ۇلتتىق جوسپاردىڭ بارلىق 100 قادامى ءاربىر وتباسىنا ارنالعان - ءماجىلىس دەپۋتاتى تولەگەن يبرايەۆ

استانا. قازاقپارات - ق ر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى، وسى پالاتانىڭ اگرارلىق ماسەلەلەر كوميتەتىنىڭ مۇشەسى تولەگەن يبرايەۆ قازاقپارات تىلشىسىنە بەرگەن سۇحباتىندا ەلباسى ۇسىنعان «100 ناقتى قادام» اتتى ۇلتتىق جوسپاردى ىسكە اسىرۋ باعىتىندا بۇگىنگى تاڭدا قانداي جۇمىستار جاسالىپ جاتقانىنا توقتالدى.

- تولەگەن توقتاسىن ۇلى، مەملەكەت باسشىسى «100 ناقتى قادام» اتتى ۇلتتىق جوسپاردى جاريا ەتتى. قوعامدا ۇلكەن سەرپىلىس تۋدىرعان وسى ماڭىزدى قۇجاتتان قانداي جاڭا باعىتتاردى كوردىڭىز؟ بۇل جوسپاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قانداي جۇمىستار اتقارىلۋدا؟

- ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ءاردايىم كولەمدى، جان- جاقتى تەرەڭ زەردەلەۋدەن وتكەن، كەلەشەكتى بولجايتىن، بۇگىنگى قوعامدى العا باستىرۋعا باعىتتالعان كەلەلى جوسپارلاردى، كەشەندى باعدارلامالاردى ۇسىنىپ كەلە جاتىر. وعان تاۋەلسىزدىك العان كەزدەن بەرى كۋامىز. پرەزيدەنت ءوزىنىڭ جولداۋلارىندا مەملەكەت پەن حالىقتىڭ الدىنا جاڭا مىندەتتەر قويىپ كەلەدى. وزىڭىزگە بەلگىلى، 1997 -جىلى «قازاقستان - 2030» ستراتەگيالىق جوسپارىن جاريالاعان بولاتىن. ال 2012 -جىلى جەلتوقساندا «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى - قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى جولداۋىن ۇسىندى. وتكەن جىلعى ەكى جولداۋىندا كوزدەگەن ماقساتقا جەتۋدىڭ جولدارى قامتىلدى.

 ال ەندى «100 ناقتى قادام» تاۋەلسىزدىك جىلدارى ىشىندە قابىلدانعان ساياسي ءمانى زور، شوقتىعى بيىك، ءوزىمىزدىڭ حالقىمىزعا، مەملەكەتىمىزگە، جەرىمىزگە يگى اسەر ەتەتىن ەلەۋلى شەشىمدەردىڭ ءبىرى دەپ ويلايمىن.

ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىك العان العاشقى جىلدارى مەنىڭ ەسىمە ءتۇسىپ وتىر. 1992-93 جانە 1994 -جىلدارى شىعىس قازاقستان وبلىستىق اكىمشىلىگىندە قىزمەت ىستەپ ءجۇردىم. سول كەزدە تۇنگى ساعات ەكى- ءۇشسىز ۇيگە قايتپايتىن ەدىك. ويتكەنى سول جىلدارى تاۋەلسىز ەلگە لايىق زاڭدار قاجەت بولدى. ۇكىمەتتىڭ سول كەزدەگى قوعامعا لايىقتى قاۋلىلارى كەرەك بولدى. سوندا ون- ون بەس ازامات ءبىر ۇستەل باسىنا وتىرىپ الىپ، جوعارى جاقتان تۇسكەن تاپسىرمالاردى ورىندايتىنبىز. اسىرەسە، سول تۇستا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قىزمەتىن رەتتەۋگە باعىتتالعان زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ تۋرالى بىزگە تاپسىرما بەرىلگەن ەدى. ول كەزدە كومپيۋتەر، ەلەكتروندى پوچتانى ايتپاعاننىڭ وزىندە فاكس اپپاراتىنىڭ ءوزى جوق- تى. پىكىرلەسىپ، داۋلاسىپ، ءبىر شەشىمگە كەلگەن قورىتىندى قۇجاتتى الماتىعا پوچتا ارقىلى حاتپەن جىبەرىپ جاتاتىنبىز. ۇكىمەت باسىنداعى ازاماتتار اپتاسىنا نە ايىنا ءبىر رەت الماتىعا شاقىرىپ تۇراتىن. ءوزىمىز پاپكا- پاپكا قۇجاتپەن كەلىپ، تاعى دا تالقىلايتىنبىز. قازىرگى «100 قادامنىڭ» توڭىرەگىندەگى جۇمىس تا سونداي قارقىنمەن جۇرگىزىلۋدە. كۇندىز پارلامەنتتە جۇمىس توپتارىنا قاتىسىپ، زاڭ شىعارۋشىلىق قىزمەتپەن اينالىسساق، كەشكە اتالعان جۇمىس توبىنا بارامىز. اسىرەسە، شاعىن جۇمىس توپتارىندا قىزۋ پىكىرتالاستار ءوتىپ جاتىر.

