۋ جوسپارلانعان. بۇل جۇمىستارعا جالپى 1,9 تريلليون تەڭگە ينۆەستيتسيا سالۋ كوزدەلگەن.
ناتيجەسىندە 2030 -جىلعا قاراي سۋ قۇبىرى جەلىلەرىنىڭ توزۋ دەڭگەيىن 38 پايىزدان 33 پايىزعا دەيىن، ال سۋ بۇرۋ جەلىلەرىنىڭ توزۋىن 54 پايىزدان 41 پايىزعا دەيىن تومەندەتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
جالپى، ۇكىمەت بارلىق نىساندى قاجەتتى ينفراقۇرىلىممەن ۋاقىتىلى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالاردى قابىلداپ جاتىر.
- قازاقستان قۇرىلىس ماتەريالدارىمەن ىشكى سۇرانىستى قانشالىقتى قامتاماسىز ەتىپ وتىر؟ وتاندىق نارىقتى دامىتۋ جانە يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ ءۇشىن قانداي جاڭا وندىرىستەردى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان؟
- 2025 -جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا، قۇرىلىس ماتەريالدارى نارىعىنداعى وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ ۇلەسى 71,3 پايىزعا جەتتى. بۇل - سوڭعى ون جىلداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. 2021-2025 -جىلدار ارالىعىندا وتاندىق ءونىمنىڭ ۇلەسى 8 پايىزدىق تارماققا ءوستى.
بۇگىندە قازاقستاندا قۇرىلىس ماتەريالدارىن وندىرەتىن 3 186 كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. نەگىزگى قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ءبىرقاتارى بويىنشا ىشكى سۇرانىس تولىعىمەن وتاندىق ءوندىرىس ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ولاردىڭ قاتارىندا پورتلاندتسەمەنت، تاۋارلىق بەتون، گيپس، قۇرىلىس ەرىتىندىلەرى جانە گيپسوكارتون بار.
سەمەنت ءوندىرىسىن جەكە اتاپ وتكەن ءجون. 2025 -جىلى سەمەنت ءوندىرۋ كولەمى رەكوردتىق 14,4 ميلليون تونناعا جەتتى، ال وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ ۇلەسى 92,2 پايىز بولدى.
قازىرگى ۋاقىتتا ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى وتاندىق ءوندىرىستى دامىتۋ جانە يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ ماقساتىندا قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەستورلاردى تارتۋ، جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن اشۋ، جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ قۋاتىن كەڭەيتۋ جانە ولاردى جاڭعىرتۋ باعىتىندا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر.
اسىرەسە ىشكى نارىقتا ءالى دە شەتەلدىك ونىمگە تاۋەلدىلىك ساقتالىپ وتىرعان قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ تۇرلەرىنە باسا نازار اۋدارىلادى. ماسەلەن، تۇركىستان وبلىسىندا ينۆەستيتسيا كولەمى 1,2 ميلليارد تەڭگە بولاتىن لامينات ءوندىرۋ جوباسى ىسكە اسىرىلدى. كاسىپورىن ايىنا 100 مىڭ شارشى مەتر ءونىم شىعارۋعا قاۋقارلى. بۇل - ەدەن جابىندارى سەگمەنتىندەگى يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋعا باعىتتالعان جوبالاردىڭ ءبىرى.
وسىنداي جۇمىستار قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ باسقا تۇرلەرى بويىنشا دا جۇرگىزىلىپ كەلەدى. بۇل رەتتە، شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن ىنتىماقتاستىق ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
اتاپ ايتقاندا، يسپانيانىڭ ءىرى Roca كومپانياسى قىزىلوردا وبلىسىندا قازاقستانداعى العاشقى سانيتارلىق كەراميكا بۇيىمدارىن وندىرەتىن زاۋىتتىڭ قۇرىلىسىن باستادى. بۇل جوبا وتاندىق سانيتارلىق كەراميكا ءوندىرىسىن دامىتۋعا جانە يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋعا باعىتتالعان حالىقارالىق ونەركاسىپتىك ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدى ۇلگىسى بولماق.
سونىمەن قاتار، سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ەلىمىزدەگى العاشقى اعاش جاڭقالى جانە لاميناتسيالانعان اعاش جاڭقالى تاقتالار (اجت جانە لاجت) وندىرەتىن زاۋىت سالۋ جوباسى بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر.
بۇدان بولەك، 2026 -جىلى جاڭا وندىرىستەر اشۋدى، جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ قۋاتىن كەڭەيتۋدى جانە جاڭعىرتۋدى قامتيتىن شامامەن 46 جوبانى ىسكە اسىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى كولەمى - 204,5 ميلليارد تەڭگە. ناتيجەسىندە 3,3 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن قۇرۋ كوزدەلگەن.
-مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدە ينفراقۇرىلىمدى اۋقىمدى تۇردە دامىتۋ بارىسىندا قۇرىلىس ساپاسىن جوعارى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگىن دەاتاپ ءوتىپ، بۇل ماسەلەنى جەكە باقىلاۋىندا ۇستايتىنىن مالىمدەگەن ەدى. وسىعان بايلانىستى پايدالانۋعا بەرىلگەن نىسانداردىڭ ساپاسى قالاي باعالانادى؟ عيمارات تاپسىرىلعاننان كەيىن انىقتالعان اقاۋلار مەن زاڭبۇزۋشىلىقتار ءۇشىن كىم جاۋاپ بەرەدى؟
- ساۋلەت، قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس قىزمەتى تۋرالى زاڭناماعا سايكەس، نىسانداردىڭ ساپاسى بىرنەشە تەتىك ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەدى. ولاردىڭ قاتارىندا ليتسەنزيالاۋ، جوبالاۋ قۇجاتتاماسىنا ساراپتاما جۇرگىزۋ، ساۋلەت- قۇرىلىس باقىلاۋى، اۆتورلىق سۇيەمەلدەۋ، تەحنيكالىق قاداعالاۋ، سونداي-اق قۇرىلىسى اياقتالعان نىسانداردى پايدالانۋعا قابىلداۋدى ۇيىمداستىرۋ بار.
بۇعان قوسا، جوبالاۋ جانە قۇرىلىس بارىسىندا قولدانىلاتىن ونىمدەرگە، سونىڭ ىشىندە قۇرىلىس ماتەريالدارىنا قاتىستى ستاندارتتاۋ قۇجاتتارى، سىناق زەرتحانالارىن (ورتالىقتارىن) اككرەديتتەۋ، قۇرىلىس ونىمدەرىن سەرتيفيكاتتاۋ جانە قۇرىلىس نىساندارىنىڭ سەيسميكالىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا سايكەستىگىن پاسپورتتاۋ شارالارى قولدانىلادى.
نىسانداردى جوبالاۋ كەزىندە ولاردىڭ بۇكىل ومىرلىك تسيكلى بويىندا ادام ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا جانە قورشاعان ورتاعا ءتونۋى مۇمكىن بارلىق تاۋەكەل انىقتالىپ، ەسكەرىلۋگە ءتيىس. بۇعان قالىپتى پايدالانۋ كەزىندەگى جاعدايلارمەن قاتار توتەنشە جاعدايلار، قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارى بارىسىندا بولۋى ىقتيمال بۇزۋشىلىقتار جانە قۇرىلىس تالاپتارىنىڭ ساقتالماۋىنان تۋىندايتىن قاۋىپتەر دە كىرەدى.
قۇرىلىس جوبالارى مىندەتتى ساراپتامادان وتەدى. ساراپشىلار جوبالىق شەشىمدەردىڭ قۇرىلىس سالاسىنداعى زاڭناما مەن مەملەكەتتىك نورماتيۆتەر تالاپتارىنا سايكەستىگىن باعالايدى.
قۇرىلىس ساپاسى بارلىق كەزەڭدە باقىلانادى. بۇل جۇمىسقا مەردىگەر، تەحنيكالىق قاداعالاۋ جانە اۆتورلىق سۇيەمەلدەۋ قىزمەتتەرى قاتىسادى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋى مەن قاداعالاۋى جۇزەگە اسىرىلادى. تەكسەرۋلەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلىس كودەكسىندە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جۇرگىزىلەدى.
مەردىگەر قۇرىلىس ساپاسىنا وندىرىستىك باقىلاۋ جۇرگىزەدى، جۇمىستاردى بەكىتىلگەن جوبالىق قۇجاتتاما مەن نورماتيۆتىك تالاپتارعا سايكەس ورىندايدى جانە انىقتالعان كەمشىلىكتەردى ۋاقتىلى جويۋعا مىندەتتى.
تەحنيكالىق قاداعالاۋ قىزمەتى مەردىگەردىڭ بەلگىلەنگەن تالاپتاردى ساقتاۋىن باقىلايدى جانە قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىنا كۇندەلىكتى، ۇزدىكسىز باقىلاۋ جۇرگىزەدى.
اۆتورلىق سۇيەمەلدەۋ قىزمەتى قۇرىلىس بارىسىندا جوبالىق شەشىمدەردىڭ ساقتالۋىن قاداعالايدى.
مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋى مەن قاداعالاۋى ورگاندارى قۇرىلىس سالاسىنداعى زاڭناما تالاپتارىنىڭ ورىندالۋىنا مەملەكەتتىك باقىلاۋ جۇرگىزەدى. زاڭبۇزۋشىلىقتار انىقتالعان جاعدايدا زاڭنامادا كوزدەلگەن دەن قويۋ شارالارى قولدانىلادى.
مەملەكەتتىك باقىلاۋ فۋنكتسياسى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا جۇكتەلگەن. ولاردىڭ قۇرامىنداعى مەملەكەتتىك ساۋلەت- قۇرىلىس باقىلاۋى ورگاندارى نىساندارعا بارۋ ارقىلى نەمەسە بارماي-اق جوسپاردان تىس تەكسەرۋلەر مەن پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋ جۇرگىزەدى. قاجەت بولعان جاعدايدا قۇرىلىستى توقتاتا تۇرۋ، ءتيىستى رۇقساتتاردىڭ كۇشىن توقتاتۋ جانە باسقا دا جەدەل شارالار قولدانىلادى.
بيىل 1-شىلدەدەن باستاپ قۇرىلىس كودەكسى كۇشىنە ەندى. ونىڭ نەگىزگى جاڭالىقتارىنىڭ ءبىرى - قۇرىلىس پروتسەسىنىڭ بارلىق كەزەڭىن تسيفرلاندىرۋ جانە نىسانداردى پايدالانۋعا قابىلداۋ كەزەڭىندە مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋى ورگاندارىنىڭ قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋ.
قۇرىلىسقا قاتىسۋشىلاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى دە كۇشەيتىلدى: كەپىلدىك مىندەتتەمەلەرىنىڭ مەرزىمى 5 جىلعا دەيىن ۇزارتىلدى. ال نەگىزگى كونسترۋكتسيالىق ەلەمەنتتەرگە، اتاپ ايتقاندا كوتەرگىش كونسترۋكتسيالارعا، شاتىرعا جانە عيماراتتاردىڭ سىرتقى قابىرعالارىنا (قاسبەتتەرىنە) قاتىستى كەپىلدىك مەرزىمى 10 جىلعا دەيىن ۇلعايتىلدى.
-الداعى بەس جىلدا قۇرىلىس سالاسىنا قانشا مامان قاجەت بولادى؟ قانداي كادرلار تاپشى؟
- 2026- 2030 -جىلدارعا ارنالعان ورتا مەرزىمدى بولجام بويىنشا قۇرىلىس سالاسىنا 67 مىڭ مامان قاجەت بولادى.
قۇرىلىس سالاسىندا ەڭ سۇرانىسقا يە ماماندىقتار: قۇرىلىس بولىمشەلەرىنىڭ باسشىلارى، قۇرىلىس- مونتاجداۋ بريگاديرلەرى، سىلاقشىلار، سىرلاۋشىلار، عيماراتتار مەن قۇرىلىستاردىڭ قاسبەتتەرىن ارلەۋشى ماماندار، تاس قالاۋشىلار جانە وسىعان ۇقساس كاسىپ يەلەرى.
تاپشىلىق بايقالاتىن مامانداردىڭ قاتارىندا ينجەنەر-مەحانيكتەر، ساۋلەتشىلەر مەن جوبالاۋشىلار، گەودەزيستەر مەن كارتوگرافتار، مەحانيك-تەحنيكتەر، ەلەكترونيكا تەحنيكتەرى، قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ينسپەكتورلارى، ساپانى باقىلاۋ جانە ەڭبەكتى قورعاۋ ماماندارى، سونداي-اق قۇرىلىس-مونتاجداۋ جانە ارلەۋ جۇمىستارى بريگاديرلەرى بار.
وسىلايشا، الداعى بەس جىلدا قازاقستاننىڭ قۇرىلىس سالاسىنا شامامەن 67 مىڭ قىزمەتكەر قاجەت بولادى.
- ەلىمىزدە تۇرعىن ءۇي تاپشىلىعىنىڭ ناقتى كولەمى قانداي؟ حالىق سانىنىڭ ءوسۋى مەن كوشى- قوندى ەسكەرە وتىرىپ، تۇرعىن ۇيگە دەگەن قاجەتتىلىك قالاي ەسەپتەلەدى؟
- تۇرعىن ءۇي سالاسىن دامىتۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ بەلگىلەنگەن. سوڭعى جەتى جىلدا باسپانانىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا، تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن ۇلعايتۋعا، ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا جانە ازاماتتاردى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلدى.
