ادەتتە كوپشىلىك «ءتۇس تۇلكىنىڭ بوعى» دەگەنگە سەنسە، كەيدە «تۇندەگى ءتۇس كۇندىزگى ويدىڭ كولەڭكەسى» دەيتىندەردە بار. ياعني ءتۇس تۋرالى ناقتى بولجام ايتۋ قيىن. دەگەنمەن تۇسكە وتە ۇلكەن ءمان بەرەتىن حالىقتىڭ ءبىرى - قازاق. كوبىنەسە ۇلتىمىز جامان ءتۇس كورسەدە جاقسىلىققا بالاپ جاتادى.
قاعاز اقشا - ىرىس، تابىس
تيىن اقشا - جاعىمسىز ءسوز، وسەك
جاس بالا كوتەرىپ جۇرۋ - تۇرمىستاعى تاۋقىمەت، جوقشىلىق
لاي سۋدا ءجۇزۋ - قارىزدانۋ، قىسىلۋ
ءمولدىر سۋدا جۇزۋ - قيىنشىلىقتان قۇتىلاسىڭ، كۇتپەگەن كومەك
ۇساق جاندىكتەر قاپتاۋ - تابىس، ىرىس، بايلىق
جۇمىرتقا - كىرىس (ازداعان پايدا)
قارا جىلتىر كويلەك كيسەڭ - ۇلكەن ولجا، ءبىر جارىسقا تۇسكەلى تۇرساڭ جەڭىپ شىعاسىڭ
اياعى اۋىر ايەل قارا كيىم كيسە - ءولى بالا
اياعى اۋىر ايەلدىڭ شاشى ءوسىپ كەتسە، ايناعا قاراسا، گۇلدى كويلەك كيسە - قىز بالا
سارى كيىم - اۋرۋ
القا، جۇزىك، بىلەزىك، سىرعا - قىز بالاعا كورىنەدى
ەسىكتىڭ الدىنا كاپۋستا، پوميدور ت . ب. كوكونىس سالىپ جاتسا - قىز تۇرمىسقا شىعادى
اياق كيىم - ەر ءۇشىن دە، ايەل ءۇشىن دە جۇبايىنا جورىلادى
قىز جاڭا اياق كيىم كيسە - تۇرمىسقا شىعادى
ايەل تۇسىندە جالاڭاش جۇرسە - اياعى اۋىرلايدى
قىز جالاڭاش جۇرسە - ابىرويسىزدىققا، ۇياتقا ۇشىرايدى
ەگەر ساعان تىرداي جالاڭاش ادام قاراپ تۇرسا - ساپارعا شىقپا، ءساتسىز بولادى
تۇسىڭدە جاس ايەل كورسەڭ - ساتسىزدىك، وتباسىنداعى ۇرىس-كەرىس
تۇسىڭدە قارت ادام كورسەڭ - جاقسىلىق
تۇلكى، سارى تازى ءيت - اجال، اۋرۋ
كۇنباتىسقا جول شەگۋ - جاماندىقتىڭ بەلگىسى
اڭ تەرىسىنەن ىستەلگەن باس كيىم كيۋ - اۋرۋدىڭ بەلگىسى
اي قۇلاسا، سۋ تارتىلسا، توبە قۇلاسا، ايەل ادام شاشىن قىرىقسا، ات
ەرتوقىمسىز جۇرسە - جامان بەلگى .