- قانداي جۇمىستار ءجۇرىپ جاتقانىن تاراتىپ ايتىپ بەرسەڭىز؟

- ەلباسى ۇسىنعان بەس ينستيتۋتسيونالدىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋعا بايلانىستى بەس جۇمىس توبى قۇرىلعان بولاتىن. سونىڭ ءبىر جۇمىس توبىنا ق ر ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ەربولات دوسايەۆ جەتەكشىلىك ەتەدى. اتالعان جۇمىس توبىنىڭ ىشىندە شاعىن توپتار بار. سونىڭ قۇرامىندا پارلامەنت دەپۋتاتتارى، بەلگىلى عالىمدار، بىلىكتى ماماندار، قوعامدىق ۇيىمداردىڭ جانە شارۋا قوجالىقتارى وداعىنىڭ وكىلدەرى بار. سونداي- اق دالادا، تاڭنىڭ اتىسى، كەشتىڭ باتىسى كۇننىڭ ىستىعىنا كۇيىپ، سۋىعىنا توڭىپ جۇرگەن اۋىل شارۋاشىلىعىمەن تىكەلەي اينالىسىپ جۇرگەن ازاماتتار دا بار. ءوزىم اتالعان جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسىمىن.

ءبىزدىڭ توپتا جەر ماسەلەلەرى تالقىعا سالىنادى. ەلباسى ۇسىنعان «100 قادامنىڭ» ىشىندەگى 34-35-قادامداردا وسى ماسەلەلەر قامتىلعان. ياعني، اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماقساتىمەن ولاردى نارىقتىق اينالىمعا ەنگىزۋ، جەر كودەكسىنە جانە باسقا دا زاڭ اكتىلەرىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋ كوزدەلگەن. وسى تۇرعىدا جەتى- سەگىز وتىرىس ءوتتى. ءاربىر باسقوسۋدىڭ ءوزى ۇلكەن پىكىرتالاس ۇستىندە وتەدى. ءار ادام ءوزىنىڭ دالەلىن ۇسىنادى. قازىردىڭ وزىندە بولاشاقتا قابىلداناتىن شەشىمدەردىڭ بولجامى بار. ءبىر نوبايىن جاسادىق، ونىڭ انىعىن ايتا المايمىن. ويتكەنى شەشىم قابىلدايتىن ءبىز ەمەسپىز عوي. بارلىق وي- پىكىرلەردى قورىتا كەلە، ۇلتتىق كوميسسيا شەشىم شىعارادى.

مۇنداي جۇمىس توبى تەك بىزدە عانا ەمەس، باسقا مەملەكەتتىك ورگانداردا دا ءوتىپ جاتىر دەپ ويلايمىن. ءبىز ۇسىنىس- پىكىرلەرىمىزدى دايىندايمىز. ءبىر ايتا كەتەتىن جايت، جاۋاپتى قىزمەتكەرلەر، ۇكىمەت مۇشەلەرى، مينيسترلىكتىڭ جاۋاپتى ادامدارى ءبىزدىڭ ءسوزىمىزدى جەرگە تاستاپ، ۇستىنەن اتتاپ كەتىپ جاتقان جوق. قازىرگى جاعدايعا قاراعاندا، پىكىرلەرىمىزدىڭ ءبىرازى بولاشاق شەشىمنىڭ جوباسىنا ەنەتىن سياقتى. سول ماسەلەلەر بويىنشا قاي كودەكسكە، قانداي زاڭدارعا وزگەرىستەر مەن تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ كەرەك ەكەنىن دە قاراستىرىپ قويدىق. ول ودان كەيىن دە، ارينە، قىزۋ تالقىلانادى. ۇلتتىق كوميسسيا ۇسىنىستار بويىنشا شەشىم شىعارعان سوڭ، ءاربىر مەملەكەتتىك ورگان ودان ءارى پىسىقتايتىن بولادى. مۇنىڭ ءبارى تامىز ايىنىڭ 20 سىنا قاراي دايىن بولاتىن شىعار دەپ ويلايمىن. ال ازىرلەنگەن زاڭ جوبالار پارلامەنتتىڭ كەلەسى جاڭا سەسسياسىنىڭ قاراۋىنا ۇسىنىلۋى ىقتيمال.