2019-2025 -جىلدار ارالىعىندا قازاقستاندا 118 ميلليون شارشى مەتردەن استام تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە 944 مىڭنان استام قازاقستاندىق وتباسى باسپانامەن قامتاماسىز ەتىلدى.
2025 -جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 20,3 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالىندى. بۇل - ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ بويىنشا جوسپارلى كورسەتكىشتەر ءۇشىنشى جىل قاتارىنان اسىرا ورىندالىپ كەلەدى.
بيىل تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋدىڭ بولجامدى كولەمى - 20,4 ميلليون شارشى مەتر. توعىز ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 13,2 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى.
بۇگىندە ەلىمىز بويىنشا تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە 846 مىڭنان استام ادام تۇر. ولاردىڭ شامامەن 381 مىڭى الەۋمەتتىك وسال توپتارعا جاتادى.
ازاماتتاردىڭ باسپاناعا قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ولاردىڭ قاتارىندا الەۋمەتتىك وسال ساناتتاعى ازاماتتارعا ارنالعان جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ، جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكالىق نەسيە بەرۋ، تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىن ۇسىنۋ جانە جالداۋ اقىسىنىڭ ءبىر بولىگىن سۋبسيديالاۋ بار.
وسىلايشا، مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى ازاماتتاردىڭ تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋعا جانە بەلگىلەنگەن كەزەكتىلىك تارتىبىنە سايكەس باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
-2030 -جىلى قۇرىلىس قارقىنىنىڭ ناتيجەسىن قانداي كورسەتكىشتەر ارقىلى باعالاۋعا بولادى؟ جاڭا ۇيلەر مەن جولداردىڭ سالىنۋىنان بولەك، ونىڭ يگىلىگىن قاراپايىم قازاقستاندىقتار قالاي سەزىنەدى؟
- مەنىڭ ويىمشا، قۇرىلىس قارقىنىنىڭ ناتيجەسىن تەك سالىنعان تۇرعىن ءۇيدىڭ شارشى مەترىمەن، توسەلگەن جولدىڭ شاقىرىمىمەن نەمەسە يگەرىلگەن ينۆەستيتسيا كولەمىمەن باعالاۋ جەتكىلىكسىز. ەڭ باستى ولشەم - ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ قانشالىقتى جاقسارعانى.
بىرىنشىدەن، بۇل - تۇرعىن ءۇيدىڭ قولجەتىمدىلىگى. قازاقستاندىق وتباسىلاردىڭ كوبىرەك بولىگى ءوز باسپاناسىن ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىنە يە بولۋى كەرەك. سونىمەن قاتار، جاڭا تۇرعىن اۋداندار قاجەتتى ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتىلۋگە ءتيىس.
ەكىنشىدەن، كوممۋنالدىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسى. جىلۋ جەلىلەرىندەگى اپاتتار ازايىپ، سۋمەن جابدىقتاۋ جاقسارىپ، ەلەكترمەن جابدىقتاۋدىڭ سەنىمدىلىگى ارتۋى قاجەت. مۇنداي وزگەرىستەر حالىقتىڭ كۇندەلىكتى ومىرىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى.
ۇشىنشىدەن، الەۋمەتتىك نىساندار مەن كولىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ قولجەتىمدىلىگى ماڭىزدى. جاڭا مەكتەپتەر، بالاباقشالار، اۋرۋحانالار مەن جولدار جولعا كەتەتىن ۋاقىتتى قىسقارتىپ، مەديتسينالىق جانە ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىنە قولجەتىمدىلىكتى ارتتىرۋعا، وڭىرلەردە ءومىر سۇرۋگە قولايلى جاعداي جاساۋعا ءتيىس.
تۇپتەپ كەلگەندە، ازامات جاڭا ۇيگە نەمەسە جولعا عانا ەمەس، ءومىر سۇرۋگە قولايلى ءارى قاۋىپسىز ورتاعا قول جەتكىزۋى كەرەك. بۇل - تۇراقتى كوممۋنالدىق قىزمەتتەر، قولجەتىمدى الەۋمەتتىك نىساندار جانە ءۇي ماڭىنداعى دامىعان ينفراقۇرىلىم.
سوندىقتان قانشا نىسان سالىنعانىن عانا ەمەس، ولاردىڭ قانشالىقتى سۇرانىسقا يە ەكەنىن، ساپالى جۇمىس ىستەيتىنىن جانە حالىققا ناقتى پايدا اكەلەتىنىن دە باعالاۋ ماڭىزدى. ەلىمىزدىڭ قۇرىلىس سالاسىنداعى دامۋىنىڭ تابىستىلىعىن ايقىندايتىن باستى ولشەم - وسى.
اۆتور
الپامىس فايزوللا