پىشاق، قانجار، قامشى - ۇل بالاعا جورىلادى
تۇسىڭدە ءوزىڭ ۇشىپ جۇرسەڭ (سامولەتپەن ەمەس) - قونىس اۋدارۋ
تۇيەگە ءمىنۋ - ابىروي- اتاق، بەدەل كوتەرىلۋ
ستولدا وتىرۋ - جاڭا قىزمەت
شام جانعان ستولدا وتىرۋ - عىلىمي قىزمەت
ولگەن ادامدار كىرسە، ولارمەن بىرگە جۇرسەڭ - قورقىنىش ەمەس، جاقسىلىق
زيراتقا بارساڭ، تىپتى ىشىنە ءتۇسىپ جاتساڭ دا - ول جاقسىلىق، جولىڭ بولادى
ولگەن ادام ءبىر نارسە بەرسە - جاقسىلىق
ءبىر نارسە الىپ كەتسە - جاماندىق (وندايدا مالعا نە دۇنيە شىعىنىنا جورى)
ولگەن ادام ۇيىڭنەن باس جەپ وتىرسا - ءۇي يەسىنە، بەتى- قول سۇرتەتىن ورامال اكەتسە - باۋىرىڭا، ءتىسىڭ تۇسسە - ناعاشىڭا جورىلادى
ولگەن تۋىسىڭ «توڭدىم» دەسە - زيراتىن قارا (قۇلاعان جوق پا)، «قارنىم اشتى» دەسە - قۇران وقىڭىز
ولگەن تۋىسىڭىز ادەمى كيىنىپ كەلسە، جۇزىڭىزگە تۋرا قاراپ، انىق كورسەڭىز - سىزگە جاقسىلىق بولادى
ەگەر ناشار كيىنىپ، تۋرا قاراماي، كۇمىلجىپ سويلەسە - سىزگە كەلەر جاماندىقتان حابار بەرگەنى
ولگەن ادام قارا، قىزىل، كۇلگىن ۇزىن كيىم كيىپ جۇرسە (ولگەننەن كەيىن 20-30 -جىل بويى سولاي كىرۋى مۇمكىن) - قينالعانى
اق كيسە - يماندى، ارتىنا ريزا
جەڭى شولاق كيىم كيىپ، شاشىن قىسقا قيىپ كىرسە - جاتقان ورنىنا نە زيراتىنا ريزا ەمەس
سارى التىن، سارى ماي - ۋايىم
كىر سابىن - ورىندالمايتىن ارمان
الىستاعى تۋىسىڭىز دوڭ اسىپ كەتسە - ەشۋاقىتتا كورە المايسىز
تەرەزەدەن كورىنگەن جارىق سونسە - ۇزىلگەن ءۇمىت
كىرلەگەن كيىم، توسەك-ورىن - ءجايسىزدىق، ۇيالۋ
ءيت جەتى قازىنانىڭ ءبىرى، ادامنىڭ دوسى بولسا دا، تۇسىڭە كىرسە - دۇشپان
جىلان - ايەل دۇشپان
سارى الا جىلان نە كوبرا - باستىق ايەل
قاسقىر - قىرسىق
قوي - اۋىرلىق (پروبلەما) ، كەدەيشىلىك
پىسكەن تاعامنىڭ بارلىق ءتۇرى - ىرىس، بەرەكە
ايۋ - ساتسىزدىك، قاتتى قينالاسىڭ
مايمىل - وپاسىزدىق، كورە المايتىن دوس
بيىكتەن قۇلاعالى تۇرۋ - اۋرۋ، وپەراتسيياعا كورىنەدى
جاڭا كيىم - جاڭا قىزمەت، ءابىروي
باس كيىمنىڭ ىشىندە شلياپا - ۇلكەن قىزمەت
قىزىل كيىم - وسەك- اياڭعا ۇشىرايسىڭ
اق اراق - ولجا، تابىس كوزى
تۇسىڭدە كىممەن ۇرسىسىپ جاتساڭ - سول ادام سەن تۋرالى وسەك ايتىپ جۇر
ايران، سۇت، قىمىز، ۋىز، قۇرت - بايلىق، مانساپ
قاسىق - ىرىزدىق، بەرەكەسىزدىك.
قالامساپ - تالانت، دارىن
ادەمى كيىنىپ جۇرسەڭ، ايناعا قاراساڭ، شاشىڭدى ساندەپ تۇرساڭ - ساتتىلىك، كۇتپەگەن قۋانىش
شەگە سۋىرۋ - قونىس اۋدارۋ
شەگە قاعۋ - جاڭا مەكەن نەمەسە ءۇي سالۋ
قۇم كەشىپ ءجۇرۋ - وتباسىنداعى ۇلكەن قايعى
ۇلكەن مەملەكەت باسشىسىن كورسەڭىز - ءوزىڭىز ويلاعاننان دا ارتىق اقشا كەلەدى
ەگەر جاس ادامدار ءوزى ۇناتقان ادامىن تۇسىندە جيى كورسە، قۇشاقتاسىپ جۇرسە دە ەشۋاقىتتا قوسىلمايدى
شوشقانىڭ پىسكەن باسى - ءىرى تابىس (اقشا)
جىلان الاقانىڭدى شاقسا - ايەل باستىققا ءىرى اقشا تولەيسىڭ.