مىسالى، جۋىردا كەزەكتى وتىرىس ءوتتى، كەشكى 9 دان اسا ءبىتتى. مينيسترلەردەن اسەت يسەكەشيەۆ، اسىلجان مامىتبەكوۆ، تامار دۇيسەنوۆا، اسلان ءسارىنجىپوۆ، باقىت سۇلتانوۆ وزدەرىنىڭ اتقاراتىن سالالارى بويىنشا ويلارىمەن ءبولىستى. سول سەكىلدى باسقا دا قۇزىرلى ورگانداردىڭ باسشىلارى ءسوز سويلەدى.

سول جينالىستا وتىرعانىمدا ماعان ءبىر وي كەلدى. وسى قابىلدانايىن دەپ جاتقان شەشىم قازاقستاننىڭ ءاربىر وتباسىنا وڭ اسەر ەتەدى. سونداي- اق ول ەلدىڭ قاۋىپسىزدىگىنە وڭ ىقپال ەتەتىن، مەملەكەتىمىزدىڭ كۇش- قۋاتىن، بايلىعىن كورسەتەتىن شەشىمدەر بولماق.

 ەندىگى ماسەلە بەس ينستيتۋتسيونالدىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قابىلدانعان شەشىمدەردى ونى ىسكە اسىراتىن ازاماتتارعا جەتكىزۋىمىز كەرەك. مىسالى، جەرمەن اينالىساتىندار جەرگە بايلانىستى جاڭالىقتاردى ءبىلۋى ءتيىس. بارلىق سالانىڭ ماماندارى قانداي شەشىم قابىلدانعانىن ءبىلۋى قاجەت. «100 قادامنان» تۋىندايتىن جۇمىستاردى قالاي ورىنداۋ كەرەك ەكەنىن حالىققا جەتكىزۋ الدا تۇرعان جۇمىستاردىڭ ءبىرى بولادى دەگەن ويدامىن. ويتكەنى تەرەڭ ۇعىنا بىلگەن جەردە، ونىڭ ورىندالۋى دا ءارى ءتيىمدى، ءارى وڭاي بولماق. حالىققا تۇسىندىرۋدە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ءرولى دە زور. وسى ۇلتتىق جوسپاردىڭ بارلىق 100 قادامى ءاربىر وتباسىنا ارنالعان.

ەلباسى ۇسىنعان وسى ۇلتتىق جوسپاردى ورىنداۋ ءۇشىن ۇكىمەت تاراپىنان دا ءبىراز قاراجات كەرەك قوي. قانداي باعىتقا قانشا قارجى جۇمسالاتىنى قازىردىڭ وزىندە بولجامى بەلگىلى بولا باستادى. مىسالى، پارلامەنتكە قىركۇيەك ايىندا ءداستۇر بويىنشا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جوسپارى كەلەدى. سول بيۋدجەت زاڭىنىڭ ىشىندە وسى «100 ناقتى قادام» ۇلتتىق جوسپارىن ورىنداۋعا بولىنەتىن قاراجات سالا- سالا بويىنشا كورسەتىلۋى كەرەك. ءبىزدىڭ بەرىپ جاتقان ۇسىنىستارىمىزدىڭ نەگىزىندە قارجى شىعىستارى قالىپتاستىرىلادى.

ەلباسى الدىمىزعا «100 ناقتى قادام» ۇلتتىق جوسپارىن قويدى، ونى ورىندايتىن نيەت بار. سونى ىسكە اسىرۋدىڭ جولدارىن حالىققا كورسەتسەك، ونى ورىنداۋ قازاقستان ازاماتتارىنىڭ قولىنان كەلەدى دەپ سەنەمىن.

«100 قادامنىڭ» ءمانى مەن ماڭىزىن ەلباسىنىڭ ءوزى ايتىپ بەردى. بۇعان ءبىز «ەگەر ورىنداساق» ، «ەگەر اقشا تابىلسا» دەگەندەي سوزدەردى ايتپاۋىمىز كەرەك. «100 ناقتى قادام» ۇلتتىق جوسپارىنىڭ ءاربىر باعىتى بويىنشا قازىر ونىڭ ورىندالۋ جولى دا، قاراجاتى دا جان- جاقتى قاراستىرىلۋدا. ناقتى شەشىم شىعارىلعان سوڭ، ونى ىسكە اسىرۋعا كىرىسۋىمىز كەرەك.

- راقمەت اڭگىمەڭىزگە.

  اۆتور: ايدىن بايمەن